Sacuudi Carabiya, Turkiga iyo Pakistan oo kala saxiixday heshiis difaac oo wadajir ah

Tebin toos ah

1. 7 Agoosto 2026Awoodda militari ee Soomaaliya iyo dalalka deriska la ah

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Global Firepower Index, oo sanadkiiba mar lagu qiimeeyo ccududda ciidan ee dalalka caalamka, ayaa ah isha ugu weyn ee laga helo xogta milatari ee la aamini karo.

   Qiimayntan ayaa ku salaysan xog laga helay ilo kala duwan oo lagu kalsoonaan karo, laga soo bilaabo dalalka ugu awoodda badan ilaa kuwa ugu yar. Awoodda ciidan ee waddamada lagu soo daray darajadan laguma qiyaaso oo kaliya inta ay le'eg yihiin cududdooda ciidan iyo hubka ay wataan.

   Liiska shuruudaha loo yaqaan 'Power Index Score', oo ka kooban 50 dhibcood, ayaa loo isticmaalaa si loo go'aamiyo darajadan. Kuwaas waxaa ka mid ah tirada dadka, tirada ciidamada, tirada iyo nooca hubka, kheyraadka dabiiciga ah, awoodda dhaqaale, muuqaalka, iyo kuwa kale.

   Warbixinti la soo saaray sanadkii hore, Soomaaliya ayaa keliya ka sarreysay saddex dal marka la eego dalalka 145-ta ah ee la qiimeeyay, waxayna ku jirtay kaalinta 142-aad iyadoo noqotay dalka 36aad Afrika marka la eego awoodda militari.

   Dalalka Maraykanka, Ruushka, Shiinaha, Hindiya iyo Kuuriyada Koonfureed ayaa ku kala jiray dalalka ugu awoodda badan caalamka, kuwaas oo kala galay min shan ilaa shan, iyadoo dalalka kale ee reer galbeedka iyo kuwa kaleba ay soo galeen qiimayntan.

   Afrika, Masar, Aljeeriya, Nigeria, Koonfur Afrika, iyo Itoobiya ayaa kaalimaha hore kaga jiray dhanka awoodda ciidan. Dalalkan ayaa sidoo kale ka mid ah kuwa ugu dadka badan uguna dhaqaalaha badan qaaradda.

   Itoobiya oo ku taal Geeska Afrika, waa gobol ay ragaadiyeen colaado iyo xiisado siyaasadeed, waxay ka mid yihiin shanta waddan ee ugu awoodda badan xagga ciidamada Afrika, waana waddan saamayn dhaqaale iyo mid siyaasadeed ku leh gobolka.

   Haddaba, waa sidee awoodda ciidan ee dalalka dariska la ah Soomaalida sida Itoobiya, Kenya iyo Jabuuti, marka la eego qiimayntan Global Firepower ee ciidamada militariga dalalka?

   Halkan ka sii akhriso

2. 7 Agoosto 2026Uganda oo ciidamadiisa geynaya Gaza

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Golaha Baarlamaanka Uganda ayaa ansixiyay soo jeedinta dowladda ee oggolaanaysa in ciidamo Uganda ah loo diro Marinka Gaza, kadib codsi uu Maraykanku soo gudbiyay oo hoos imanaya qorshaha Board of Peace ee uu hoggaaminayo Madaxweynaha Maraykanka, Donald Trump.

   Soo jeedintan waxaa Baarlamaanka hor geeyay Wasiirka Difaaca Uganda, Kiryowa Kiwanuka, kaas oo u sheegay xildhibaannada in Ciidanka Difaaca Dadka Uganda (UPDF) ay leeyihiin waayo-aragnimo iyo awood ay kaga qayb qaadan karaan hawlgallada caalamiga ah ee nabad ilaalinta.

   Go’aankan wuxuu muujinayaa in Uganda ay diyaar u tahay inay ciidamadeeda ku biiriso ciidan caalami ah oo nabad ilaalin ka sameeya Marinka Gaza.

   Bishii Luulyo, wargeyska dowladda ee New Vision, isagoo soo xiganaya ilo ciidan, ayaa sheegay in Madaxweynaha Maraykanka, Donald Trump, uu ka codsaday Madaxweynaha Uganda Yoweri Museveni, inuu bixiyo taageero ciidan oo loo marayo qorshaha Board of Peace, kaas oo ujeeddadiisu tahay, in la dhiso ciidan caalami ah oo gacan ka geysta sugidda amniga Marinka Gaza.

   Markii uu soo jeedinayay qodobkan Baarlamaanka, Kiwanuka wuxuu sheegay in dirista ciidamadaasi ay waafaqsan tahay qaab-dhismeedka Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, kadib wadahadallo diblomaasiyadeed oo dhex maray Trump iyo Museveni.

   Wuxuu intaas ku daray in ciidamada Uganda ay u hawlgeli doonaan, si waafaqsan sharciga caalamiga ah iyo heerarka bani’aadannimada.

   “Uganda waxay leedahay ciidan xooggan oo leh hannaan hoggaamineed oo wanaagsan, taas oo u suuragelisay inay si guul leh uga qayb qaataan hawlgallada nabad ilaalinta ee Soomaaliya, Koonfurta Suudaan, Jamhuuriyadda Bartamaha Afrika (CAR), iyo sidoo kale howlgallo kala duwan oo ay Qaramada Midoobay hoggaamiso,” ayuu yiri Kiwanuka.

   Sidoo kale akhriso

   Tuulo cabsi ku seexata: weerarrada ay Falastiiniyiintu kala kulmaan dadka la deegaameeyey

   Duugtii ugu wayneed oo ka dhacday Gaza: 112 qof oo laba qoys ka kala dhashay ayaa maanta la aasay

   Israa'iil oo Qasa ka dhisaysa xayndaabyo cusub isla markaana barakicinaysa qoysas

3. 7 Agoosto 2026Tartanka hubka: 10-ka dal ee leh hubka ugu badan Afrika

   Inkasta oo dalalka Afrika ee hubka dibadda kala yimaado ay hoos u dhaceen qiyaastii -41%, sida lagu sheegay warbixinta Machadka Cilmibaarista Nabadda Caalamiga Stockholm ee loo soo gaabiyo SIPRI hadana dalalka Afrika ee ka hooseeya Saxaraha way kordhiyeen.

   Waxaan halkan idinkugu soo gudbineynaa 10-ka dal ee ka hooseeya Saxaraha Afrika ee hubka ugu badan soo dajista kuna jira liiska SIPRI.

   Dalal ay ka mid yihiin Nigeria, Senegal iyo Mali ayaa ka mid ah dalalka hub badan dibadda kala yimid taas oo saamiga gobolka gaarsiisay 13%, sida ay sheegtay SIPRI.

   10-kan waddan waxaa lagu saleeyay jawaabaha uu bixiyay khabiirka Dr. Mathew George, oo ah agaasimaha Barnaamijka Hubka ee SIPRI.

   Nigeria waxaa loo arkaa dalka ugu horeeya gobolka ee hub soo iibsashada. Qiyaastii 16 boqolkiiba hubka gobolka la keenay waxaa la yimid Nigeria. Hubka ay la soo degtay Nigeria noocyada ugu badan waa diyaaradaha dagaalka, helikobtaro, gawaarida gaashaaman, maraakiib iyo drones.

   Nigeria waxay hubka ka soo iibsatay meelo kala duwan oo hal dal kama aysan keensan. Waxaana ka mid ah dalalka ay hubka ka soo iibsatay Turkey, Kuuriyada Koonfureeda, Shiinaha, Netherlands, France, Italy, Brazil, Mareykanka, Ruushka, Koonfur Afrika, Pakistan, Canada, Sacuudiga, Austria iyo Malaysia. Waxay la timid lix meelood meel hubka ay keensadeen dalalka Afrika ee ka hooseysa Saxaraha.

   Senegal waxay sameysay horumar muuqda oo dhinaca awoodda militariga ah, iyadoo maalgelisay 298.46 milyan. Dalabkeeda hubka waxaa lagu qiyaasay 8.8% hubka ay soo iibsatay.

   Waxay noqotay waddanka labaad ee ugu weyn gobolka dhinaca soo dejinta hubka, iyadoo iibsatay maraakiib ciidan iyo kuwa gantaallada. Waxaa loogu talagalay ilaalinta xeebaha iyo kormeerka shidaalka iyo gaaska badda hoosteeda, iyo sidoo kale diyaarado loogu talagalay ilaalinta hawada dalka.

   Sii akhri

4. 7 Agoosto 2026Sacuudiga oo sheegtay in 11 qof oo rayid ah ay ku dhaawacmeen gudaha dalkeeda, iyadoo Xuutiyiinta ay ballaarinayan weerarrada ay ka fulinayaan gobolka

   Isbahaysiga uu hoggaamiyo Sacuudi Carabiya ee taageera dowladda Yemen ee caalamku aqoonsan yahay ayaa sheegay, in 11 qof oo rayid ah ay ku dhaawacmeen weerar ay Xuutiyiintu ku qaadeen gobolka xuduudda ee Najran ee Sacuudi Carabiya.

   Afhayeen ayaa sheegay in dadka dhaawacmay ay ka koobnaayeen toddobo muwaadiniin Sacuudi ah, hal Yemeni ah, laba Masaari ah iyo hal Pakistani ah.

   Weerarkan ayaa yimid laba maalmood kaddib markii Xuutiyiintu sheegeen inay weerar diyaarado aan duuliye lahayn ah ay ku qaadeen garoonka diyaaradaha ee Najran.

   Xiisaddu waxay sii korortay toddobaadyadii u dambeeyay kaddib markii kooxda ay Iiraan taageerto ay ku dhawaaqday go'doomin dhinaca badda ah oo ka jirta Badda Cas, isla markaana ay weerarro ku qaaday booyadaha shidaalka iyo xarumaha saliidda ee Sacuudi Carabiya.

   Riyaad ayaa taas uga jawaabtay duqeymo ay la beegsatay saldhigyo ciidan oo ku yaalla Yemen.

   Horey, weerarro ay Xuutiyiintu geysteen ayaa la sheegay inay ku dhinteen ugu yaraan 30 askari oo ka tirsanaa ciidamada dowladda Yemen ee bartamaha Yemen.