งานวิจัยพบ ค้างคาวมีพฤติกรรม "เว้นระยะห่างทางสัมคม" เมื่อรู้สึกป่วย

งานวิจัยจากสหรัฐฯ พบหลักฐานบ่งชี้ว่า ค้างคาวที่อาศัยอยู่ตามธรรมชาติมีพฤติกรรมเว้นระยะห่างทางสังคมเมื่อมีอาการป่วย โดยมักจะใช้เวลาอยู่ใกล้กับค้างคาวตัวอื่นน้อยลง และมีปฏิสัมพันธ์กับเพื่อนร่วมกลุ่มน้อยลง

ที่ผ่านมา นักวิทยาศาสตร์เคยพบเห็นพฤติกรรมเช่นนี้มาแล้วในค้างคาวที่อยู่ในห้องปฏิบัติการทางวิทยาศาสตร์ แต่งานวิจัยชิ้นล่าสุดจากมหาวิทยาลัยโอไฮโอสเตต ได้นำผลการค้นพบดังกล่าวมาทดลองซ้ำกับค้างคาวดูดเลือด หรือ ค้างคาวแวมไพร์ (Vampire bat) ที่อาศัยอยู่ตามธรรมชาติของประเทศเบลีซ ในอเมริกากลาง

ผลการศึกษาชิ้นนี้ตีพิมพ์ในวารสาร Behavioural Ecology โดยทีมนักวิจัยได้เฝ้าสังเกตพฤติกรรมของกลุ่มค้างคาวป่า 31 ตัวที่อาศัยอยู่ในโพรงต้นไม้ต้นหนึ่ง ด้วยการติดตัวเซนเซอร์วัดระยะความใกล้ชิด ซึ่งมีลักษณะคล้ายกับเป้สะพายหลังขนาดจิ๋วไว้ที่ตัวค้างคาว เพื่อเก็บข้อมูลการปฏิสัมพันธ์ทางสังคมระหว่างกันของพวกมัน

จากนั้นทีมนักวิจัยได้ฉีดสารไลโพพอลีแซคคาไรด์ (Lipopolysaccharide) ให้แก่ค้างคาว 16 ตัว ซึ่งสารชนิดนี้จะทำให้ระบบภูมิคุ้มกันของค้างคาวมีปฏิกิริยาตอบสนองเหมือนเวลาที่พวกมันล้มป่วย เพื่อดูว่าค้างคาวจะมีพฤติกรรมเปลี่ยนไปหรือไม่เมื่อรู้สึกว่าตัวเองล้มป่วย

ขณะเดียวกันนักวิจัยได้ฉีดน้ำเกลือให้ค้างคาวที่เหลืออีก 15 ตัว ซึ่งจะไม่ไปรบกวนหรือกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันในร่างกายของพวกมัน

นักวิจัยบอกว่าไม่มีค้างคาวตัวใดได้รับอันตรายจากการทดลองครั้งนี้

มีปฏิสัมพันธ์ทางสัมคมน้อยลง

ทีมนักวิจัยได้เฝ้าสังเกตพฤติกรรมของค้างคาว และพบว่า "ค้างคาวป่วย" ซึ่งระบบภูมิคุ้มกันถูกหลอกให้ต่อสู้กับการติดเชื้อนั้น มีปฏิสัมพันธ์กับเพื่อนร่วมฝูงน้อยกว่าค้างคาวที่มีสุขภาพดีถึง 4 ตัว

นอกจากนี้ยังพบว่าพวกมันไม่ค่อยอยากจะเข้าร่วมกิจกรรมดูแลทำความสะอาดขนให้กันและกัน รวมทั้งมีการเคลื่อนไหวไปรอบ ๆ น้อยลง และมีท่าทางง่วงซึมมากกว่าค้างคาวสุขภาพดีตัวอื่น ๆ

ความเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรมนี้เริ่มลดลงหลังจากค้างคาวได้รับการฉีดสารไลโพพอลีแซคคาไรด์ไปราว 6 ชั่วโมง รวมทั้งเมื่อค้างคาวกำลังนอนหลับหรือออกหาอาหาร

โดยหลังจากผ่านไป 48 ชั่วโมง ผลกระทบจากการฉีดสารไลโพพอลีแซคคาไรด์ ได้จางหายไปจนหมด และค้างคาวก็กลับไปแสดงพฤติกรรมทางสังคมตามปกติอีกครั้ง

พฤติกรรมดังกล่าวบ่งชี้ว่า เมื่อค้างคาวล้มป่วย ก็จะมีแนวโน้มน้อยที่จะแพร่เชื้อไวรัสไปสู่ธรรมชาติ เพราะพวกมันจะลดการมีปฏิสัมพันธ์กับค้างคาวสุขภาพดีตัวอื่น

ดร.ไซมอน ริปเปอร์เกอร์ หัวหน้าทีมวิจัย เรียกพฤติกรรมเช่นนี้ว่า "การเว้นระยะห่างทางสังคมโดยการอยู่นิ่ง"และเชื่อว่าพฤติกรรมนี้อาจมีอยู่อย่างแพร่หลายในบรรดาสัตว์ชนิดต่าง ๆ มากกว่าที่เราคิด

นอนอยู่กับเตียง

ดร.ริปเปอร์เกอร์ กล่าวว่า "ตัวเซนเซอร์เหล่านี้เผยให้เราเห็นถึงพฤติกรรมทางสังคมของค้างคาวกลุ่มนี้ที่เปลี่ยนไปในทุกชั่วโมงหรือทุกนาที...แม้ว่าพวกมันจะหลบซ่อนอยู่ในความมืดของโพรงต้นไม้ก็ตาม"

พฤติกรรม "การเว้นระยะห่างทางสังคมโดยการอยู่นิ่ง"ของค้างคาวเหล่านี้ คล้ายคลึงกับมนุษย์ที่ต้องการนอนพักอยู่บนเตียงเวลาที่ล้มป่วยมากกว่าจะออกไปพบปะกับคนอื่น ๆ

พฤติกรรมนี้ถือเป็นประโยชน์ต่อสุขภาพส่วนรวมของสัตว์ฝูงนั้น ๆ เพราะจะช่วยป้องกันโรคภัยไข้เจ็บแพร่กระจายไปสู่สัตว์ตัวอื่น ๆ นั่นเอง