Hoggaamiya kooxeed hore oo loo magacaabay duqa magaalada Muqdisho

Tebin toos ah

1. 21 Agoosto 2019Hogaamiyeyaasha cusub ee Suudaan oo la filayo in xilka loo dhaariyo

   Dowladda kumeel gaarka ah ay ku dhawaaqeen mucaaradka iyo golaha militariga Suudaan ayaa la filaya in saacadaha soo socda ay xilka si rasmi ah ula wareegaan.

   Waxaana sidoo kale lagu wadaa in xilalka loo dhaariyo mas’uuliyiinta hoggaamin doono dowladda kumeelgaarka ah saddexda sanno ee so socota.

   Taliyeyaasha militariga iyo hogaamiyeyaasha mucaaradka ayaa isku afgartay in la dhiso dowlad rayid ah tan iyo markii xukunka laga tuuray madaxweynihii hore ee Suudaan, Cumar Xasan Al Bashiir.

   Golahan ayaa ka kooban lix ruux oo shacab ah iyo shan sarkaal oo milatariga ka tirsan, waxaana marka hore hoggaanka u qaban doono Janaraal Cabdulfatax Cabdulraxman Burhan.

   Waxaa uu hogaamin doonta dowladda 21 bilood ee nagu soo aadan, waxaana xilka kala wareegi doonaa mucaaradka ilaa laga gaarayo doorashada sannadka 2022-ka.

2. 21 Agoosto 2019

   Kulanti wacan akhyaarta halkan nagala socotaay kusoo dhawaada tebinta tooska ah oo aan idiin kuugu soo gudbinno wararkii ugu dambeeyay soomaalida iyo caalamka.

   Waa Arbaco taarikhda waxay ku beegan tahay 21-ka bishan Agoosto sannadka 2019.

3. 20 Agoosto 2019Nin iyo Xaaskiisa oo Ciid ay xadeen ku muteysanaya Xabsi

   Lamaane u dhashay dalka Faransiiska ayaa lagu qabtay iyaga oo si xatooya ah ugu qaadanaya Gaari waateen Ciida Jaziirada Sardinian waxaana ay wajihi karaan xabsi lix sano ah

   Waxaa ay sheegeen in ay rabeen in ay ciida u qaataan gurigooda qaab xasuus ahaan ah iyagoo sheegay in aysan fahamsaneyn in ay ay dambi tahay arrintaas.

   Ciida Cad ee Sardinia ayaa ah ciid qaali ah waxaana mamnuuc ah in Jaziiradaasi laga qaado.

   Muddo sanooyin ah ayaa dadka deegaanku waxay ka cabanayeen xatooyada loo gaysanayo waxyaabaha dabiiciga ah oo ay ciidu ka mid tahay .

   Lamaanahan ayaa wajahaya xabsi u dhaxeeya hal sano ilaa lix sano oo la xiriira dambiga xatooyada oo ay galeen iyada oo lagu eedaynayo in ay xadeen hanti dadweyne.

   Faahfaahinta halkan ka akhriso:

4. 20 Agoosto 2019Mucaaradka Jubbaland oo sheegay inay dooran doonaan "madaxweyne"

   Musharraxiinta mucaaradka ee Jubbaland ayaa sheegay inay dooran doonaan madaxweyne Khamista nagu soo aadan isla markaasna musharraxiinta madaxweyne ay maalinka berito ah ay khudbadaha ka hor jeedin doonaan baarlamaankii ay dhawaan soo magacaabeen.

   Hadalka mucaaradka ayaa imaanaya xilli guddiga doorashooyinka Jubbaland ay shaaca ka qaadeen in Khamiista ay dhici doonto doorashada madaxweynaha.

   Musharraxiinta mucaaradka ayaa ka biyo diidsan geeddi u socodka doorashada Jubbaland, waxaa ay dhawaan soo magacaabeen waxa ay ugu yeereen 'Baarlamaanka labaad ee Jubaland'.

   Dhawaan ayay aheyd markii wakiilka Qaramada Midoobay ee Soomaaliya, James Swan uu Guddiga madaxa banaan ee doorashooyinka Jubbaland ka codsaday in ay fuliyaan dhammaan qodobadii ay ka dalbadeen beesha caalamka.

   "Haddii Guddiga doorashada uusan wax ka qaban arrimaha taagan ee ay ka walaacsanyihiin dhinacyada ay quseyso, waxaa jirta halis ah in natiijada hanaanka doorashada uusan heli doonin taageerada buuxda ee lagama maarmaanka u ah in la joogteeyo xasiloonida iyo nabadda Jubaland" ayuu intaasi ku daray James Swan.

5. 20 Agoosto 2019Hogaamiyaha kooxda gooni u goosadka Cameroon oo xabsi daa'in lagu xukumay

   Hogaamiyaha kooxda gooni u gaasadka ee dalka Cameroon Sisiku Ayuk Tabe iyo 9 qof oo kamid ah taageerayaashiisa ayaa lagu riday xukun xabsi daa’iin ah, sida ay go’aamisay maxkamadda militariga ee magaalada caasimadda ah ee Yaoundé.

   Saraakiishan ayaa bishii Janaayo ee sannadkii 2018-kii lagu xiray magaalada Abuja ee dalka Nigeria, waxaana loo gacangeliyay Cameroon si loogu maxkamadeeyo halkaas.

   Waxaana loo heystay dacwado dhowr ah oo ay kamid tahay jabhadnimo.

   Sisiku Ayuk Tabe iyo taaageerayaashiisa ayaa u ololeynayay in la sameeyo maamul ka madaxbanaan Cameroon inteed kale oo lagu magacaabo Ambazonia, waxaa uu ka kooban yahay gobollada af-ingiriisiga looga hadlo ee dalkaas.

   Shacabka ku nool gobollada af-ingiriisiga looga hadlo ee Cameroon ayaa sheegay in muddo ah ay gacan-bidxeyn kala kulmayeen dowladda.

   Rabshadaha ayaa ka bilaawday sannadkii 2016-kii gobollada af-ingiriisiga looga hadlo ee Cameroon markii dibadbaxyohalkaas.

   Qaar kamid ah shacabka ayaa qaatay hub sannadkii 2017-kii, qalaalasaha ka dhashay rabshahadaas waxay horseedeen in ka badan 500,000 qof ay guryahooda ka qaxaaan.

6. 20 Agoosto 2019Mareykanka oo tijaabiyay gantaal

   Mareykanka ayaa tijaabiyay mid kamid ah gantaallada riddada dhexe kaddib markii dhawaan uu ka baxay heshiiskii Ruushka kala dhexeeyay ee mamnuucay horumarinta gantaallada riddada dhexe.

   Wasaaradda gaashaandhigga Mareykanka waxay sheegtay inay ku guuleysteen gantaalka ay ku tijaabiyeen xeebaha gobolka California Axaddii.

   Mareykanka ayaa isaga baxay heshiiska lagu xakameynayo gantaallada riddada dhexe 2-dii bishan Agoosto kaddib markii ay Ruushka ku eedeeyeen inuu jebiyay heshiiska balse xukuumadda Moscow waa ay beenisay eedeymahaas.

   Dadka ka faalooda siyaasadda gobolka waxay sheegayaan in burburka ku yimid heshiiskaas uu dunida u horseedi karo loolan dhanka hubka ah.

7. 20 Agoosto 2019Jabahadaha Suuriya oo isaga baxay magaalada Khan Sheikhoun

   Warar kasoo baxaya kooxda la socoto xaaladda xuquuqda aadanaha Suuriya iyo ururo kale oo ku sugan dalka Suuriya ayaa sheegaya in jabahadaha gacanta ku hayay magaalada Khan Sheikhoun ay xaley halkaas isaga baxeen.

   Arrintan ayaa kusoobeegmeysa xilli ciidammada dowladda ay howlgal ka wadaan gobolka Idlib.

   Dhabar jab ayay ku tahay mucaaradka waa haddii la xaqiijiyo in jabhadaha ay halkaas isaga baxeen kuwaas oo qabsaday magaalada Khan Sheikhoun tan iyo sannadkii 2014-kii.

   Mar sii horreysay, waxaa lagu soo warramay in ciidammo taabacsan dowladda ay gaareen halkaas, waxaa ay dagaal kala kulmeen dagaallamayaasha ka tirsan kooxaha fallaagada ah iyo kuwo taageero ka helayo dhinaca Turkiga.

   Boqolaal kun oo kamid ah shacabka Suuriya ayaa u qaxay Turkiga tan iyo bishii April markii ciidammada dowladda ay howlgal ka bilaabeen gobolka Idlib.

8. 20 Agoosto 2019Weerar lagu laayay toban kamid ah ciidammada Burkina Faso

   Ugu yaraan 10 kamid ah ciidammada dalka Burkina Faso ayaa lagu dilay weerar ka dhacay waqooyiga dalkaas, sida ay sheegeen militariga.

   Weerarka waxaa ku qaaday maleeshiyaad ka howlgasha halkaas xilli ay ciidammada ku sugnaayeen deegaanka Koutougou ee gobolka Soum.

   Waxaa sidoo kale weerarka ku dhaawacmay ciidammo kale halka kuwo kalena ay maqan yihiin.

   “Waxaa socdaa howlgal cirka iyo dhulka ah oo lagu beegsanayo dableydii weerarka soo qaaday” ayaa lagu yiri bayaan kasoo baxay militariga Burkina Faso.

   Weerarada kooxaha jihaad-doonka ayaa kusoo batay Burkina Faso, waxaana kooxahaas ay weeraro ka geystaan waqooyiga iyo bariga dalkaas.

   Boqolaal qof ayaa sannadkan la dilay halka in ka badan 150,000 qof ay ka barakaceen guryahooda kaddib markii ay weeraro ka dhaceen gobolkaas.

   Bishii December, xaalad degdeg ah ayaa looga dhawaaqay gobollo dhowr ah oo dhaca waqooyiga Burkina Faso si ammaanka loo sugo.

9. 20 Agoosto 2019

   Kulanti wacan akhyaarta halkan nagala socotaay kusoo dhawaada tebinta tooska ah oo aan idiin kuugu soo gudbinno wararkii ugu dambeeyay soomaalida iyo caalamka.

   Waa Talaado taarikhda waxay ku beegan tahay 20-ka bisha Agoosto sannadka 2019.

10. 19 Agoosto 2019Jabuuti oo dooneysa in Soomaaliya ay ka taageerto in ay xubin ka noqoto Golaha Amniga

    Dowladda Jabuuti ayaa Soomaaliya ka codsatay inay ka taageerto dadaalka ay Jabuuti ugu jirto sidii ay uga mid noqon laheyd dalalka xubnaha aan joogtada aheyn ee ka tirsan golaha ammaanka ee Qaramada Midoobey, sida ay sheegtay dowladda Soomaaliya.

    “Jabuuti waxay tartan ugu jirtaa inay Golaha Amniga ee Qaramada Midoobey xubin ka noqoto, taageero ayaana ka sugaynaa walaaleheenna Soomaaliya.” ayuu yiri Wasiirka Arrimaha Dibedda Jabuuti, Maxamuud Cali Yuusuf.

    Dalalka xubinta ka ah golaha aan joogtada aheyn ee golaha ammaanka ayaa waxay jagadan hayaan muddo labo sanno ah.

    Arrintan ayaa kusoo aadeysaa xilli madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka ee Soomaaliya uu booqasho dalka Jabuuti, waxaa uu kulan la qaatay dhiggiisa dalkaas, Ismaaciil Cumar Geele.

11. 19 Agoosto 2019Dacwadda Al Bashiir: Madaxweynihii hore ee Suudaan oo malaayin doolar ka helay Sucuudiga

    Madaxweynihii hore ee Suudaan, Cumar Al Bashiir ayaa qirtay inuu lacago malaayin ah ay usoo dirtay dowladda Sucuudiga, sida mid kamid ah baarayaasha uu maanta maxkamadda ka sheegay xilli ay socotay dhageysiga dacwadda loo heysto Al Bashiir.

    “Ninkan lasoo eedeeyay waxaa uu inoo sheegay in 25 milyan doolar uu usoo diray dhaxal sugaha Sucuudiga Maxamed Bin Salmaan si uu lacgataas ugu adeegsado arrimo ka baxsan miisaaniyadda dowladda” ayuu yiri Axmed Cali oo ka tirsan baarayaasha oo wareysi siinayay wakalaadda wararka ee AFP.

    Sida laga soo xigtay Al bashiir, Axmed Cali waxaa uu sheegay in horraan ay jireen lacago kale oo gaarayo 35 milyan oo doolar iyo 30 milyan oo doolar looga soo diray dhinaca Sucuudiga.

    Madaxweynihii hore ee Suudaan ayaa loo heysta dacwado musuq maasuq iyo inuu si sharci darro ah u heystay lacago qalaad.

12. 19 Agoosto 2019Markab ay Iiraan leedahay oo laga shakisnaa oo la sii daayay

    Markab ay leedahay Iiraan oo lagu hayay Gibraltar tan iyo bishii Luulyo isaga oo looga shakisnaa in uu Suuriya u waday shidaal ayaa ka baxay dakadda.

    Qalab ay ciidammada baddu isticmaalaan ayaa muujinaya in markabkaasi uu u sii socda dhanka badda Mediterranean-ka, isla markaasna uu diiwaankiisu tusayo in uu ku sii jeedo Kalamata oo Giriigga ka tirsan,

    Gibraltar ayaa mar sii horraysay diiday codsi uga yimid Maraykanka oo ahaa in ay mar kale qabtaan markabkaas, kaas badalay magaciisii hore ee ahaa Grace 1, lana baxay Adrian Darya-1.

    Maraykanka ayaa codsigan soo gudbiyay mar dambe oo Jimcihii ah, maalin uun ka dib markii laga noqday amarkii hore ee lagu qabtay.

    Faahfaahinta halkan ka akhriso:

13. 19 Agoosto 2019Madaxweyne Farmaajo oo la kulmay Ismaaciil Cumar Geele

    Madaxweynaha dowladda federaalka ee Soomaaliya, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa dalka Jabuuti kulan kula yeeshay madaxweyne Ismaaaciil Cumar Geele.

    Waxay labada madaxweyne ka wada hadleen sidii loo xoojin lahaa xiriirka diblumaasiyadeed ee ka dhexeeyo labada dal.

    Aagaasimaha warfaafinta ee madaxtooyada Muqdisho Cabdinuur Maxamed Axmed ayaa warbaahinta u sheegay in booqashadan ay tahay mid gaar u ah Soomaaliya iyo Jabuuti.

    Mar uu ka jawaabayay su'aal ku saabsaneyd in safarka Farmaajo ee Jabuuti uu la xiriiro muranka badda ee Soomaaliya iyo Kenya iyo waliba booqashadii Monica Juma ayuu yiri: "Annaga nama khuseyso wasiir kale iyo wufuud ka socotay dal kale oo halkan timid, waxa na khuseeya waa waxa annaga iyo walaalaheenna Jabuuti naga dhaxeeya, waa waxa aan annaga iyo Jabuuti iska kaashan karno, taas ayaana ahmiyad noo leh, Marka Monica iyo cid walba ayaa iman karta halkan, Jabuutina waa dal xor ah".

14. 19 Agoosto 2019Cumar Al Bashiir oo kasoo hor muuqday maxkamad

    Madaxweynihii hore ee Suudaan, Cumar Al Bashiir ayaa hadda gaaray maxkamadda ku taalla magaalada Khartuum si loo dhageysto dacwadda musuq maasuq ee loo heysto.

    Waxaa si weyn loo adkeeyay ammaanka agagaarka maxkamadda.

    Markii xukunka laga tuuray Al Bashiir bishii April, waxaa gurigiisa laga helay lacag malaayin doolar ah.

    Dhageysiga dacwadda loo heysta Al Bashiir ayaa bishii lasoo dhaafay dib loo dhigay markii ay geeriyootay hooyadiis.

15. 19 Agoosto 2019Haweeney cunto karineysay 75 saacadood oo xiriir ah

    Haweeneey u dhalatay dalka Kenya oo ku takhasustay cunto karinta ayaa taarikh dhigtay kaddib markii ay cunto karisay 75 saacadood oo xiriir ah.

    Maliha Maxamed ayaa waxay tartanka cuntada karinta bilaawday Khamiistii saacaddu marka ay aheyd 10:00 subaxnimo xilligga magaalada Mombasa , waxaa ay soo afjartay Axaddii saacaddu marka ay aheyd 13:03 duhurnimo.

    Waa haddii lagu xuso diiwaanka adduunka ee dadka taarikhda cusub sameeyay, waxay noqoneysaa haweeneydii ugu horreysay oo cunta kariso saacado intaas la eg.

    Maliha waxay karisay ilaa 400 oo cuntooyin ah oo kala duwan, waxay qaar kamid ah ugu deeqday xarumaha agoontada lagu xaannaaneeyo.

    Waxaa horey diiwaanka adduunka ee cunto karinta u galay, nin u dhashay dalka Mareykanka oo lagu magacaabo, Rickey Lumpkin kaaso uu cunto kariyay muddo 68 saacadood, 30 daqiiqo iyo 1 ilbiriqsi oo xiriir ah.

    Markii la shaaciyay waxay wariyeyaasha u sheegtay in dhibaato badan ay usoo martay guushan ay maanta gaartay isla markaasna ay si weyn ugu faraxsan tahay.

    “Lugaha ayaa i xannuunaya, hurddo la’aan ayaa iku dhacday” ayay tiri Maliha.

    Barasaabka Gobolka Mombasa, Xasan Cali Joho ayaa u mahadceliyay haweeneyda 36 jirka ah oo noqotay qofkii ugu horreeyay oo Afrikaan ah oo guushan gaaray.

16. 19 Agoosto 2019Maxamed Bin Salmaan oo khadka telefoonka kula hadlay ra’iisul wasaare Abiy Axmed

    Dhaxal sugaha Sucuudiga, Maxamed Bin Salmaan ayaa khadka telefoonka kula hadlay ra’iisul wasaaraha Itoobiya, Abiy Axmed, waxaa uu uga mahadceliyay kaalinta uu dalkiisa ka qaatay dib u heshiisiinta dhinacyada isku hayo dalka Suudaan, sida laga soo xigtay wakaaladda ee dowladda Sucuudiga.

    Ra’iisul wasaare Abiy Axmed ayaa garwadeen ka ahaa dadaallada lagu heshiisiinayay mucaaradka iyo militariga Suudaan.

    Abiy oo ku sugnaa goobtii ay heshiiska kama dambeysta ah lagula kala saxiixday, waxaa uu ugu baaqay shacabka Suudaan inay ka shaqeeyaan nabadda isla markaasna la xoojiyo dadaallada dimuqraadiyadda.

    Golaha militariga Suudaan iyo mucaaradka ayaa Sabtidii kala saxiixday heshiis kama dambeys ah oo dalkaas looga dhisayo dowlad kumeel gaar ah.

17. 19 Agoosto 2019Ciidammada Suuriya oo gaaray magaalada Khan Sheikhun

    Wararka ka imaanaya dalka Suuriya waxay sheegayaan in ciidammada dowladda ay gaareen duleedka magalaada istaraatiijiga ah ee Khan Sheikhun oo ka tirsan gobolka Idlib.

    Xooggaga dowladda waxay maalmihii lasoo dhaafay kusii sii siqayeen halkaas, waxaana u suuro gashay inay qabasadaan waddada weyn ee gasho magaalada.

    Dagaal xooggan ayaa dhawaan halkaas ku dhexmaray ciidammo taabacsan dowladda iyo kooxaha fallaagada.

    Heshiis xabad joojin ah oo ay garwadeen ka ahaayeen Ruushka iyo Turkiga ayaa sannadkii lasoo dhaafay looga dhawaaqay gobolka Idlib si shacabka looga daadgureeyo halkaas balse heshiiskaas ilaa hadda ma uusan dhaqangelin.

    Dadka u ololeeyo arrimaha xuquuqul Insaanka waxay sheegeen in duqeymaha ka dhacay gobolka Idlib tan iyo bishii April ay ku dhinteen dad ka badan 800 qof.

18. 19 Agoosto 2019

    Kulanti wacan akhyaarta halkan nagala socotaay kusoo dhawaada tebinta tooska ah oo aan idiin kuugu soo gudbinno wararkii ugu dambeeyay soomaalida iyo caalamka.

    Waa Isniin taarikhda waxay ku beegan tahay 19-bishan Agoosto sannadka 2019.