Kwanini kifo cha Waziri Urusi ni cha kushangaza chini ya Putin?

Kifo cha aliyekuwa Waziri wa Uchukuzi wa Urusi, Roman Starovoit, kilichotangazwa Jumatatu (Julai 7, 2025), ni tukio lisilo la kawaida nchini Urusi chini ya Rais Vladimir Putin. Starovoit inaonekana kuwa alijiua kwa kujipiga risasi, muda mfupi baada ya kufukuzwa kazi na Putin.

Waziri wa mwisho wa Urusi kujiua alikuwa Boris Pugo, mkuu wa Wizara ya Mambo ya Ndani ya Soviet, ambaye alijiua baada ya jaribio la mapinduzi lililogonga mwamba mwaka 1991.

Hata hivyo, hadithi ya Starovoit inafanana zaidi na hatima ya waziri mwingine wa mambo ya ndani wa Soviet, Nikolai Shchelokov, ambaye alikabiliwa na mashtaka ya jinai ya rushwa baada ya kufukuzwa kwake kazi.

Shchelokov alifariki kutokana na kujipiga risasi mwenyewe mnamo Desemba 1984, siku moja baada ya kunyang'anywa heshima zote za serikali (akiwa tayari ameondolewa ofisini, kufukuzwa kutoka Kamati Kuu ya Chama cha Kikomunisti na chama, na kunyang'anywa cheo chake cha Jenerali).

Starovoit alifukuzwa kutoka wadhifa wake kama Waziri wa Uchukuzi, na hata asubuhi hiyo, msemaji wa Kremlin Dmitry Peskov alisisitiza kwamba amri ya kufukuzwa haihusiani na "kupoteza imani." Kwa kuzingatia kilichotokea, "doa" hili hakukumletea amani ya akili waziri huyo aliyefukuzwa.

Amedumu mwaka tu Wizarani

Starovoit aliteuliwa kuwa Waziri wa Uchukuzi wa Urusi mnamo Mei 2024. Kabla ya kuchukua ofisi, alihudumu kama gavana wa mkoa wa Kursk kwa karibu miaka tisa. Vikosi vya Ukraine viliteka sehemu ya mkoa wa Kursk wakati wa mashambulizi ya kushtukiza mnamo Agosti 2024. Moscow iliweza kuvifurusha vikosi vya Ukraine, lakini mwishoni mwa Juni Ukraine ilitangaza kuwa bado inadhibiti eneo dogo ndani ya Urusi.

Mrithi wa Starovoit kama gavana wa mkoa huo, Aleksey Smirnov, hakukaa muda mrefu ofisini. Alikamatwa mnamo Aprili na baadaye kushtakiwa kwa ubadhirifu wa fedha zilizotengwa kwa ajili ya ujenzi wa ngome ya kijeshi kwenye mpaka na Ukraine.

Tovuti ya habari ya Urusi Kommersant iliripoti kuwa Starovoit alitarajiwa kutajwa kama mshtakiwa katika kesi hiyo hiyo. Inadhaniwa, kwa miezi mitatu iliyopita baada ya kukamatwa kwa naibu wake wa zamani, Starovoit aliishi kwa hofu juu ya hatima yake mwenyewe.

Kesi ambapo mfungwa anatoa ushahidi dhidi ya mkuu wake si jambo geni, kwa kusema kidogo, katika mfumo wa haki wa Urusi.

Lakini hadi sasa, mamlaka ama imewasubiri wakamatwe, wakishikilia matumaini kwamba uhusiano wao wa ngazi za juu ungewaokoa, au wamekimbilia nje ya nchi. Lakini linapokuja suala la kujiua chini ya tishio la kukamatwa ndani ya Urusi ya kisasa, kesi nyingi hufanywa na maafisa wa polisi na kesi hizi ni nadra sana, ziko chache na zimetokea mara chache sana.

Kifo cha Starovoit ni hatua muhimu kwa wasomi wa Urusi. Kinaonyesha wazi hofu inayoongezeka miongoni mwa mamlaka kutokana na tishio la kukamatwa labda hata miongoni mwa wale ambao hawajawahi kuiba chochote lakini wanafahamu kikamilifu jinsi mfumo wa haki wa nchi yao unavyofanya kazi. Uhuru mdogo wa kuachiliwa na hali mbaya katika magereza ya adhabu.

'Kupoteza Imani'

Sababu ya kufukuzwa kwa Roman Starovoit haikuwekwa wazi, na Naibu Waziri wa Uchukuzi Andrei Nikitin alitangazwa kuwa mrithi wake muda mfupi baadaye. Kamati ya Uchunguzi ilisema inafanya kazi kubaini mazingira ya tukio hilo la kujiua. Pia haijabainika wazi ni lini hasa Starovoit alifariki. Mwili wake ulionekana Jumatatu.

Mkuu wa Kamati ya Ulinzi ya Duma ya Serikali, Andrei Kartapolov, aliiambia shirika la utangazaji la Urusi RTVI kwamba kifo hicho kilitokea "muda fulani uliopita."

Siku ya Jumatatu yenyewe, kabla ya kutangazwa kwa kifo cha Starovoit, waandishi wa habari walimshinikiza msemaji wa Kremlin Dmitry Peskov, wakiuliza kama kufukuzwa huko kulimaanisha kwamba Putin alikuwa amepoteza imani na Starovoit kutokana na matukio ya Kursk.

"Kupoteza imani kunatajwa ikiwa kuna kupoteza imani. Maneno haya hayakutumiwa [katika amri ya Kremlin]," Peskov alijibu.