วันส้วมโลก: ล้าง หรือ เช็ด คำถามโลกแตกด้านสุขอนามัยในห้องน้ำ

"ในฐานะชาวอาหรับ เราต้องมั่นใจว่าเรามีของ 3 อย่างนี้เมื่อจัดกระเป๋า หนังสือเดินทาง เงินสดฟ่อนหนึ่ง และโถชำระล้างก้นพกพา" บาสเซม ยูสเซฟ ดาราตลกชาวอียิปต์ เล่นมุกนี้ในตอนที่เปิดการแสดงครั้งแรกในสหราชอาณาจักรเมื่อเดือน มิ.ย.

จากนั้น เขาก็หยิบสายยางชำระพกพาขึ้นโบกไปมา สายยางนี้เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า แชตทาฟ (ที่ฉีดก้น)

"ไม่เข้าใจว่า พวกคุณเป็นหนึ่งในประเทศที่ก้าวหน้าที่สุดในโลก แต่เมื่อเป็นเรื่องของข้างหลัง คุณก็ยังตามหลังอยู่"

คนจำนวนมากคงเห็นด้วยกับยูสเซฟ

"พุดดิ้งช็อกโกแลต"

หลายชาติตะวันตกชอบใช้การเช็ดทำความสะอาดมากกว่าการล้างหลังใช้ห้องน้ำ เรื่องนี้สร้างความงุนงงไปทั่วโลก

น้ำใช้ทำความสะอาดได้ดีกว่ากระดาษ

สำหรับผู้ที่เคยชินกับการใช้น้ำชำระล้างหลังใช้ห้องน้ำตั้งคำถามว่า คุณจะกำจัดเศษพุดดิ้งช็อกโกแลตออกจากผิวหนังด้วยกระดาษทิชชูเพียงอย่างเดียวหรือ

แม้ว่ากระดาษทิชชูอาจจะไม่ได้หยาบเหมือนกับเศษดินเผาที่ชาวกรีกโบราณใช้ หรือซังข้าวโพดที่ชาวอเมริกันในสมัยอาณานิคมใช้ เราต่างเห็นตรงกันว่า น้ำสร้างความระคายเคืองน้อยกว่ากระดาษที่นุ่มที่สุด

ผู้คนในหลายประเทศใช้น้ำในการล้างทำความสะอาดหลังการปลดทุกข์ในห้องน้ำ

"อาณานิคมสุขภัณฑ์"

ไม่ใช่มีเพียงคนจากนอกโลกตะวันตกเท่านั้นที่ใช้น้ำล้างทำความสะอาด คำว่า 'bidet' ซึ่งหมายถึงโถชำระล้างก้น เป็นคำมาจากภาษาฝรั่งเศส

แม้ว่าห้องน้ำแบบที่มีสายชำระล้างก้นจะได้รับความนิยมน้อยกว่าในฝรั่งเศส แต่ก็ยังเป็นมาตรฐานที่ปฏิบัติกันในอิตาลีและอาร์เจนตินา

'ที่ฉีดก้น' ของยูสเซฟ พบเห็นได้ทั่วไปในฟินแลนด์

แต่คนในชาติตะวันตกจำนวนมากก็ยังใช้กระดาษทิชชูมากกว่า รวมถึงในสหราชอาณาจักรและสหรัฐฯ

เมื่อเปรียบเทียบกับชาติอื่นในโลก "สองชาตินี้มีอิทธิพลต่อวัฒนธรรมห้องน้ำสมัยใหม่มากที่สุด" บาร์บารา เพนเนอร์ นักประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม ระบุไว้ในหนังสือ Bathroom ของเธอ

ความจริง แนวโน้มห้องน้ำแบบอังกฤษและอเมริกามีผู้ใช้งานอย่างกว้างขวางในช่วงทศวรรษ 1920 โดยถูกขนานนามว่า "อาณานิคมสุขภัณฑ์"

แต่น้ำก็ยังได้รับความนิยมมากกว่าในหลายประเทศที่มีชาวมุสลิมเป็นประชากรส่วนใหญ่ เพราะคำสอนของศาสนาอิสลามบอกให้ใช้น้ำในการทำความสะอาด

บุคคลที่สนใจถกประเด็นที่ว่าด้วย "กระดาษหรือน้ำ" อีกคนหนึ่งคือ ซุล โอธมาน เจ้าหน้าที่โครงการของรัฐบาลออสเตรเลีย ซึ่งได้ทำวิจัยเกี่ยวกับทัศนคติทั้งในแง่ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมเกี่ยวกับห้องน้ำ

งานวิจัยของโอธมานเผยให้เห็นว่า ชาวออสเตรเลียมุสลิมบางส่วน ได้ปรับเปลี่ยนห้องน้ำรูปแบบตะวันตกด้วยการใช้ทั้งกระดาษชำระและจากนั้นก็ไปอาบน้ำ หรือใช้น้ำในโถล้าง หรือไม่ก็ติดสายฉีดชำระไว้ข้างโถส้วม

แต่แนวคิดเรื่องความสะอาดไม่ได้จำกัดอยู่แต่ในหมู่ชาวมุสลิมเท่านั้น

ม้วนกระดาษ

แอสทา การ์ก นักวิทยาศาสตร์ข้อมูลจากนครมุมไบ ซึ่งทำงานอยู่ในย่านซานฟรานซิสโกเบย์ในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา บอกว่าเธอตามหาโถชำระมาใช้ในห้องน้ำตามที่ต่าง ๆ

สำหรับคนที่อาจจะไม่รู้จัก มันมีหน้าตาคล้ายกับถ้วยสำหรับชั่งตวงวัดเวลาทำขนม มีหูจับ และพวยสำหรับเทน้ำลงไปที่อวัยวะส่วนล่างของคน

สุดท้ายเธอต้องไปที่ร้านที่ชาวอินเดียเป็นเจ้าของ

"ชาวอินเดียบางส่วนปรับเปลี่ยนไปใช้กระดาษชำระ แต่เราจำนวนมากยังติดกับการใช้น้ำเมื่อมีให้ใช้" เธอแสดงความเห็น

"เมื่อไหร่ที่เราไปเยี่ยมเพื่อนชาวอินเดียในสหรัฐฯ ฉันมั่นใจได้ว่า พวกเขาต้องมีขวดน้ำพลาสติก หรือโถอยู่ข้าง ๆ โถส้วม"

โอธมานเล่าถึงความประหลาดใจของเขาเกี่ยวกับความดื้อดึงของชาวตะวันตกที่จะต้องใช้กระดาษว่า เพื่อนร่วมชั้นเรียนคนหนึ่งของเขาในเมืองเชฟฟิลด์ สหราชอาณาจักร กระดาษชำระหมด จนต้องยอมใช้ธนบัตร 20 ปอนด์ในการเช็ดแทน

ครอบครัวของ ไคเซอร์ กวอ นักดนตรีและนักจัดพ็อดคาสต์ ได้หาทางออกแบบลูกผสม

3 ปีก่อน พวกเขาย้ายจากกรุงปักกิ่งมาสหรัฐฯ ซึ่งก็เหมือนกับคนที่ย้ายมาอยู่ใหม่จำนวนมาก ที่ยังคงยึดติดกับความเคยชินบางอย่างของชาวจีน และเลือกทำตามชาวอเมริกันเพียงบางเรื่องเท่านั้น

กวอ ตกใจมากเมื่อรู้ว่าชาวอเมริกันใช้กระดาษชำระโดยเฉลี่ย 141 ม้วนต่อคนต่อปี ซึ่งปัจจุบันเป็นชาติที่ใช้กระดาษชำระมากที่สุดในโลก

แอสทา การ์ก พบว่ากระดาษชำระมีความยุ่งยาก เธอกล่าวว่า "ไม่มีความชัดเจนว่า กระดาษชำระทิ้งลงในโถส้วมได้"

นอกเหนือจากเรื่องของต้นทุนทางสิ่งแวดล้อมและทางการเงินแล้ว "มันทำให้ส้วมตัน ฉันรู้สึกเหมือนว่า 1 ใน 4 ของห้องน้ำ มีปัญหาเรื่องท่อ"

ปัจจุบัน ครอบครัวของกวอใช้ม้วนกระดาษชำระ จากนั้นจึงใช้ทิชชูเปียกแบบที่ทิ้งลงโถส้วมได้

เช่นเดียวกับที่รู้จักกันในหลายวัฒนธรรมมานานหลายร้อยปีว่า ความชื้นทำความสะอาดได้ดีกว่า

นั่งหรือยอง

ส้วมทั้ง 2 แบบนี้ ถูกใช้ในสมัยราชวงศ์ฮั่น (206 ปี ก่อนคริสตกาล - คริสตศักราช 206) และในแต่ละภูมิภาคของจีนก็มีความชื่นชอบแตกต่างกัน แม้ว่าส้วมแบบนั่งยองจะพบตามห้องน้ำสาธารณะทั่วประเทศจีน

ปัจจุบันคาดว่า คน 2 ใน 3 ของโลก นั่งยองเวลาปลดทุกข์

กระนั้นชาวตะวันตกจำนวนมากก็ยังคงไม่ใช้ส้วมแบบนี้ แม้ว่าจะมีเหตุผลสนับสนุนมากกว่าการใช้โถสุขภัณฑ์แบบนั่ง

ในแง่ของกายวิภาค การยองเป็นท่าที่ดีกว่า เพราะทำให้การเคลื่อนตัวของลำไส้เร็วกว่า ใช้แรงเบ่งน้อยกว่า ทำให้การปลดทุกข์ทำได้ลื่นไหลกว่า

ยังไม่ต้องพูดถึงข้อดีด้านสุขภาพอีกหลายอย่างที่เกิดจากการยอง ซึ่งเป็นท่าที่ช่วยทำให้เกิดความแข็งแรงและความยืดหยุ่น ถึงขนาดที่คนตะวันตกหนุ่มสาวยังต้องอายคนสูงอายุชาวจีน

ยังมีพฤติกรรมการใช้ห้องน้ำของชาวอเมริกันอีกแบบหนึ่ง ที่สร้างความประหลาดใจ นั่นคือการใช้เวลาในห้องน้ำนานขึ้นราวกับเป็นการใช้เวลาว่างรูปแบบหนึ่ง

มีตลาดขายหนังสือขนาดใหญ่สำหรับอ่านเวลานั่งปลดทุกข์ในห้องน้ำ ซึ่งมีทั้งเรื่องสั้นและเรื่องตลก และทำให้ กวอ รู้สึกแปลกกับการทำเช่นนี้

"สิ่งที่พ่อแม่ชาวจีนทุกคนจะบอกคุณก็คือ อย่าอ่านหนังสือตอนเข้าห้องน้ำ คุณจะเป็นริดสีดวง"