นักวิทยาศาสตร์ค้นพบชั้นบรรยากาศแห่งแรกบนดาวเคราะห์คล้ายโลกในเขตเอื้อชีวิตของดาวฤกษ์อันไกลโพ้น

นักวิทยาศาสตร์ค้นพบชั้นบรรยากาศแห่งแรกที่ล้อมรอบดาวเคราะห์หินที่มีลักษณะคล้ายโลก โดยดาวเคราะห์ดวงนี้โคจรในเขตที่เอื้อต่อการอยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิต หรือเขตเอื้อชีวิต (habitable zone) ของดาวฤกษ์อันไกลโพ้นดวงหนึ่ง

นักวิจัยระบุว่าการค้นพบดังกล่าวคือหลักฐานที่ชัดเจนที่สุดเท่าที่เคยมีมาว่าที่บริเวณนอกระบบสุริยะอาจมีโลกอีกหลายใบที่มีสภาพแวดล้อมคล้ายโลกที่เราอยู่อาศัย

ทั้งนี้ก๊าซที่ถูกตรวจจับได้ในชั้นบรรยากาศบริเวณนั้นคือก๊าซฮีเลียม ซึ่งไม่ใช่ก๊าซที่สนับสนุนการดำรงชีพของสิ่งมีชีวิต แต่ก็อาจมีก๊าซชนิดอื่น ๆ อยู่ในชั้นบรรยากาศนั้นด้วยเช่นกัน

ดร.คอลลิน เชรูบิม จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ผู้เขียนหลักของงานวิจัยชิ้นนี้ กล่าวถึงการค้นพบนี้ว่าเป็น "เรื่องสำคัญมาก"

"นี่คือครั้งแรกที่มีคนค้นพบชั้นบรรยากาศบนดาวเคราะห์หินในเขตที่เอื้อต่อการอยู่อาศัยรอบดาวฤกษ์ดวงอื่น"

ดาวเคราะห์ดวงนี้มีชื่อว่า แอลเอชเอส 1140 บี (LHS 1140 b) มันอยู่ห่างจากโลก 48 ปีแสง โดยโคจรอยู่รอบดาวฤกษ์สีแดงที่มีขนาดเล็กกว่าดวงอาทิตย์ของเราและมีอุณหภูมิเย็นกว่าดวงอาทิตย์มาก

ก่อนหน้านี้มีการค้นพบดาวเคราะห์โลกที่โคจรรอบดาวฤกษ์ห่างไกลมาแล้วกว่า 6,000 ดวง แต่การค้นพบครั้งใหม่เป็นเรื่องสำคัญ เพราะมันทำให้เราเข้าใกล้หนึ่งในรางวัลชิ้นสำคัญที่สุดสำหรับวงการวิทยาศาสตร์ คือการค้นพบสิ่งมีชีวิตบนโลกใบอื่น

ทีมนักวิจัยที่ตีพิมพ์ผลการศึกษาในวารสารไซเอนซ์ (Science) ระบุชัดเจนว่ายังไม่ได้เข้าใกล้สิ่งนั้นอย่างน้อยก็สำหรับตอนนี้ แต่การที่ดาวเคราะห์ดวงหนึ่งจะเป็นแหล่งที่สิ่งมีชีวิตอยู่ได้ มันจะต้องมีน้ำ และเพื่อให้มีน้ำมันต้องอยู่ห่างจากดาวฤกษ์ที่มันโคจรรอบ ๆ ในระยะที่เหมาะสม หากใกล้เกินก็จะร้อนเกินไป และหากไกลเกินก็จะเย็นเกินไป ดังนั้นจึงต้องอยู่ในระยะกลาง ๆ ที่มีความ "เหมาะสมพอดี"

นักวิทยาศาสตร์ที่ศึกษาเกี่ยวกับดาวเคราะห์เรียกระยะห่างดังกล่าวว่า "เขตโกลดิล็อกส์" (Goldilocks zone) ซึ่งตั้งขึ้นตามชื่อของเด็กหญิงในนิทานซึ่งเธอพิถีพิถันกับอุณหภูมิในข้าวต้มของเธอ

ที่ผ่านมามีการค้นพบดาวเคราะห์หลายล้านดวงในเขตโกลดิล็อกส์ของดาวฤกษ์แต่ละดวง แต่มีเพียงไม่กี่สิบดวงเท่านั้นที่มีขนาดเล็กและเป็นดาวเคราะห์หินเช่นเดียวกับโลกของเรา ซึ่งเป็นอีกเงื่อนไขหนึ่งที่บ่งชี้ถึงความสามารถของดาวเคราะห์ดวงนั้นในการรองรับสิ่งมีชีวิต

แต่ในบรรดาดาวเคราะห์หินเหล่านั้น ไม่มีดวงใดเลยที่เคยถูกพบว่ามีชั้นบรรยากาศ

จนกระทั่งในตอนนี้

แต่ก๊าซชนิดเดียวที่มีการค้นพบบนดาวดวงนั้นจนถึงตอนนี้ก็คือฮีเลียม ซึ่งน่าจะอยู่บริเวณชั้นบรรยากาศด้านบน ทั้งนี้ก๊าซฮีเลียมโดยลำพัง ไม่สามารถรองรับสิ่งมีชีวิตได้

แต่ก็อาจมีก๊าซชนิดอื่นที่เอื้อต่อการดำรงชีพมากกว่า ก๊าซเหล่านั้นอาจอยู่ในชั้นบรรยากาศที่ต่ำลงไปได้เช่นกัน ซึ่ง ดร.เดวิด ชาร์บอนโน จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด บอกว่า ประเด็นสำคัญของกรณีนี้คือการค้นพบดาวเคราะห์ลักษณะคล้ายโลกที่มีชั้นบรรยากาศอยู่นอกระบบสุริยะของเรา

"คนมักจะสนใจในประเด็นใหญ่ ๆ เช่น เราอยู่กันเพียงลำพังหรือเปล่า มีสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ ที่อยู่นอกโลกหรือนอกระบบสุริยะของเราหรือไม่ เพื่อไปสู่เป้าหมายนั้นการศึกษานี้ทำให้เห็นถึงชั้นบรรยากาศที่ถูกค้นพบเป็นครั้งแรกบนดาวเคราะห์หินและอยู่ในเขตเอื้อชีวิตของดาวฤกษ์นอกระบบสุริยะของเรา" เขากล่าว

แอลเอชเอส 1140 บี ไม่ใช่ดาวเคราะห์คล้ายโลกเพียงดวงเดียวที่กำลังถูกศึกษาเพื่อค้นหาสิ่งมีชีวิต ก่อนหน้านี้ดาวเคทู-เอททีนบี (K2-18b) ซึ่งอยู่ในประเภทของดาวซับเนปจูน (sub-Neptune หมายถึงดาวที่มีขนาดเล็กกว่าดาวเนปจูน) ที่อาจมีโครงสร้างภายในที่อุดมไปด้วยน้ำ กลายเป็นข่าวใหญ่เมื่อนักวิทยาศาสตร์พบสัญญาณของไดเมทิลซัลไฟด์ ซึ่งเป็นก๊าซที่เชื่อมโยงกับสิ่งมีชีวิตในทะเลบนโลก

แต่การวิเคราะห์ซ้ำที่นำโดยองค์การนาซาในปี 2025 พบว่าสัญญาณนั้นอ่อนเกินกว่าที่จะยืนยันได้ และชี้ให้เห็นว่าก๊าซดังกล่าวอาจเกิดขึ้นได้โดยไม่ต้องอาศัยกระบวนการทางชีววิทยา

นอกจากนี้กลุ่มดาวเคราะห์หินคล้ายโลก 7 ดวงที่ชื่อว่า แทรปปิสต์ - วัน (Trappist-1) ก็ยังคงเป็นเป้าหมายที่น่าดึงดูดใจ โดยกล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์ เว็บบ์ ของนาซา ได้ตัดความเป็นไปได้ที่จะมีชั้นบรรยากาศแบบโลกบนกลุ่มดาวเคราะห์แทรปปิสต์ - วันดี (TRAPPIST-1d) ออกไปแล้ว แต่ยังไม่ได้สรุปข้อมูลของดาวแทรปปิสต์ - วันอี (TRAPPIST-1e) ออกมาอย่างแน่ชัด