Ushahidi uliopatikana wa mauaji ya watu wengi wa Ujerumani na Upinzani wa Ufaransa wakati wa uvamizi wa vikosi vya pamoja

Wanaakiolojia wamepata ushahidi wa mauaji makubwa ya wafungwa wa Ujerumani ambao walilazimishwa kuchimba makaburi yao na kisha kupigwa risasi na vikosi vya pamoja vya Ufaransa, siku chache baada kuanza kwa operesheni, wakati wa Vita vya Pili vya Dunia.

Timu za Ufaransa na Ujerumani ziligundua risasi na katriji, pamoja na sarafu, kwenye eneo la mbali katikati mwa Ufaransa lililotambuliwa na shahidi wa mwisho aliyenusurika.

Baada ya Ufaransa kujisalimisha kwa Ujerumani ya Hitler mnamo 1940, vuguvugu la Upinzani la chinichini lilikusanya nguvu kwa miaka mingi ya uvamizi na kufikia Juni 1944 ilikuwa tayari kusaidia uvamizi wa Washirika huko Normandy.

Uchimbaji huo wa siku nane katika milima yenye miti karibu na mji wa Meymac ulishindwa kufukua mabaki ya binadamu.

"Miili bila shaka iko mahali fulani. Hatutakoma sasa," alisema Xavier Kompa, mkuu wa Ofisi ya Masuala ya Mashujaa wa zamani wa Ufaransa katika idara ya Corrèze.

Kompa alikuwa akizungumza kwenye kizuizi cha polisi mwanzoni mwa njia inayoelekea eneo hilo. Eneo lenyewe linasalia nje ya kikomo kwa vyombo vya habari na hadharani.

Uchimbaji huo umesimamishwa, lakini utaendelea tena baada ya uchambuzi zaidi wa msingi na matokeo.

Msako huo unafuatia ufichuzi wa hivi karibuni wa mpiganaji wa zamani wa Edmond Réveil, mwenye umri wa miaka 98, ambaye alivunja ukimya wa takribani miaka 80 kuzungumzia mauaji hayo kwa mara ya kwanza.

Katika mahojiano na BBC, Réveil alikumbuka hisia za wafungwa wa Ujerumani walipoambiwa walipaswa kupigwa risasi.

"Walijua nini kinakuja…. Walitoa pochi zao na kuangalia (picha za) familia zao. Hakukuwa na kilio. Walikuwa askari," alisema.

"Walipigwa risasi kifuani kutoka umbali wa mita nne au tano."Wafungwa hao, wanajeshi 46 wa Ujerumani na mshirika mmoja wa kike wa Kifaransa, walikuwa wameamriwa kuchimba makaburi yao wenyewe kwa njia ya mtaro mrefu.

Kufuatia maelezo ya Réveil, maafisa wa Ufaransa na Ujerumani walilenga kutafuta kwenye sehemu ya misitu karibu na kitongoji cha Encaux. Rada ya kupenya chini iligundua kile kilichoonekana kuwa mfereji unaolingana na maelezo.

Hata hivyo eneo la mita 45 kwa 10 lilipochimbuliwa, halikuzaa matunda. Timu kisha zilielekeza umakini kwenye eneo la karibu, ambalo lilikuwa halijachanganuliwa na rada.

Katika eneo hili, ambalo bado halijakatwa miti, waligundua vitu vya sanaa ambavyo vilithibitisha kuwa vilikuwa mahali pazuri.

Risasi 20 pamoja na maganda ya risasi ni ya utengenezaji wa Ufaransa, Ujerumani, Marekani na Uswisi ambayo inaweza kuonesha aina mbalimbali za silaha zinazotumiwa na Vikosi vya pamoja.

Zote ni za kabla ya 1944, kama vile sarafu tano.

Idara ya Corrèze ilisema kuwa tafiti zaidi sasa zitafanywa, na "wakati vipengele vipya vitaturuhusu kubainisha mabaki hayo, juhudi mpya itafanywa kuyafukua".

"Ni vigumu sana kupata mahali halisi, kwa sababu ardhi imebadilika sana," Kompa alisema.

"Huko nyuma mwaka wa 1944, hii ilikuwa nchi ya joto. Misonobari ilipandwa na Wamarekani baada ya vita. Na usanifu wa njia umebadilika pia."

Hadithi ya Réveil iliibua shauku kubwa ya vyombo vya habari iliporipotiwa mwezi Mei.

"Hatukuwa na wazo kwamba ulimwengu ungezingatia sana," Kompa alisema. "Hiyo ni sababu nyingine kwa nini tutaendelea kutafuta."

Akiwa mwanachama mwenye umri wa miaka 18 wa kikundi cha Upinzani cha Francs Tireurs et Partisans (FTP), Réveil alikuwa ameshiriki katika maasi dhidi ya Wajerumani katika mji mkuu wa Corrèze wa Tulle baada tu ya kutua kwa Normandy mnamo 6 Juni 1944.

Kutua kwa Normandy - mara nyingi hujulikana kama D-Day - kulishuhudia vikosi vya Washirika vya Amerika, Uingereza na Kanada zikianzisha shambulio lililodumu kwa miezi 11. Hatimaye ilisababisha kushindwa kwa Ujerumani ya Nazi na kukombolewa kwa Ulaya iliyokaliwa.

Siku chache baada ya operesheni, wapiganaji wa Ufaransa waliwakamata wanajeshi 50 hadi 60 wa Ujerumani. Lakini wapiganaji walilazimika kukimbilia milimani kwa kuwasili kwa vikosi vya Ujerumani.

Katika kulipiza kisasi uasi huo, tarehe 9 Juni kitengo cha SS Das Reich kiliwanyonga mateka 99 katika mitaa ya Tulle.

Siku iliyofuata waliwaua watu 643 katika kijiji cha Oradour-sur-Glane, ambacho kimesalia kuwa mnara mtupu tangu wakati huo

Réveil alikuwa sehemu ya wasindikizaji wa kikosi cha pamoja waliokuwa wakienda kaskazini-mashariki pamoja na wafungwa wao, wakipitia njia za milimani ili kuepuka doria za Wajerumani.

Baada ya kutembea kwa siku tatu, tarehe 12 Juni, kamanda alitangaza redio makao makuu kwa amri. Hii ilikuwa wakati aliambiwa kuwa wafungwa wapigwe risasi. Baadhi ya raia wa Czechoslovakia na Poland waliokolewa.

Réveil anasema kwamba yeye binafsi hakushiriki katika mauaji hayo.

Baada ya kunyongwa, vazi la ukimya lilishuka. Kulikuwa na kiapo cha kimyakimya kilichochukuliwa na wapiganaji 30 au zaidi kutoongea.

Réveil aliamua kujieleza kwa sababu tu ndiye aliyekuwa mtu wa mwisho kuwa shahidi.

"Inahitaji kuambiwa. Imekuwa siri kwa muda wa kutosha," aliiambia BBC.

Mnamo 1967, katika hali ambayo haijawahi kuelezewa kikamilifu, kwa kweli kulikuwa na uchimbaji wa kwanza kwenye eneo la tukio.

Hii ilifukua miili 11. Lakini kuchimba inaonekana kusimamishwa ghafla, na rekodi zote rasmi zilifutwa.

Sababu inayowezekana ni kwamba wanachama wa zamani wa kikosi cha pamoja ambao walikuwa bado wengi na wenye ushawishi mkubwa katika siasa za Ufaransa, hawakutaka kipindi hicho kirudishwe kwa hofu ya kuchafua taswira yao ya kishujaa.

Kwa mujibu wa meya wa Meymac Philippe Brugère, mawazo kama haya sasa yamepita kwa muda mrefu.

"Walinzi wa kumbukumbu walikuwa na hofu kwamba ingedhuru jina lao. Lakini leo hakuna mtu anataka kutoa hukumu. Watu wanaelewa kuwa katika vita vitendo vyote vinawezekana.

"Unaweza kuwa upande wa watu wema, na bado ukafanya yaliyo mabaya kimaadili."