"รู้สึกเหมือนว่าเสื้อผ้าผู้หญิงที่นี่ไม่ได้ทำมาเพื่อคนอย่างฉัน" ทำไมผู้หญิงในจีนถึงหันมาใส่เสื้อผ้าผู้ชายมากขึ้น ?

เมื่อฤดูร้อนใกล้เข้ามา เข่อซินสังเกตเห็นการเปลี่ยนแปลงขณะจัดระเบียบตู้เสื้อผ้าของเธอ เสื้อผ้าสไตล์ "ผู้ชาย" มีจำนวนมากกว่าเสื้อผ้าผู้หญิง ทั้งเสื้อเชิ้ต เสื้อยืด และกางเกงขาสั้นที่ไม่ได้ซื้อให้แฟนหรือพ่อของเธอ แต่เป็นของตัวเธอเอง

เข่อซิน (สงวนนามสกุล) ไม่ใช่คนเดียวที่ทำเช่นนี้ จำนวนหญิงสาวชาวจีนทั้งในกลุ่มเพื่อนของเธอและในโลกออนไลน์ที่หันมาสวมใส่เสื้อผ้าผู้ชายกำลังเพิ่มขึ้น พวกเธอให้เหตุผลที่คล้ายคลึงกัน เช่น คุณภาพดีกว่า ราคาถูกกว่า สวมใส่สบายกว่า และไม่รู้สึกอายเรื่องรูปร่าง

ทว่าปัจจัยอะไรที่ขับเคลื่อนเทรนด์นี้

เริ่มต้นอย่างไร

ในแอปพลิเคชันโซเชียลมีเดียยอดนิยมของจีนอย่าง "เสี่ยวหงซู" (Xiaohongshu) หรือที่รู้จักกันในชื่อ เรดโน้ต (RedNote) แท็ก "ผู้หญิงใส่เสื้อผ้าผู้ชาย" มียอดเข้าชมมากกว่า 82 ล้านครั้ง ในขณะที่ "การแต่งกายแบบไม่จำกัดเพศ" มียอดเข้าชมมากกว่า 90 ล้านครั้ง

โพสต์เกี่ยวกับหัวข้อนี้เพิ่มขึ้นอย่างมาก โดยมักพูดถึงข้อดีของเสื้อผ้าผู้ชาย เช่น มีส่วนผสมของผ้าฝ้ายและผ้าลินินสูงกว่า ตัดเย็บได้เนี้ยบกว่า กระเป๋าที่ใหญ่กว่า ตะเข็บเรียบเนียนกว่า การตกแต่งดีกว่า และราคาที่ถูกกว่า

เข่อซินเล่าว่า การเปลี่ยนแปลงในตู้เสื้อผ้าของเธอเริ่มต้นในปี 2023 เมื่อฟีดโตว่อิน (Douyin – แอปพลิเคชันติ๊กตอกเวอร์ชันในประเทศจีน) ของเธอเริ่มแสดงไลฟ์สตรีมขายเสื้อยืดผู้ชาย

ตอนแรก เธอรู้สึกงงงวย เพราะไม่เคยซื้อของให้พ่อหรือแฟนมาก่อน แล้วทำไมอัลกอริทึมถึงแนะนำเนื้อหานี้ให้เธอ

เธอคิดว่าเป็นความผิดพลาด จนกระทั่งวันหนึ่งเธอเผลอเปิดโทรศัพท์ทิ้งไว้ระหว่างไลฟ์สตรีมขายเสื้อผ้าในห้องน้ำ

"ผู้หญิงสามารถซื้อไซซ์ที่เล็กกว่าและใส่เองได้"

"มันเป็นแบบยูนิเซ็กส์ ผู้หญิงก็ใส่ได้"

ประโยคเหล่านี้ถูกพูดซ้ำแล้วซ้ำเล่าภายในไม่กี่นาที

เมื่อเทียบกับไลฟ์สดที่มุ่งเป้าไปที่ผู้หญิง ซึ่งมักเน้นเรื่องการทำให้ผอมเพรียว การปกปิดข้อบกพร่องที่มองเห็นได้ หรือการสร้างภาพลักษณ์ที่อ่อนโยนและเป็นผู้หญิง ไลฟ์สดนี้กลับเน้นไปที่คุณภาพของผ้าและวัสดุ

"นั่นดึงดูดใจฉันมาก" เธอกล่าว "ฉันไม่เคยเข้าใจเลยว่าทำไมเสื้อผ้าผู้หญิงถึงพยายามผลักดันมาตรฐานความงามกระแสหลักอยู่เสมอ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อการออกแบบมักทำให้ใส่ไม่สบายตัว"

ราคาก็เป็นอีกปัจจัยหนึ่ง เสื้อส่วนใหญ่ราคาต่ำกว่า 100 หยวน (ราว 480 บาท) ถึงแม้จะต้องส่งคืน ความเสี่ยงก็ดูต่ำ

เธอซื้อเสื้อยืด "แบบผู้ชาย" ตัวแรก และรู้สึกประหลาดใจ มันสบายกว่า หนากว่า และระบายอากาศได้ดีกว่าเสื้อผ้าผู้หญิงที่เธอเคยซื้อในราคาที่สูงกว่าถึง 3 เท่า

ไม่นานเธอก็เริ่มซื้อเสื้อผ้าผู้ชายมากขึ้น และความรู้สึกอึดอัดที่เธอคาดการณ์ไว้ในการสวมใส่ก็ไม่เกิดขึ้นจริง

เมื่อเวลาผ่านไป เสื้อผ้าเหล่านี้ก็ค่อย ๆ เข้ายึดครองตู้เสื้อผ้าของเธอ "เหมือนกับสิ่งมีชีวิตต่างสปีชีส์ที่รุกรานและเบียดบังของดั้งเดิม" เธอกล่าว

จ่ายน้อยลง

เทรนด์นี้เกิดขึ้นท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยผู้บริโภค (consumer economy) ที่อ่อนแอในจีนนับตั้งแต่มาตรการจำกัดการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 สิ้นสุดลงในปลายปี 2022

สำหรับคนงานอย่างเข่อซิน ซึ่งทำงานตามตารางเวลา "996" ที่หนักหน่วง (9 โมงเช้าถึง 9 โมงเย็น 6 วันต่อสัปดาห์) ในนครเซี่ยงไฮ้ ความระมัดระวังทางการเงินกลายเป็นเรื่องปกติ

เธอไม่ค่อยอยากเปลี่ยนงานและลังเลที่จะใช้จ่ายมากกับสิ่งจำเป็นอย่างเช่นเสื้อผ้า

ในบริบทเช่นนี้ ผู้บริโภคบางส่วนได้หันมาใช้ "การบริโภคแบบย้อนกลับ" (reverse consumption) โดยให้ความสำคัญกับคุณค่าและความทนทานมากกว่าแฟชั่นแบบรวดเร็ว

"ถ้าอะไรใส่ไม่พอดี ก็ส่งคืนได้ง่าย" เข่อซินกล่าว "ฉันไม่เห็นประโยชน์ในการใช้เงินจำนวนมากกับเสื้อผ้าอีกต่อไปแล้ว เพราะฉันแทบจะไม่ใส่เสื้อผ้าชิ้นไหนเกินหนึ่งฤดูกาลเลย"

ปัญหาเรื่องขนาด

สำหรับหลาย ๆ คน การเปลี่ยนแปลงนี้หาใช่เป็นเพียงการแสดงออกถึงเรื่องเพศเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวกับความเหมาะสมในการใช้งานด้วย ขนาดเสื้อผ้าเป็นหนึ่งในแง่มุมที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์มากที่สุดของเสื้อผ้าสตรีในประเทศจีน

บนแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียอย่างโต่วอินและเสี่ยวหงซู อินฟลูเอนเซอร์รูปร่างผอมเพรียวมักแสดงให้เห็นว่าขนาดที่เรียกว่า "ไซซ์ใหญ่" นั้นแทบจะใส่ไม่พอดี ชุดเดรสที่ติดป้ายขนาดเอ็กซ์แอล (XL - Extra Large) ที่ยืดไม่ได้จนถึงต้นขา หรือระบบการกำหนดขนาดที่จัดให้ผู้หญิงรูปร่างผอมอยู่ในหมวดหมู่ที่เล็กที่สุด ในขณะที่ผู้หญิงที่สูงกว่ามักถูกผลักไสให้ใส่ไซซ์ที่ใหญ่กว่า

ในคลิปวิดีโอไวรัลหนึ่ง บล็อกเกอร์คนหนึ่งสวมเสื้อไซซ์แอล (L) ให้กับสุนัขพุดเดิ้ลของเธอและมันก็พอดีเป๊ะ

หลี่ ทนายความจากนครเซี่ยงไฮ้ (สงวนนามสกุล) บอกว่า เธอหันไปใส่เสื้อผ้าผู้ชายตั้งแต่เนิ่น ๆ เพราะเสื้อผ้าผู้หญิงมักจะใส่ไม่พอดี เธอสูง 170 เซนติเมตรและมีไหล่กว้าง จนกระทั่งเธอไปเรียนที่ยุโรป หลี่จึงรู้ว่าไซซ์เอ็ม (M - Medium) มาตรฐานนั้นพอดีกับเธอ

"ฉันรู้สึกว่าเสื้อผ้าผู้หญิงที่นี่ไม่ได้ออกแบบมาสำหรับคนที่มีรูปร่างแบบฉัน" เธอกล่าว

เธอยังชี้ให้เห็นถึงความใช้งานได้จริงของเสื้อผ้าผู้ชายด้วย เช่น กางเกงขายาวผู้ชายไซซ์ M สามารถใส่แท็บเล็ตขนาด 11 นิ้วและหนังสือไว้ในกระเป๋าได้โดยไม่ทำให้ทรงเสีย

"เสื้อผ้าผู้หญิงแบบไหนทำแบบนั้นได้บ้าง แม้แต่การพกลิปสติกก็ยังทำให้ดูตัวใหญ่" เธอกล่าว

แรงกดดันในอุตสาหกรรม

หวัง นักออกแบบจากแบรนด์แฟชั่นขนาดกลาง กล่าวว่า ปัญหาเรื่องขนาดและคุณภาพสะท้อนให้เห็นถึงแรงกดดันในวงกว้างต่ออุตสาหกรรม

ภาคอุตสาหกรรมเสื้อผ้าของจีนหดตัวลงอย่างมากนับตั้งแต่เกิดการระบาดใหญ่ของโรคโควิด-19 โดยการผลิตและการส่งออกลดลง การเติบโตของการค้าปลีกชะลอตัวลงอย่างมาก โดยเพิ่มขึ้นเพียง 0.1% ในปี 2024 หากเทียบกับประมาณ 15% ในปี 2023

ปัจจุบันบริษัทต่าง ๆ ผลิตดีไซน์ใหม่ ๆ น้อยลง และผู้บริโภคซึ่งมีเสื้อผ้าอยู่มากมายอยู่แล้วก็ลดการซื้อลง

เพื่อลดต้นทุน บางแบรนด์จึงซื้อแบบสำเร็จรูปจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้แทนที่จะพัฒนาแบบของตนเอง

แต่แบบเหล่านี้มักไม่เหมาะกับรูปร่างของชาวจีน ส่งผลให้เสื้อผ้าไม่พอดีและเกิดเสื้อผ้าสตรีที่เรียกว่า "ไซซ์เด็ก" ขึ้น

การเลือกดีไซน์ยังได้รับอิทธิพลจากเศรษฐกิจ เสื้อผ้าสำหรับรูปร่างผอมเพรียวมีราคาถูกกว่าและผลิตได้ง่ายกว่า ในขณะที่ขนาดใหญ่กว่าต้องใช้การตัดเย็บที่ซับซ้อนกว่าและมีต้นทุนสูงกว่า

หวังกล่าวว่า "ถ้าการขายไซซ์ใหญ่ 20 ตัว มีต้นทุนเท่ากับการขายไซซ์กลาง 200 ตัว บริษัทต่าง ๆ ก็จะเลิกผลิตไซซ์ใหญ่ไปเลย"

เธอกล่าวเสริมว่า ด้วยต้นทุนผ้าที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ผู้ผลิตจึงเผชิญกับแรงกดดันที่เพิ่มขึ้น และเตือนว่าผลลัพธ์ที่ได้น่าจะเป็นเสื้อผ้าที่บางลงกว่าเดิมในปีหน้า

สำหรับผู้ซื้ออย่างเข่อซิน นั่นอาจยิ่งเร่งให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่กำลังปรับเปลี่ยนตู้เสื้อผ้าของเธออยู่แล้ว

รายงานเพิ่มเติมโดย หลุยส์ บาร์รูโช