Makubaliano ya nyambizi za nyuklia: Je, Marekani na Uchina zinakaribia mzozo hatari?

China imejibu vikali mkataba wa manowari za nyuklia kati ya Marekani, Australia na Uingereza wiki hii na kuutaja kuwa ni hatua hatari.

Siku ya Jumatatu huko San Diego, nchi hizi tatu zilitangaza rasmi kwamba kumekuwa na makubaliano juu ya manowari za nyuklia kati yao, ambapo manowari zilizo na teknolojia mpya na ya hali ya juu zitaundwa.

Huu ni aina ya ushirikiano wa kiulinzi na kiusalama ambao madhumuni yake ni kukabiliana na nguvu inayoongezeka ya China katika eneo la Asia Pacific.

Kuhusu makubaliano haya ya nchi tatu za magharibi, China imesema kuwa "ni kama kusonga mbele kwenye njia hatari".

China inasema "hii ni kuepusha wasiwasi wa jumuiya ya kimataifa" na kwa kufanya hivyo "nchi hizi zinaongeza harakati za silaha mpya na silaha za nyuklia."

Hapo awali, China ilikuwa imetoa hisia kali kwa nchi za magharibi hata wakati Spika wa Bunge la Marekani, Nancy Pelosi, alipotembelea Taiwan.

China inaichukulia Taiwan kama sehemu yake, wakati Taiwan inajiona kuwa nchi huru.

China ndiyo nchi yenye watu wengi zaidi duniani, ambayo pia ina jeshi kubwa zaidi la wanamaji na jeshi la ardhini. Inasema kwamba inaonekana lengo la makubaliano haya, ni kuwa Marekani na washirika wake wanataka "kupunguza" wigo wake.

Chuki

Rais Xi Jinping wa China hivi karibuni alitangaza ongezeko la bajeti ya kijeshi ya China na kusema kwamba usalama wa taifa utakuwa jambo lake muhimu zaidi katika nyakati zijazo.

Kwa kuzingatia kauli ya Xi Jinping, Waziri Mkuu wa Uingereza Rishi Sunak pia alitoa taarifa hivi karibuni kwamba nyakati zijazo zinaweza kuwa ngumu. Alisema wiki hii kwamba muongo ujao unaweza kuwa hatari na tunapaswa kujiandaa kwa wasiwasi unaoongezeka wa usalama.

Lakini hali ilifikiaje kiwango hiki? Na ikiwa China, Marekani na washirika wake wanachukua hatua kuelekea mzozo mkubwa katika eneo la Asia Pacific.

Tathmini ya nchi za magharibi kuhusu China imekuwa na makosa. Kwa miaka mingi, wizara za mambo ya nje za nchi hizi zilidhani kwamba baada ya uhuru wa kiuchumi, jamii ya China itafunguka na kutakuwa na uhuru zaidi wa kisiasa.

Uhasama

Iliaminika kwamba makampuni ya kimataifa yanapoanzisha miradi yao ya pamoja nchini China, maelfu ya mamilioni ya watu huko wangepata fursa za ajira, hali yao ya maisha ingeboreka na matokeo yake ni kwamba kushikilia kwa Chama cha Kikomunisti cha China kwa watu utalegea. Hii italeta mageuzi ya kidemokrasia katika mfumo uliopo huko na itaweza kuwa sehemu ya "utaratibu wa ulimwengu unaozingatia sheria".

Lakini ni wazi kwamba hakuna kilichotokea.

Uchina iliimarika kiuchumi na baada ya muda ikawa sehemu muhimu sana ya mnyororo wa usambazaji wa kimataifa. Imekuwa mshirika muhimu zaidi wa biashara kwa nchi nyingi.

Lakini pamoja na maendeleo haya katika ngazi ya kiuchumi, hapakuwa na jamhuri wala ukombozi, lakini China ilianza njia ambayo iliwatia wasiwasi majirani zake kama vile Japan, Korea Kusini na Ufilipino pamoja na Marekani.

Katika miaka ya nyuma, masuala mengi ya mvutano kati ya China na nchi za Magharibi yalijitokeza.

Taiwan: Uchina inasema mara kwa mara kwamba itajumuisha eneo hili linalojitawala katika bara lake, na haitasita kutumia nguvu ikihitajika. Rais wa Marekani Joe Biden amesema sera rasmi ya Marekani haikubaliani na hatua za kijeshi, lakini Marekani itajitokeza kwa ajili ya usalama wa Taiwan.

Bahari ya Kusini ya China: Katika miaka ya hivi karibuni, China imejenga visiwa vyake vingi vya bandia katika Bahari ya Kusini ya China na kupanua vituo vyake vya kijeshi katika baadhi ya maeneo huko. Inalichukulia eneo hili kama sehemu yake "kihistoria". Ingawa Marekani inasema kuwa huu ni ukiukaji wa sheria za kimataifa.

Teknolojia: China imeshutumiwa kwa kuiba na kuhifadhi kiasi kikubwa cha data za kibinafsi za watu . Pia imekuwa ikituhumiwa kuiba mali miliki ili kujinufaisha kibiashara.

Hong Kong: Uchina ilifanikiwa kukandamiza maandamano ya wafuasi wa Republican huko Hong Kong na wanaharakati wengi walifungwa huko.

Waislamu walio wachache wa Uighur: Kwa msingi wa data za satelaiti na taarifa zilizopokelewa kutoka kwa watu walioshuhudia, nchi nyingi za magharibi zinaituhumu China kwamba kambi maalum zimeanzishwa katika mkoa wa Xinjiang ambapo watu wa jamii ya Uighur walio wachache wanawekwa kwa nguvu. Wanateswa na kulazimishwa kufanya kazi.

Kuzungumza juu ya nguvu ya kijeshi, leo China imekuwa nguvu ambayo sio rahisi kushindana nayo.

Katika miaka ya hivi karibuni, ukubwa wa Jeshi lake la Ukombozi wa Watu haujaongezeka zaidi kuliko hapo awali, lakini pia limepata mafanikio mengi katika uwanja wa teknolojia.

Kwa mfano, kombora la Dong Feng la Uchina la kasi ya Mach 5 (mara tano kuliko kasi ya sauti) linaweza kushambulia adui yake. Kombora hili lina uwezo wa kubeba idadi kubwa ya vilipuzi na silaha za nyuklia.

Kuongezeka kwa nguvu za jeshi la China ni suala linalotia wasiwasi sana kikosi cha Wanamaji wa Marekani kilichopo Yokosuka, Japan. Swali kubwa mbele yao ni kwamba wanaweza kwenda karibu na pwani ya Uchina wakiwa na makombora hatari.

Ikizungumzia kuhusu makombora ya balestiki ya nyuklia, China pia imeanza mpango mpya katika eneo hili na inajaribu kuongeza mara tatu idadi ya silaha hizo. Kwa hili, pia inajenga maghala mapya ya silaha katika eneo la magharibi.

Lakini, hii haimaanishi kuwa China inataka vita Sio hivyo.

Kwa upande wa Taiwan, China inataka kuishinikiza bila kurusha risasi na Taiwan yenyewe inakubali kuwa sehemu yake.

Kwa upande wa Hong Kong, Waislamu wa Uighur na haki miliki, China inajua kwamba ukosoaji wake katika suala hili utapungua kwa wakati kwa sababu nchi nyingi za ulimwengu zinafanya biashara na China, ambayo ni muhimu sana kwao.

Kwa sasa, mvutano kati ya China na nchi za Magharibi uko kwenye kilele chake na kunaweza kuwa na masuala mapya ya migogoro kati yao katika nyakati zijazo.

Lakini pande zote mbili zinafahamu kwamba vita katika eneo la Pasifiki la Asia havitakuwa na maslahi ya mtu yeyote. Katika hali kama hiyo, hata kama wote wawili watatoa kauli kali dhidi ya kila mmoja na kukubaliana juu ya makubaliano kama Aukus, lakini Uchina, Marekani na nchi zingine za magharibi hazipendi vita.