Siyaasad

Soomaali

Haween

Ciyaaro

Saynis iyo Caafimaad

Fan iyo Dhaqan

Muuqaal

Daawo

Raadiye

Maqal

Dhageyso

Somali

Marka laga soo tago xeerarka ay qabaa'ilka Soomaaliyeed wadaagaan sida hoggaanka ka dhaxeeya, xeerka qof kasta qabanaya iyo in dagaalka la wada galo haddana bulshadan waxay leeyihiin kuwo iyaga u gaar ah.

QM oo aqoonsatay xeer ay qarniyaal ku dhaqmayeen bulsho Soomaali ah

Wasiirka ganacsiga ee Itoobiya wuxuu sheegay in gobollada uu qaadku ka baxo ay canshuuro soo rogeen.  Wuxuu kaloo sheegay in boqolaal isbaaro ay ka samaysmeen gudaha dalka, saamaynna ay ku yeesheen dakhkligii qaadka ka soo xaroon jiray.

Itoobiya oo sheegtay in uu hoos u dhac ku yimid dakhligii qaadka ka soo gali jiray

Doorashadan ayaa marar badan dib loo dhigay waxaana taasi ka dhshay dibaxyo iyo is qabqabsi badan, balse ugu dambeyntii waxa ay qabsoontay 13 bishan November.

Goormee ayuu Cirro la wareegayaa xilka madaxtinnimada Somaliland?

Wiilkan oo 16 jir ah ayaa hadda uun ka soo kabanaya xabbad lafaha iyo hilbaha lugtiisa bidix ka jabisay, jeexjeexday iyo dhiig-bax badan badanna u horseedday- aad ayuu u xanuunsaday.

'Qarax ayaan lugtayda ku waayay anigoo ka imid dugsiga'

Xiriirka dalalka deriska ah ee Soomaaliya iyo Itoobiya ayaa gaaray heerkii ugu hoseeyey ka dib markii Addis Ababa ay horraantii sanadkan heshiis is afgarad ah la saxiixatay jamhuuriyada iskeed madaxbannaanida ugu dhawaaqday ee Somaliland kaas oo ay Muqdisho si weyn uga carootay.

Maxay ka dhigan tahay tallaabada ay Soomaaliya ku cayrisay diblomaasiga Itoobiyaanka mase sii kordhin kartaa xiisadda labada dal?

Ka soo qayb galayaasha shirka ku matalayey gobolka oo ka tashanayey ajandayaasha ayaa laga soo ururiyey degmooyinka muddo saddex maalmood ah.

Maxay yihiin ajandayaasha ay soo jeediyeen wakiillada Dowlad Deegaanka Soomaalida ee ku aaddan wadatashiga qaran ee Itoobiya?

Mararka qaar dadka qarsoodiga ku safriya waxay dhex maraan Itoobiya si ay usoo qaadaan mararka kalena waxay ka helaan xadka. Balse waddo walboo la maro, qarintu waa xirfad muhiim ah iyadoo halista in qofka lagu qabto ay aad u badan tahay.

Darawallada aalkolada soo qaada ee naftooda halista u geliya inay sii dhex maraan deegaannada al-Shabaab 

Magacaabidda Dr Gideon ayaa ku soo beegmaysa xilli Itoobiya ay xiisad kala dhaxeeyso qaar ka mid ah dalalka dariska.

Waa kuma wasiirka cusub ee arrimaha dibadda ee Itoobiya?

Sannadkii 2018 ayay ahayd markii ay ONLF iyo dowladda Itoobiya ay heshiis ku kala saxiixdeen magaalada Asmara ee xarunta dalka Eritreya.  Qodobka ugu weyn wuxuu ahaa xabbad joojin, taasoo ay ONLF dhankeeda ku dhawaaqday , Itoobiyana ay sidaa kaga saartay "Liiska ururrada argagixisada ah".


Maxaa hadda keenay in ONLF ay dib u qiimaynayaan heshiiskii nabadda ee ay la galeen dowladda Itoobiya

Dowladda Itoobiya ayaa waxay u aragtaa heshiiskaani si guud faa’iido uguleeyahay dalalka, iyaguna si gooni ah uga faa’iidayaan.

Faa'iido nuucee ah ayuu Itoobiya u leeyahay qorshaha cusub ee wadaagga biyaha Niil ka?

Khilaaf diblumaasiyadeed oo dhawaan soo shaac baxay ayaa Soomaaliya ku riixay in ay xiriir dhow la yeelato Masar iyo Eritrea oo labaduba uu khilaaf soo jireen ah kala dhaxeeyo Itoobiya.

Maxaa farqi ah oo u dhaxeeya iskaashiga gobolka ee hore uu u galay Farmaajo iyo kan hadda ee Xasan Sheekh?

Danjire Taye Atsiksilase oo ahaa wasiirkii arimaha dibadda ee dalka Itoobiya ayaa waxaa loo magacaabay xilka madaxweunaha dalka Itoobiya. Danjire Taye ayaa xilka madaxweynaha loogu magacaabay furitaanka kalfadhi wadajir ah oo ay yeesheen labada gole ee baarlamaanka iyo federaalka.

Waa kuma madaxweynaha cusub ee loo magacaabay dalka Itoobiya?

Bishii August ee sanadkii hore ayay ahayd markii dhulgariir cabbirkiisa lagu qiyaasay 5.6 uu xilli fiidnimo ah ku dhuftay waqooyiga Itoobiya iyo dalka ay deriska yihiin ee Eritrea.

Maxaan ka ognahay dhulgariirka ka dhacay Addis Ababa iyo qeybo kale oo Itoobiya ah?

Sanadkii 2018, hindise ay soo diyaariyeen Itoobiya iyo Sacuudiga oo lagu doonayey in la isugu soo dhaweeyo hoggaamiyeyaasha labada dal ayaa fashilmay.

Maxay Jabuuti u dooneysaa inay ula heshiiso Eritrea?

Itoobiya ayaa ku adkeysatay in heshiiskii is af-garadka ahaa ee a la gashay Jamhuuriyadda iskeed madax bannaanida ugu dhawaaqday ee Somaliland uu ahaa hannaan ka qayb qaadanaya horumarka gobolka.

Itoobiya oo difaacday is af-garadkii ay Somaliland la gashay iyo Masar oo mar kale Soomaaliya u muujisay garab istaag

Talaabadan ayaa daba socotay go’aan ay dhawaan xukuumadda Somaliland ku xirtay Maktabadda Masar ku lahayd Hargaysa, iyada oo shaqaalaheeda ka dalbatay inay ka baxaan gobolka, sida ay baahiyeen warbaahinta Carabtu.

Masar oo muwaadiniinteeda uga digtay inay u safraan Somaliland, maxaanse ka ognahay tirada Masaarida ee ku sugan Somaliland?

Arrintan ayaa kusoo aadeysa iyadoo xiisadda u dhaxeysa Soomaaliya iyo Itoobiya ay weli taagan tahay, taasoo ka dhalatay heshiiskii is afgarad ee Itoobiya ay horraantii sanadkan la saxiixatay Somaliland. 

Soomaaliya oo ka hadashay hub la sheegay in Itoobiya ay usoo dirtay Puntland 

Turkiga ayaa dhowaan isku dayay inuu xal u helo xiisadda labada dal, isagoo madaxda labada dal kula hadlay magaalada Ankara, si loo dajiyo xiisadda u dhaxeysa labada dal.

Turkiga oo war cusub kasoo saaray wada hadalka Soomaaliya iyo Itoobiya

Hogaamiyihii Itoobiya markii uu soo gaaray xarunta tareennada Paddington ee Galbeedka London waxaa halkaa ku sugayey dad tiro badan.  Khudbadihiisii ka dhanka ahaa Mussolini oo dalkiisa ku soo duulay ayaa weji gabax ku ahaa xukuumaddii Britain.

Sidee buu Xayle Salaase qax ugu tegey Ingiriiska

Intii u dhaxaysay sanadii 2013- Maarso 2016, waxaa jiray 144 weerar loo adeegsaday diyaaradaha aan duuliyaha lahayn oo la diiwaan geliyey oo la xaqiijiyey oo ka dhacay Itoobiya.

Ilaa xad intee le'eg ayay dawladda Itoobiya dagaalka gudaha u isticmaashaa diyaaradaha aan duuliyaha lahayn?

Madaxweyne Erdogan wuxuu noqday madaxweynihii ugu horreeyay ee aan Afrikaan ahayn ee booqda dalka 20 sano kadib. Waxay taasi billow u noqotay iskaashi ka gudbay gargaarkii bini’adannimo.

Maxay tahay sababta uu Turkiga u doonayo qarannimada Soomaaliya?

Sida ay sheegayaan wararka soo baxaya, madaxa sirdoonka dalka Masar iyo wasiirka Arimada Dibadda ee dalkaas ayaa waxay gaaraan magaalada Asmara ee caasimadda dalka Eritrea, iyaga oo sida la sheegay garsiiyay madaxayne Afwerki farriin ay uga sideen dhiggiisa Masar Cabdifitaax Asisi.



Sirdoonka Masar iyo madaxweynaha Eritrea oo ku heshiiyay arrin ku saabsan Soomaaliya 

Jabhadda ONLF ayaa si kulul uga jawaabtay hadal la sheegay in uu ka soo yeeray taliyaha militariga dalka Itoobiya Birhanu Jula.



ONLF oo ka falcelisay hadal la sheegay inuu ka soo yeeray taliyaha militariga Itoobiya

Itoobiya ayaa 1-dii January qaadday tallaabooyinkii ugu horreeyay ee sharci kuwaasoo waddada u xaaraya in maalin uun dalka bad la’aanta ah ay u suurto gasho inuu isticmaalo badda, sida ay sheegtay dowladda Itoobiya.