Siyaasad

Soomaali

Haween

Ciyaaro

Saynis iyo Caafimaad

Fan iyo Dhaqan

Muuqaal

Daawo

Raadiye

Maqal

Dhageyso

Somali

Dhibaatada waxay ka timaadaa xididdada dhiigga oo aan shaqeyneyn gaar ahaan lugaha. Nidaamka xididdada dhiigga waxay mas’uul ka yihiin wareegga dhiiigga kaas oo qeyb ka ah habka difaaca ee xididdada dhiigga.

Wax ka ogow khatarta ay leedahay inaad waqti dheer meel fadhiso

Marka aad rabto in aad is baarto si aad u igaato in xanuun ku hayo, waxaa laga yaabaa in aad u maleyso in aad u baahan tahay qalab qaali oo eegi kara waxa ka socda gudaha jirkaaga iyo maqaarka hoostiisa.

3 xayawaan oo leh awood aan caadi ahayn oo ay ku ogaan karaan xanuunada ku dhaca jrika aadanaha 

Sida ay u sameysmaan iyo sida looga hortago dhagaxyada ku beerma kilyaha


Dadka qaar ayaa isticmaala Kolajiin si ay uga hortagaan in maqaarka uu sii xumaado.  Dr Maxamed Cali Xirsi waxa uu ka hawlgalaa isbitaalka Kalkaal ee Muqdisho, wuxuuna ku takhasusay cudurada maqaarka. Waxa uu noo sharaxay waxyaabaha keena in maqaarkeena uu degdeg u gaboobo

Waa maxay waxyaabaha qeybta weyn ka qaata in da’da ay jirkeena degdeg uga soo muuqato

Kooxda cilmi-baaristu waxay baareysaa dhir badan oo ay ka mid yahay geedka loo yaqaano Commiphora sp. Nov, kaas oo ay Soomaalidu u taqaano geedka beeyada waa geed aad uga baxa Itoobiya iyo sidoo kale ka baxa qeybo ka mid ah Soomaaliya. Waa mid ka mid ah tobbannaan geed oo ah dhirta dawooyinka laga sameeyo.

Cilmi baaris: Geed Soomaaliya ka baxa oo la ogaaday inuu wax ka taro la dagaallanka kansarka

Baarayaasha ayaa dhirtaas soo qaaday oo baaritaan ku sameeyay. Waa dhir lagu magacaabo Christella parasitica, taasoo la ogaaday inay tahay qallajiye xooggan.

Dhirta ay daanyeerradu isku daaweeyaan iyo faa'iidada ay leeyihiin oo la ogaaday

Baamiyaha waxa uu ka mid yahay dhirta ubaxleyda ah wuxuuna ka tirsan yahay qoys dhireedka loo yaqaan Mallow, Muran ayaa kajira halka uu Baamiyuhu asal ahaan ka soo jeedo.

Faa'iidooyinka caafimaad ee uu baamiyaha kuu leeyahay iyo nafaqada ku jirta 

Xilliyadii hore, dufta dabagaallaha ayaa laga sameysan jiray dharka dadka qaarna guryaha ayay ku heysan jireen gaar ahaanna haweenka ayuu aad uga ag dhowaa.

Xayawaanka laga helo Soomaaliya ee loo maleynayo in laga qaado xanuunka juudaanka

Cilmi baaris la sameeyay ayaa lagu ogaaday in saliidda qumbaha ay jirka ka caawiso in uu iska difaaco fayraska iyo bakteeriyada.

Faa'iidooyinka caafimaad ee ay leedahay saliidda qumbaha

Caradu waa isha diiqadda, marka waa inaan iska saarnaa, balse mar walba lama imaanno habab wax ku ool ah oo dareennadaas lagu xakameeyo.

Maxay tahay sababta aysan qeylada iyo wax burburintu u qaboojin xanaaqa?

Sanadkii 2020, ilaa 375,000 oo rag ah guud ahaan dunida ayaa u dhintay kansarkan. Waa nooca shanaad ee kansarka dhimashada u sababa ragga.

Kansarka xiniinyaha ragga ku dhaca oo kusoo badanaya adduunka. Maxaa sababay?

Kelyaha oo fashilma waxaa lagu gartaa rabitaanka cuntada  oo luma, matag, daal jireed oo daran, barar jirka ah, iyo hurdo la'aan.

Sidee ayaad ku ogaan kartaa calaamadaha 8 nooc oo cudurka kilyaha ah?

Baasiin waa kiimiko laga abuuray hababka dabiiciga ah iyo kuwa bini'aadamka labadaba, si degdeg ah ayuuna hawada ugu faafaa.

Kiimiko kansar sababta oo laga helay qaar ka mid ah boomaatooyinka lagu daweeyo finanka

 waa nabar qoto dheer oo kasoo baxa xuubka caloosha ama qaybta hore ee mindhicirka yar ee loo yaqaan 'duodenum' 

Wax kasta oo aad u baahan tahay inaad ka ogaato xanuunkan caloosha ku dhaca ee ay dad badan qabaan

Dadaalladan ayaa ka dhigan qaab garwaaqsasho ah oo sheegaya in mar walba ay jirayaan suurtogalnimada cudurro cusub oo leh dabeecado aan la qiyaasi karin.

Muxuu yahay xanuunka cusub ee laga baqayo in sida Corona uu dunida ku faafo?

Waxay naqshadaysay oo horumarisay kaatun (ring) qofka daboolka wadnihiisu dhiigga sii deynayo siinaysa daweyn wanaagsan, waxayna ikhtiraacday arrin saamayn weyn ku yeelanaysa qalliinnada adduunka.

Waa tuma gabadha Soomaaliyeed ee horumarka caalamiga ah ka samaysay caafimaadka wadnaha

Ukuntu waa qayb muhiim ah oo ka mid ah cuntadeena, si gaar ah waxay lama huraan ugu tahay isku dheeli tirnaanta cunooyinka.


Faa'iidooyinka laga helo cunista ukunta  imisa ayaana maalintii la cuni karaa

Daraasadaan ayaa soo jeedisay in loo baahan yahay in la sameeyo cilmi-baaris kale oo dheera ah si loo ogaado xaaladda dhabta ah ee sababta.

Daraasad: Daacsi la'aantu waxay keeni kartaa dhibaato caafimaad

Sida ay sheegtay ha’yadda UNICEF, dalka Ingiriiska ayaa mid ah kuwa heerarka ugu hooseeya kaga jira naasnuujinta adduunka oo dhan.

Daraasad: "Lama hubo in caano-booraha la siiyo carruurta ay faa'iido leeyihiin"

Kenya ayaa mamnuucday shiishada sanadkii 2017-kii hase-yeeshee waxaa weli meelaha qaar laga adeegsadaa shiishadda.

Ma dhibaato caafimaad ayay leedahay cabidda shiishadda?

Dadku waxay inta badan aaminsan yihiin in qofka jimicsiga badan sameeya uu cimri dheeraado, laakinse daraasaddan ayaa arrintaa su'aal galinaysa

Jimicsigu ma dheereeyaa cimriga?  Cilmi baaris lagu sameeyey mataano

Waxaa ku yaal tuulada dukaan weyn oo  dadka deggan siinaya alaab fudud, sida rootiga iyo adeegyo kale ayada oo aan wax lacag ah laga qaadin, marka qofna uma baahna inuu xasuusto boorsada lacagta uu ku wato.

Tuulo dadka ku nool oo dhami ay qabaan xanuunka asaasaqa

Waxay daraasaddu sheegaysaa in minada ragga ay da’doodu ka weyn tahay 45 sano ay keeni karto in dumarku ay dhiciyaan.

Waa tee da’da ugu habboon ragga ee ay ilmo fiican ku dhali karaan

Bukaanno qaba awoodda yarida gogasha ayaa mar kale daawada  lagu tijaabiyay Isbitaalka Southmead ee Bristol 1994.

Cilm baaris caafimaad