Masaibu ambayo yalivuruga mipango ya mwanamke mmoja

Mpango mahususi wa kifedha wa Herima Mwakima ulisambaratishwa na dharura mbili za kiafya.

Mama huyo anayefanya kazi ya yaya na kuendesha lori mjini Dubai amekuwa akiweka akiba ya kuwasaidia kuboresha maisha ya watoto wake wawili, Lakini kaka yake mdogo baadaye alikuwa mgonjwa na miezi michache baadaye yeye mwenyewe akawa mgonjwa.

Alikuwa na ugonjwa mkali wa figo na alihitaji tiba ya dialysis na aligunduliwa na uvimbe (fibroids) wa muda mrefu kati nyumba ya uzazi.

Maisha ni hatari katika nchi ambayo kuna ukosefu wa huduma za afya za bei nafuu.

Ugonjwa unaweza kubadilisha kabisa maisha ya familia endapo maliyote ulipfanyia kazi itaelekezwa kwa matibabu.

Bi Mwakima alikuwa na usumbufu wa kimawazo tulipozungumza katika chumba chenye mwanga hafifu katika nyumba ya dadake huko Likoni - kitongoji cha mji wa pwani wa Kenya wa Mombasa.

Anasema alilazimika kurudi nyumbani kutoka Dubai ili kumsaidia kaka yake, Sylass, kutumia pesa alizohifadhi kwa ajili ya watoto wake.

Ndugu wengine waliingilia kati na ardhi ya familia ikauzwa. Baada ya yote, hivyo ndivyo familia zilivyokuwa, alisema. Tabasamu lake likitoweka alipokuwa akiongea.

Hii ni hali inayowakumba baadhi ya Wakenya ambao hawawezi kupata huduma za afya kwa urahisi.

Sylass Mwakima alikaa pembeni yake na kumsikiliza. Tabasamu lake la shukurani lilitoweka alipokuwa akizungumza.

Kuchangisha pesa pamoja

Takriban wananchi wanne kati ya watano hawana bima ya afya.

Asilimia 20 ya watu wanategemea Mfuko wa Kitaifa wa Bima ya Afya (NHIF) na 1% wanaweza kulipia huduma za afya za kibinafsi.

Asilimia 20 ya watu wanategemea Mfuko wa Kitaifa wa Bima ya Afya (NHIF) na 1% wanaweza kulipia huduma za afya za kibinafsi.

Wengine wanapaswa kujaribu na kuishi na hali mbalimbali za afya au kuchambua pamoja pesa kutoka kwa rasilimali ndogo, ambayo inaweza kuwasukuma zaidi katika umaskini.

Wasipofanya hivyo, wanategemea wema wa familia, marafiki na wakati mwingine watu wasiowajua katika kampeni zinazojulikana sasa za ufadhili wa watu wengi.

Mpaka sasa haijafanywa kuwa lazima kujiunga na NHIF lakini hiyo inatokana na mabadiliko ifikapo mwishoni mwa mwaka huu, ikiwa rais mpya na serikali - anayetarajiwa kuchaguliwa tarehe 9 Agosti - watashikamana na mipango ya utawala unaoondoka.

Uanachama wa NHIF ni sehemu ya kifurushi cha ajira za kazi nyingi katika sekta rasmi.

Ada ya shilingi 500 ya Kenya ($4.20; £3.50) ya kila mwezi inagharimu matibabu ya hospitali kwa wanachama na wategemezi wao - ingawa dawa zinagharimu zaidi.

Licha ya mpango huo wa kufanya uanachama kuwa wa lazima, serikali haijaeleza jinsi itakavyokuwa nafuu kwa wengi ambao mishahara yao midogo inatafuna kwa kulipia chakula na kodi.

Labda angeweza kupata shilingi 200 kwa mwezi. Lakini alihitaji kurejea kazini kwanza na hiyo haikuwezekana bila upasuaji wa kuondoa fibroids.

"Ni ngumu sana kwangu kwa sababu inauma,[kuna] kutokwa na damu nyingi sana.

Kwa hivyo siwezi kufanya chochote kwa sababu nijihisi mdhaifu," alisema kwa sauti nyororo.

Aliamua kuomba msaada wa kifedha kwa jamii.

Uwanja wa vita vya kisiasa

Wagombea wakuu wa urais, William Ruto na Raila Odinga, wana sera ambazo wanatumai zitashughulikia tatizo la kiafya ambalo Bi Mwakima na wengine wamekumbana nalo.

Bw Ruto amesema atapunguza mchango wa kila mwezi wa NHIF hadi shilingi 300 ($2.50) kwa kila numba.

Bw Odinga ameahidi kuunda kile kinachojulikana kama Babacare - baada ya jina lake la utani "Baba". Amesema kuwa hii itamaanisha huduma za afya za bei nafuu, zinazopatikana na bora.

Waziri mkuu huyo wa zamani pia anataka kuanzisha hazina ya matibabu ya dharura.

Lakini mabadiliko yoyote, hata kama angeweza kuyamudu, bila shaka yatakuja kwa kuchelewa sana kwa Bi Mwakima.

"Ninamwamini Mungu tu [kwamba] ningeweza kupata msaada na hali yangu inaweza kuwa ya kawaida. [Kisha] nitaanza kuhangaika au kuhangaika na maisha yangu," alisema.

Huku akipunga mkono kwaheri, aliegemea nguzo kwenye duka la familia, akitabasamu kwa maumivu, huku kaka yake akiwa amesimama kando yake.

Wiki moja baadaye, niligundua kuwa alifanikiwa kupata pesa pamoja na kufanyiwa upasuaji.

"Imeenda vizuri. Namshukuru Mungu," alisema katika ujumbe mfupi wa WhatsApp.

Sasa, pengine, anaweza kurudi kuwasaidia watoto wake na ndoto zao, kwani maisha yao ya baadaye bado ni kipaumbele chake.