Sera za Israel dhidi ya Wapalestina ni sawa na ubaguzi wa rangi - Amnesty

Sheria, sera na mazoea ya Israel dhidi ya Wapalestina katika Israeli na maeneo yanayokaliwa ni sawa na ubaguzi wa rangi, Amnesty International inasema.

Ripoti mpya inadai kuwa taifa la Israel linashikilia "utawala wa kitaasisi wa ukandamizaji na utawala wa wakazi wa Palestina kwa manufaa ya Waisraeli wa Kiyahudi".

Ubaguzi wa rangi unachukuliwa kuwa uhalifu dhidi ya ubinadamu chini ya sheria za kimataifa.

Israel inasema "inakataa kabisa madai yote ya uwongo" katika ripoti hiyo.

Msemaji wa wizara ya mambo ya nje alishutumu Amnesty kwa kusambaza "uongo, na matamshi yasiyo na msingi ambayo yanatoka kwa mashirika maarufu ya chuki dhidi ya Israeli".

"Ripoti inakataa haki ya Taifa ya Israeli kuwepo kama taifa la watu wa Kiyahudi. Lugha yake ya itikadi kali na upotoshaji wa muktadha wa kihistoria ulikusudiwa kuihujumu Israeli na kumwaga mafuta kwenye moto wa chuki dhidi ya Wayahudi,"

Ubaguzi wa rangi ulikuwa sera ambayo ilitekelezwa na serikali ya wazungu wachache nchini Afrika Kusini dhidi ya weusi walio wengi nchini humo kuanzia 1948 hadi 1991.

Ubaguzi wa rangi ulifanya nini ?

Mikataba mitatu mikuu ya kimataifa inakataza ubaguzi wa rangi, ikiwa ni pamoja na Mkataba wa Kimataifa wa 1973 wa kupambana na ubaguzi wa rangi.

Mkataba huo unafafanua ubaguzi wa rangi kama "vitendo vya kikatili vilivyofanywa kwa madhumuni ya kuanzisha na kudumisha utawala wa kikundi kimoja cha watu wa rangi juu ya kikundi chochote cha watu wa rangi na kuwakandamiza kwa kwa kutumia mifumo".

Zaidi ya asilimia 20 ya wakazi wa Israeli milioni 9.45 ni Waarabu, wengi wao wanajitambulisha kuwa Wapalestina, wakati Wapalestina milioni 2.9 wanaishi Ukingo wa Magharibi na Yerusalemu Mashariki, ambayo Israel iliikalia kwa mabavu mwaka 1967 katika vita vya Mashariki ya Kati.

Wapalestina wengine milioni 1.9 wanaishi katika Ukanda wa Gaza, ambao Israel ilijiondoa mwaka 2005 lakini Umoja wa Mataifa bado unaona kuwa pia unakaliwa kwa mabavu.

Idadi kubwa ya Wapalestina katika Ukingo wa Magharibi wa Mto Jordan wanatawaliwa na Mamlaka ya Ndani ya Palestina na wale wote wa Gaza wanatawaliwa na vuguvugu la wanamgambo wa Palestina Hamas.

Zaidi ya Wayahudi 600,000 wanaishi katika takriban makazi 140 yaliyojengwa katika Ukingo wa Magharibi na Yerusalemu Mashariki. Wengi wa jumuiya ya kimataifa wanachukulia makazi hayo kuwa haramu chini ya sheria za kimataifa, ingawa Israel inapinga hili.

Rasmi raia wote wa Israeli wana haki sawa, bila kujali dini au rangi. Lakini ripoti ya Amnesty inahitimisha kuwa Israel "inawachukulia na Wapalestina kama kundi duni la rangi isiyo ya Kiyahudi".

"Ubaguzi huo unafanywa kwa utaratibu na kwa utaratibu wa kitaasisi kupitia sheria, sera na vitendo, ambavyo vyote vinakusudiwa kuwazuia Wapalestina kudai na kufurahia haki sawa na Waisraeli wa Kiyahudi ndani ya ardhi ya Israeli na ndani ya ardhi ya Palestina inayokaliwa kwa mabavu. zimekusudiwa kuwakandamiza na kuwatawala watu wa Palestina," inasema.

"Hii imekamilishwa na utawala wa kisheria ambao unadhibiti (kwa kukataa) haki za wakimbizi wa Kipalestina wanaoishi nje ya Israel."

Wapalestina waliokimbia makazi yao kutokana na vita vilivyozunguka kuundwa kwa Israel mwaka 1948-49, pamoja na vizazi vyao - idadi ambayo Umoja wa Mataifa unaiweka kuwa 5.3m kwa jumla - wanadai haki ya kurejea katika makazi yao ya zamani. Israel inasema kufanya hivyo kungetishia uwepo kwake.

Mambo mengine, inadai, ni pamoja na kunyimwa utaifa na ukaazi; kunyimwa maisha ya familia; vikwazo vikali juu ya uhuru wa harakati; na ukamataji wa kibaguzi na upatikanaji wa rasilimali.

Ripoti hiyo pia inasema Amnesty imenakili vitendo vya kikatili - uhamisho wa nguvu, kuwekwa kizuizini na kuteswa , mauaji na majeraha mabaya, na kunyimwa uhuru wa kimsingi au mateso - ambayo inasema Israeli imefanya dhidi ya Wapalestina "kwa nia ya kudumisha mfumo huu." na kwamba "kiasi cha uhalifu dhidi ya ubinadamu wa ubaguzi wa rangi" chini ya Mkataba wa Apartheid na Mkataba wa Roma wa Mahakama ya Kimataifa ya Jinai.

Katibu Mkuu wa Amnesty, Agnès Callamard, alitoa wito wa kuchukuliwa hatua za kimataifa.

"Hakuna uhalali kuhusu mfumo uliojengwa karibu na ukandamizaji wa kibaguzi ulioanzishwa na wa muda mrefu wa mamilioni ya watu," alisema.

Bi Callamard aliongeza: "Jumuiya ya kimataifa lazima ikabiliane na ukweli wa ubaguzi wa rangi wa Israeli, na kufuata njia nyingi za haki ambazo bado hazijachunguzwa."

Waziri wa Mambo ya Nje wa Israel Yair Lapid alisema: "Amnesty haiiiti Syria 'nchi ya kibaguzi' - nchi ambayo serikali yake iliua nusu milioni ya raia wake - wala Iran au utawala wowote mbovu na wa mauaji barani Afrika au Amerika Kusini.

"Ninachukia kutumia hoja kwamba kama Israel isingekuwa taifa la Kiyahudi, hakuna mtu katika Amnesty ambaye angethubutu kupinga hilo, lakini katika kesi hii, hakuna namna nyingine."