ትራምፕ፡ ጆርጅያ መሎኒ ምስኣ ክሰኣል 'ለሚናትኒ' ይብል፡ ንሳ 'ዝተማህዘ ሓሶት' ትብል

ቀዳመይቲ ምኒስተር ኢጣልያ ጆርጅያ መሎኒ፡ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ንሓደ ተለቪዥን ኢጣልያ ምስኡ ክትስኣል ከም ዝለመነቶ ድሕሪ ምግላጹ፡ ፍጹም ከም ዝተገረመት ሓቢራ። እዚ ናይ ትራምፕ ሓሳባት ኣብ መንጎ ክልተኦም መራሕቲ ግሁድ ምስሕሓብ ኣልዒሉ ኣሎ።

መሎኒ፡ እቲ ትራምፕ ዝበሎ ፈጺሙ "ዝተማህዘ" ሓሶት ከም ዝዀነ ክትገልጽ ከላ፡ ምኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢጣልያ ኣንቶንዮ ታያኒ ድማ ኣብ መጀመርታ ናይ ዝመጽእ ሰሙን ናብ ኣመሪካ ክገብሮ ዝነበሮ ጕዕዞ ሰሪዙዎ ኣሎ።

እዚ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ዝተገብረ ናይ ቃላት ምልውዋጥ፡ ትራምፕ ምስ ኢራን ውግእ ንምጅማር ካብ ዝወሰነሉ እዋን ኣትሒዙ ኣብ ዘለዉ ኣዋርሕ፡ እቲ ኣቐዲሙ ዝነበሮም ጥቡቕ ርክብ ክሳዕ ክንደይ ከም ዝሻሕከረ ዘርኢ እዩ።

ትራምፕን መሎንን ኣብዚ ሰሙን'ዚ ኣብ ምብራቓዊ ፈረንሳ ኤቭያን-ለ-በይንስ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ጕጅለ-7 ተቓሪቦም ክዛተዩ ከለዉ ተራእዮም ነይሮም። እታ መራሒት ኢጣልያ ድማ ርክቦም ከም ዘይተቐየረን "ዝዀነ ምውቃስ" ከም ዘይነበረን ጸኒሓ ንጋዜጠኛታት ገሊጻትሎም ነይራ።

እንተዀነ፡ ትራምፕ ካብቲ ግዜ እቲ ጀሚሩ ምስ ሓደ ኣብ ኢጣልያ ዝመደበሩ ተለቪዥን 'ላ7' ብተለፎን ኣብ ዘካየዶ ቃለመሕትት፡ "ምሳይ ክትስኣል ለሚናትኒ፣ ደንጊጸላ፡" ክብል ገሊጹ።

እቶም ክልተ መራሕቲ ኣብ ኤቭያን፡ ኣብ ሓንቲ ንእሽቶ ሶፋ ኮፍ ኢሎም ብዕምቈት ኣብ ዘተ ተጸሚዶም ከለዉን መሎኒ እናሰሓቐት ክትዛረብ ከላን ሓዊሱ ብዙሕ ሳዕ ተቐሪጾም እዮም።

ትራምፕ፡ "ምስኣ ብምዝራበይ ምናልባት ተሓጒሳ ክትከውን ትኽእል እያ፡" ኢሉ ነይሩ። እቲ ናይ 'ላ7' መደበር ነቲ ትራምፕ ብእንግሊዝኛ ዝተዛረቦ ቃላት ከይስምዓሉ፡ ብቛንቋ ጣልያን ብምድራብ ኣቕሪቡዎ።

መሎኒ፡ ነዚ ነገር ፍጹም ብምንጻግ ምላሽ ዝሃበት ኰይና፡ ኣብ ኢንስታግራም ንዘለዉዋ ሸውዓተ ሚልዮን ሰዓብታ ብዘሕለፈቶ ሓጺር መልእኽቲ፡ "ብሓቂ ሰንቢደ፡" ክትብል ገሊጻ።

"ፕረዚደንት ኣመሪካ ምስ መሓዙት ሃገራት ስለምንታይ ከምዚ ዓይነት ባህሪ ከም ዘርኢ ኣይፈልጥን እየ፡" ዝበለት መሎኒ፡ እዚ ክኸውን ንመጀመርታ ግዜ ከም ዘይኰነ ድማ ወሲኻ ሓቢራ።

"ኣነ ጥራይ ክብሎ ዝኽእል፡ ፕረዚደንት ኣመሪካ ነቲ ምስ ጸላእቲ ምዕራብን ጸላእቲ ኣመሪካን ከርእዮ ዘለዎ ቆራጽነት ዘይምርኣዩ ዘሕዝን እዩ—ነቶም መራሕቶም ግን ብኣንጻሩ ብዝያዳ ክረዲ እዩ ዝርአ።"

"ግን ክዝክሮ ዘለዎ ሓደ ነገር ኣሎ፣ ኣነ ይዅን ኢጣልያ ከቶ ኣይንልምንን ኢና።"

ቢቢሲ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ርእይቶ ክህብ ንዋይት ሃውስ ሓቲቱ ኣሎ።

እቲ መሎኒ ብሰንኪ ቍጥዐ ዝመልኦ ቃላት ትራምፕ ዘርኣየቶ ንጹር ስንባደ፡ ኣብ ፈለማ ብጽቡቕ ጀሚሩ ንዝነበረ ፖለቲካዊ ርክቦም ዘዳኽሙ ተኸታተልቲ ፍጻመታት ድሕሪ ምስዓቦም ዝመጽእ ዘሎ እዩ።

ብ2022 ዝተመርጸት መሎኒ፡ ኣብ ጥሪ 2025 ኣብ ጽንብል ዳግማይ ናብ ስልጣን ምምጻእ ትራምፕ ዝተረኽበት እንኮ መራሒት ኤውሮጳውያን ሃገራት ክትከውን ከላ፡ ብጾታ ኣብ ሕብረት ኤውሮጳ ድማ ምስ ፕረዚደንት ኣመሪካ ከም መተዓረቒት ወይ መራኸቢት ድልድል ኰይና እያ ብሰፊሑ ትርአ ነይራ።

ይዅን'ምበር፡ መሎኒ ነቲ ኣመሪካ ምስ ኢራን ዘካየደቶ ውግእ ብግልጺ ብምጽራር ትማጐት ነይራ። ኣብ ምያዝያ ድማ ትራምፕ ምስቲ ኣብ ኢጣልያ ዝሕተም ዕለታዊ ጋዜጣ 'ኮርየረ ዴላ ሴራ' (Corriere della Sera) ብተለፎን ኣብ ዘካየዶ ቃለመሕትት፡ "ትብዓት ዘለዋ ይመስለኒ ነይሩ፣ ግን ተጋግየ እየ ነይረ፡" ክብል ምላሽ ሂቡ ነይሩ።

ትራምፕ ንርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ልዮ መበል 14፡ "ኣብ ልዕሊ ገበን ድኹም፡ ኣብ ፖሊሲ ወጻኢ ድማ ኣዝዩ ሕማቕ፡" እዩ ክብል ክኸስስ ከሎ፡ መሎኒ እቲ ዘረባ ትራምፕ ቅቡል ከም ዘይኰነ ገሊጻ ነይራ።

ፕረዚደንት ኢጣልያ ሰርጆ ማታሬላ ነቲ ናይ መወዳእታ ቃለመሕትት ትራምፕ ግብረ-መልሲ ንምሃብ፡ ብኡንብኡ ንመሎኒ ተለፎን ብምድዋል ደገፉ ገሊጹላ። ኣብ ኢጣልያ ዝርከቡ ካብ ኵሎም ፖለቲካውያን ሰልፍታት ዝመጽኡ ፍሉጣት ሰባት እውን ክከላኸሉላ ተላዒሎም እዮም።

ካብ ተቓዋሚ ሰልፊ ደሞክራስያውያን ዝዀነ ጸጋማዊ ሰናተር ፊሊፖ ሰንሲ፡ "ንቐዳመይቲ ምኒስተር ኢጣልያ ብኸምዚ ዓይነት ዕቡይ ቃና ክዛረብ መሰል ዘለዎ ሰብ የሎን፡" ኢሉ።

መራሒ ምንቅስቓስ ሓሙሽተ ከዋኽብቲ ጁሰፐ ኮንቴ ብወገኑ፡ ኢጣልያ ከምዚ ዓይነት ውርደት ዝግብኣ ኣይኰነትን ድሕሪ ምባል፡ ምስ ዋሽንግተን ጽቡቕ ዝምድና ንምህላው ምጕያይ ፈጺሙ ብዋጋ ሃገራዊ ክብርን ረብሓን ክኸውን ከም ዘይብሉ ወሲኹ ገሊጹ።

ካብ ናይ መሎኒ ሰልፊ "ኣሕዋት ኢጣልያ" ዝዀነ ሉቺዮ ማላን፡ እቲ ቃላት ትራምፕ ክፋል ናይቲ ንሓያሎ መራሕቲ ኤውሮጳ ዘቕነዖ ሰፊሕ ዘለፋታት ምዃኑ ጠቒሱ፡ እዚ ድማ ቅድሚ ኵሉ ነቲ ናይ ባዕሉ ስእልን ስልጣንን ዘበላሹ ምዃኑ ኣመልኪቱ።

ሉቺዮ ማላን፡ እቲ ካብ ዋዕላ ጕጅለ-7 ዝወጽአ ቪድዮ ብሓቂ ካብቲ ትራምፕ ዝገለጾ ፍጹም ዝተፈልየ ምንቅስቓስ ከም ዘርኢ ብምሕባር፡ ነቲ ፕረዚደንት ኣመሪካ ብሓቂ ዘበሳጨዎ ነገር መሎኒ ኣድላዪ ኣብ ዝዀነሉ እዋን ንዋሽንግተን "ኣይፋልን" ናይ ምባል ታሪኻ ክኸውን ከም ዝኽእል ገሊጹ።

መሻርኽቲ መንግስቲ ዝዀነ ማተዮ ሳልቪኒ ካብ ሰልፊ "ሊግ" ብወገኑ፡ "ንጆርጅያ ዘጥቅዕ፡ ንዅላትና እዩ ዘጥቅዕ፡" ክብል ብሓጺሩ ገሊጹዎ።

እቲ ኣብ መንጎ መሎንን ትራምፕን ዝተፈጥረ ምስሕሓብ ካብ ተራ ቈዮቛ ንላዕሊ እዩ። ንሱ ሓደ ሓድሽ ዝምባለ እዩ ዘንጸባርቕ ዘሎ።

ቀደም ኤውሮጳውያን መሓዙት ሃገራት ንፕረዚደንት ትራምፕ ይሕልውዎ እዮም ነይሮም፣ ሕጂ ግን ንምብዳህ ዝያዳ ድሉዋት ኰይኖም ኣለዉ።

ቀዳማይ ምኒስተር ዓባይ ብሪጣንያ ኪር ስታርመር፡ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ሓይሊታት ዓባይ ብሪጣንያን መሓዙት ሃገራትን ኣብ ኣፍጋኒስታን ንዘቕረቦ ነቐፌታ ተቓዊሙዎ ነይሩ።

ኣብዚ ቀረባ እዋን ድማ ልክዕ ከም መሎኒ፡ ካልኦት መራሕቲ'ውን ነቲ ትራምፕ ምስ ኢራን ዘካየዶ ውግእ ብግልጺ ብምንቃፍ፡ ነፈርቲ ውግእ ኣመሪካ ኣብ መዓስከራት ግዝኣታዊ መሬቶም ክዓርፋ ከልኪሎም እዮም።

ዲፕሎማሰኛታት ከም ዝሕብሩዎ፡ ካብቲ ኣመሪካ ኣብ መጀመርታ ናይዚ ዓመት እዚ ኣብ ልዕሊ ግሪንላንድ ዘንጸላለዎ ምፍርራሕ ጀሚሩ፡ ኤውሮጳውያን መራሕቲ ዝያዳ ቆራጽነት የርእዩ ኣለዉ።

ኤውሮጳ ዝያዳ ስትራተጅያዊ ናጽነት ብዘለዎ መንገዲ ንምጓዓዝ እትገብሮ ዘተ ዳግማይ ይብርክት ኣሎ። እዚ ድማ ዋና ከተማታት ኤውሮጳ ኣብቲ ካብ ኣፋፌት ኣትላንቲክ ዘሎ እናሓደረ ዘየተኣማምን መሻርኽቲ ካብ ምጽጋዕ፡ ባዕላተን ብዙሕ ክዓማ ክውስና ከለዋ እዩ።

እዞም መራሕቲ እዚኣቶም ቅድሚ እቲ ኣብ ኵሉ ኣህጉራት ዝካየድ መረጻታት፡ ነቲ ናይ ኤውሮጳውያን መረጽቲ ስምዒት ዘንጸባርቑ ክዀኑ ይኽእሉ እዮም።

ብርግጽ፡ እቶም ንጕጅለ ትራምፕ ከም ፖለቲካዊ መናገሻኦም ገይሮም ዝርእዩዎ ዝነበሩ የማነዎት ሰልፍታት ኤውሮጳ፡ ሕጂ ካብቶም መዛኑኦም ዝዀኑ ኣመሪካውያን ይርሕቁ ኣለዉ።