Mustakabali wa Wagner ni upi baada ya kifo cha Prigozhin?

Yevgeny Prigozhin alitumia karibu muongo mmoja kuunda kundi la wanamgambo wa Wagner.

Kilikuwa kitovu cha juhudi za vita vya Urusi nchini Ukraine na wanajeshi wa Prigozhin walisaidia kueneza ushawishi wa Urusi kote ulimwenguni, na kuwaunga mkono washirika wa Rais Vladimir Putin barani Afrika na Syria.

Sasa kifo chake kilichoripotiwa kimezua tetesi kuhusu mustakabali wa kundi hilo.

Maafisa wa usalama wa nchi za Magharibi wanajiuliza ni nani atachukua nafasi yake na nini kitatokea kwa mamluki aliowahi kuwaongoza.

Ni nani ataendesha Wagner sasa?

Dkt Joana de Deus Pereira, mtafiti mwandamizi katika Taasisi ya Royal United Services (Rusi), aliambia kipindi cha BBC World Tonight kwamba kifo cha Prigozhin kinaweza kusababisha "kuimarishwa upya" kwa kundi hilo.

Lakini alisema kuwa shughuli za jumla za Wagner pengine huenda zikaendelea kama ilivyokuwa chini ya uongozi wa Prigozhin.

"Shirika litaendelea kuwepo katika siku zijazo pengine likiwa na jina lingine, lakini tayari limethibitisha kuwa lina uwezo wa kubadilika na kulingana na hali ilivyo" alisema.

"Wagner sio mtu mmoja bali mfumo wa ikolojia, kama hydra yenye vichwa vingi na maslahi mengi tofauti barani Afrika."

Ruslan Trad, mchambuzi wa usalama katika Baraza la Atlantiki, anayeunga mkono hoja hiyo aliambia BBC kwamba kifo cha Prigozhin kitasababisha mtu aliye na uhusiano na idara ya ujasusi ya jeshi la Urusi, GRU, akachukuwa nafasi ya kuongoza kundi hilo.

Lakini anasema kuwa changamoto kuu ambayo itamkabili Bw Putin ni kupata mtu aliye na uwezo wa kufadhili shughuli za kundi hilo, bila kuleta changamoto ya moja kwa moja kwa serikali yake.

"Watajaribu kutafuta mfadhili mpya kwa sababu Prigozhin ndiye aliyekuwa mfadhili mkuu," Bw Trad alisema.

"Nafikiri itakuwa vigumu zaidi kupata mfadhili mpya kwa sababu [Wagner] ina makamanda wazuri, lakini pesa ni muhimu hapa. Labda [watamweka] mtu ambaye ni mwandani wa karibu wa Putin."

Benoît Bringer, mwandishi wa habari ambaye filamu yake ya The Rise of Wagner iliyangazia kupanda kwa wanajeshi hao, aliiambia BBC kuwa mmoja wa wagombea wakuu ni Jenerali wa GRU Andrey Averyanov.

"Kuna uwezekano kwamba Putin alihitaji muda wa kuandaa kisiri kipindi cha mpito. Hii inaelezea kwa nini alisubiri kwa miezi miwili kabla ya kumuondoa Prigozhin," aliongeza.

Emily Ferris wa Rusi anahisi kwamba Moscow "itakuwa imepata funzo kwamba watu kama Prigozhin wenye malengo yao hatari ni wapotovu," akiongeza kuwa "kiongozi yeyote mpya [Wagner] anaweza kuwa mtu aliyechaguliwa na Kremlin".

Nini kitatokea kwa wapiganaji wa Wagner huko Belarus na Ukraine?

Kwa muda mrefu mwaka uliyopita Wagner ilikuwa jeshi la Urusi lenye ufanisi zaidi nchini Ukraine, na wapiganaji wake walifanikiwa kuteka miji ya mashariki ya Soledar na Bakhmut baada ya vita vya umwagaji damu.

Lakini Bi Ferris alisema kifo cha Prigozhin hakina uwezekano wa kuathiri sana mwendo wa vita.

"Wapiganaji wa Wagner hawajakuwa vitani nchini Ukraine tangu walipofanya uasi, na baadhi yao walihamia Belarus, au wamejiunga tena na Wizara ya Ulinzi, kwa hivyo hakuna kitu kilichoathari vita vya Ukraine, ambapo vikosi vya Urusi bado vinapigana. Mashambulizi ya Ukraine, yanaweza kuwa madogo kwa sasa," aliona.

Aliongeza kuwa hakuna uwezekano wa wapiganaji wa Wagner kurejea kwenye uwanja wa vita nchini Ukraine, walau kwa muda mfupi.

Wapiganaji wapatao 8,000 wa Wagner wanasemekana kuwa katika kambi za Belarus, baada ya kumfuata Prigozhin huko baada ya uasi wake ulioshindwa mnamo Juni.

Wakati huo huo, picha za satelaiti zilizochambuliwa na BBC Verify zinaonyesha mahema kadhaa katika kambi kuu ya Wagner huko Osipovichi, kusini-mashariki mwa mji mkuu wa Belarus, Minsk, yanavunjwa. Baadhi yameondolewa kabisa au sehemu.

Picha hizo zilipigwa na kampuni ya Planet Labs yenye makao yake nchini Marekani. Haijulikani ni lini hasa kazi hiyo ilianza na ikiwa waliyokuwa wakiishi ndani ya hema hizo wanapelekwa mahali pengine huko Belarus au wameondoka nchini.

Kituo cha Radio Free Europe/Radio Liberty kinachofadhiliwa na Marekani siku ya Alhamisi kiliripoti kuwa mahema 101 kati ya 273 katika kambi hiyo yalikuwa tayari yameondolewa.

Belarus - mshirika mkuu wa Urusi katika uvamizi wa Ukraine - mpaka sasa haijatoa kauli yoyote hadharani kuhusiana na suala hilo.

Bado, mustakabali wa wapiganaji wa Wagner hauko wazi, huku baadhi ya ripoti kwenye mitandao ya kijamii zikinasema kwamba wanajeshi kadhaa walitoa vitisho vya wazi dhidi ya Bw Putin kwa kile walichodai kuwa jukumu lake katika kifo cha Prigozhin.

Je, wanajeshi wa Wagner barani Afrika na Syria wanaweza kuendelea kupigana?

Mustakabali wa wapiganaji wa kundi la Wagner waliopo nje ya nchi haujulikani. Kundi hilo limekuwa nguzo muhimu ya sera za kigeni za Urusi, huku vikosi vyake vikisaidia kuziunga mkono serikali za Syria, Mali, Jamhuri ya Afrika ya Kati na Libya kwa kubadilishana na haki za uchimbaji madini.

Katika siku za hivi karibuni Prigozhin inaaminika kuwepo Afrika Magharibi, ambapo wachambuzi wa nchi za Magharibi wanahofia kuwa kundi hilo lilikuwa likitaka kupanua wigo wake katika nchi nyingine, ikiwa ni pamoja na Niger ambako mapinduzi yamefanyika hivi karibuni.

Baadhi walikuwa wamekisia kwamba kukatwa kichwa kwa uongozi wa kundi hilo kunaweza kuilazimisha Urusi kutathmini upya majaribio yake ya kutaka kuwa na ushawishi katika eneo hilo, lakini wataalamu wengi wanaamini kwamba amri ya kundi hilo iliyogatua madaraka katika bara hilo inapaswa kuiruhusu kuendelea na shughuli zake bila kuathiriwa na kifo cha Prigozhin.

Kufuatia maasi ya mwezi Juni, maafisa wa Urusi waliripotiwa kusafiri kwa ndege hadi Libya kukutana na Khalifa Haftar, jenerali muasi akipinga serikali inayotambuliwa na Umoja wa Mataifa mjini Tripoli, na kumhakikishia uungwaji mkono wa Kundi la Wagner, bila kujali hatima ya Prigozhin.

Bw Trad aliambia BBC kwamba anaamini kuwa Wagner alikuwa amejumuishwa sana katika miundombinu ya ulinzi ya nchi za Kiafrika hivi kwamba shughuli zao hazitasumbuliwa na kifo cha Prigozhin.

"Makamanda walioko Syria, au Jamhuri ya Afrika ya Kati au Mali, tayari wana wanamitindo wazuri sana mahali hapo na wana uhuru wa kutenda," alisema.

"Makamanda wa mitaa hawajaathiriwa kwa sababu oparesheni zinafanya kazi tofauti, wana rasilimali tofauti kwa hili na hata sasa wanasajili kwa ajili ya operesheni za Syria na Afrika."

Na alisema uhusiano wa urefu wa silaha wa kundi hilo na ujasusi wa Urusi utabaki kuwa kifaa muhimu kwa Moscow, ikiruhusu kufanya kazi katika "eneo la kijivu" ambapo inaweza kufuata masilahi ya Urusi, lakini kuruhusu maafisa kukataa kuhusika.

Bw Bringer aliambia BBC kwamba Wagner alikuwa "muhimu barani Afrika" katika suala la kukuza maslahi ya Urusi. "Muundo hakika utaendelea kuwepo huko, labda sio chini ya jina la Wagner, lakini kwa kichwa kipya mwaminifu kwa Kremlin," alisema.

Anton Mardasov, msomi asiye mkaazi katika Mpango wa Syria wa Taasisi ya Mashariki ya Kati, alisema hata baada ya kushindwa kwa Prigozhin nchini Urusi, makamanda wa Wagner nje ya nchi kwa kiasi kikubwa walitoroka kisasi cha Kremlin ili kuepusha "kudhoofisha msimamo wa jumla wa Moscow".

Lakini alisema makampuni mengine ya mamluki yanazidi kupingana na jukumu la Wagner nchini Syria. Baada ya maasi ya mwezi Juni Bw Mardasov alisema kuwa idadi kadhaa ya wanajeshi wa Wagner wamepewa uhamisho kwenda kwa kampuni shindani iitwayo PMC Redut.

"Redut amekuwa akifanya kazi nchini Syria sambamba na Wagner kwa muda mrefu," Bw Mardasov aliambia BBC. "Ni kwenye Redut ambapo wanajeshi wanacheza kamari nchini Syria, lakini waliogopa hatua za haraka."

Je, Wagner atafifia haraka kutoka kwenye kumbukumbu?

Kwa sasa hakuna uwezekano wa shughuli za Wagner kuathiriwa kwa kiasi kikubwa na kifo cha mfadhili wake. Lakini siku zijazo shughuli za Wagner huenda zikabadilika kuwa kitu kipya, Emily Ferris wa Rusi alisema.

"Uwezekano mkubwa zaidi ni kwamba Wagner atagawanyika katika makundi mawili, huku makundi yaliyosalia yasiyo na viongozi nchini Belarus yakisambaratishwa, na kundi lingine lililo nje ya nchi likibadilika na kuwa kitu kingine ambacho kinaweza kuwa chombo cha sera za kigeni za Urusi," aliiambia BBC.

Kuhusu urithi wa Prigozhin, Bw Bringer aliiambia BBC kwamba Wagner "ameonyesha kwa Kremlin jinsi jeshi la kibinafsi, lenye uwezo wa kufanya kazi nje ya sheria, linavyoweza kuwa na manufaa katika vita vyake vya mseto, na pia kupata ushawishi nje ya nchi."

"Jina la Wagner linaweza kutoweka, lakini sio mamluki uwanjani na mbinu aliyounda."