You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.
Israa'iil iyo Iiraan labaduba waxa ay sheegeen inay hakinayaan duqaymaha laakiinse waxa ay ka digeen weerar celin haddii xabbad joojinta mar kale la jabiyo
Madaxweyne ku-xigeenka koowaad ee Iiraan Mohammed Reza Aref ayaa sheegay Israa’iil ‘’lagu khasbay inay mar kale ka bariso Iiraan inay aqbasho xabbad-joojin’’,
‘’Anagu ma raadsano dagaal,’’ Aref ayaa ku qoray qoraal uu soo dhigay barta X. ‘’Laakiin difaacida ciiddeeena iyo qiyamkeena, marna gadaal uma dhigayno.’’
SII AKHRI WARBIXINO KALE
Donald Trump ayaa uga digay ra’iisul wasaaraha Israa’iil Benjamin Netenyahu inuu kaligiis uga tago dagaalka ka dhanka Iiraan, hadii isku dhacu uu sii socdo, ayuu ugu sheegay Madaxweynaha Maraykanka wareysi uu siiyay warbaahinta Channel 12 ee Israa’iil.
Wakaalada wararka Israa’iil ayaa ku warantay maanta in Netenyahu aanu u sheegin Trump wax ku saabsan go’aankiisa ugu dambeeya ee duqaynta Iiraan ee Axadii, ilaa laga gaaray xilli meeshii ugu dambeeyay ee qorshaha la joogo.
Trump ayaa weydiistay Netenyahu Axadii inuu ka fogaado duqaynta Iiraan isaga oo ka jawaabaya weeraro ay ku qaaday Israa’iil, kadib markii Israa’iil ay weerartay caasimada Lubnaan ee Beirut.
Wadahadalka ayaa dhammaaday iyada oo aan wax is-afgarad ah la gaarin iyo in Netenyahu aanu ku wargalin Trump go’aankiisa ugu dambeeya ee xaalada, sida ay ku warantay Channel 12.
Xilli dambe, Netenyahu ayaa ku wargaliyay wasiirka arrimaha dibadda Maraykanka Marco Rubio inuu go’aansaday inuu weeraro Iiraan. Trump ayaa u sheegay Channel 12 inuu awoodday inuu ‘’hoos u dhigo heerka’’ dagaalka.
Trump ayaa uga digay Netenyahu in is-weydaatsiga xabadaha uu noqon karo dagaal buuxa, sida uu u sheegay Channel 12.
‘’Waan kuu sheegay Bibi, waan in aad ka fiirsataa waxa aad samaynayso, maxaa yeelay waa suurtagal in kaligaa lagaaga tago dagaalka ka dhanka ah Iiraan sida ugu dhakhsaha badan.’’
SII AKHRI WARBIXINO KALE
Madaxweynaha Lubnaan Joseph Cawn ayaa ku eedeeyay Iiraan inay u adeegsanayso Lubnaan sida warqad cadaadis oo wadahadalkeeda ay kula jirto dowladda Maraykanka, isaga oo ugu baaqay Tehran ka joogsato sida ay dalkiisa ugula macaamilayso dagaalada ka soconaya gobolka.
Waxaa uu Cawn ka sheegay wareyso uu siiyay shabakada CNN, gaar ahaana la hadlaya ilaalada kacaanka Iiraan ‘’Wadankiina ma aha, waa dalkeena’’ Waxaa uu kusii daray ‘’Shacabka Lubnaan ayaa la kulmaya khasaaraha sabab la xiriirta danihiina gaarka’’
Waxa u xoojiyay madaxweynaha Lubnaan inuu samaynayo wax walba oo suurtagal ah si uu dalkiisa uga badbaadiyo dagaalka, uuna laasimayo wadahadalada lagu dhammaynayo dagaalka, isaga oo baaqay Israa’iil gaaritaanka nabad waarta.
Wasiirka Arrimaha Dibadda Iiraan Abbas Arragchi oo uga jawaabayay madaxweynaha Lubnaan barta X, ayaa yiri ‘’Haddii Iiraan ay u isticmaalayso Lubnaan warqaad is-afgarad, mar hore ayay gaari lahayd heshiis’’ Wuxuuna ku tilmaamay hadalada kasoo yeeray madaxweynaha Lubnaan mid iska dhaga tiraysa weerarada sii socda ee Israa’iil ay ku hayso Lubnaan.
SII AKHRI WARBIXINO KALE
Wakiilka ugu sarreeya wadahadalada Iiraab Mohammad Baqer Qalibaf ayaa soo saaray bayaan cusub oo ku dhaleecaynayo ‘xiisadii dhowaan’ ee Maraykanku ku carqaladeeyay xabbad joojinta, sida uu sheegay.
‘’Hadafkeenu waa in aan dhammaynaa dagaalka oo aynu abuurnaa ammaan, ma aha in aynu caadi ka dhigno xiriirkayaga Maraykanka, mana aamini Karno dhanka kale,’’ ayuu Qalibaf ku qoray Telegram.
Waxaa uu intaas ku daray in Iiraan ay ka dhigayso xirnaanshaha ‘’guul daro kale oo Maraykanka.
Dib u xasuusin, ciidamada badda Maraykanka ayaa xiray dekedaha Iiraan kadib markii ay u muuqatay inay kantoroolayso marinka ayna lacago kusoo rogtay Maraakiibta ka gudbaya Hormuz.
SII AKHRI WARBIXINO KALE
Waxay u badan tahay in Israel aanay aqbaleyn duqeynta Iran ay kaga aargudaneyso weeraradooda Beirut. Balse Iran waxay taagan tahay meel adag. Hoggaanka Iran waxay tijaabinayaan heerka Trump uu ka taagan yahay arrintan.
Iran waxay ugu yaraan ka dooneysaa Washington in labo waxyaabood ay midood ka hesho. Mid waa in ay hesho lacag maadama uu haysto cadaadis dhaqaale. Tan kalena waxay tahay in ay ka hortagtaa weerarada ku socda isbahaysigeeda Xisbullah ee Lubnaan.
Iran waxay sidoo kale tijaabineysaa inta ay la egtahay jawaabta Washington hadii ay duqeyso Israel..
Hoggaanka Tehran waxay dareensan yihiin in ay leeyihiin awood badan. Waxay ku qasbayaan Israel in ay joojiso dagaalka Lubnaan halka dhanka wadaxaajoodkana ay ku cadaadinayaan Mareykanka in uu cunaqabteytna ka qaado.
Warar dheeraad ah
Raysalwasaaraha Israel Benjamin Netanyahu ayaa ka hadlay dagaalka Israel iyo Iran.
Hadal telefishinka laga sii daayay ayuu ku tilmaamay Iran iyo Xisbullah in ay ka daciifsan yihiin sidii hore. Wuxuu kaloo muujiyay in dagaalka uusan weli dhammaan.
Netanyahu wuxuu kaloo sheegay hadii Iran ay ku soo qaado weeraro kale in ay ka bixin doonaan jawaab xoogan, ayna xaq u leeyihiin in ay isdifaacaan.
Netanyahu wuxuu kaloo ka hadlay wixii isaga iyo Trump khadka taleefoonka ku dhexmaray, wuxuu sheegay in ay wadahadlayeen ilaa markii uu dagaalka bilowday.
Warar dheeraad ah
Kaddib marki Israel iyo Iran is-weydaarsadeen duqeymo, waxay labada dal ku dhawaaqeen in ay hakinayaan dagaalka.
Waxaan halkan idinkugu soo gudbineynaa nolosha magaalada Tehran oo caadi ah
Madaxa siyaasadda arrimaha dibadda ee Midowga Yurub ayaa sheegtay in dalalka xubnaha ka ah ururka ay cunaqabatayn ku soo rogeen Iran taas oo la xiriirta waxa ay ku tilmaameen xirnaashaha marinka Hormuz.
Qoraal ay soo dhigtay barta X ayey Kaja Kallas ku sheegtay in, “Bariga Dhexe uu u dhexeeyo wadahadallo nabadeed iyo xabadjoojin jilicsan”.
Diyaaradaha aan duuliyaha laheyn ee Tehran ayaa khatar ku ah isu socodka gaadiidka badda ee marinka Hormuz. “Wasiirda way u cadahay in tallaabooyinka Iran aan la aqbali karin”.
Xubnaha Midowga Yurub oo taas ka jawaabayay ayaa waxay Iran saareen cunaqabateyn la xiriirta xayiraada maraakibta ee marinkaas.
Warar dheeraad ah
Iran ayaa ku dhawaaqday goor dhaweyd in la soo afjaray dagaalka hadda socda ee ay kula jiraan Israel.
Balse waxay ka digeen hadii Israel ay sii wado weerarada, “koonfurta Lubnaan”, in Iran ay ka bixineyso “jawaab ka adag tii hore”.
Aynu eegno wararkii ugu dambeeyay
Israel iyo Iran ayaa xalay ilaa iyo saakay is-weydaaranayay weeraro kaddib markii Iran ay ku dhawaaqday in ay ka jawaabeyso duqeymaha Israel ee Beirut.
Xisbullah waxay sheegtay saakay in ay gantaalo ku weerartay kolonyo askar Israel ah koonfurta Lubnaan halkaas oo ciidamada IDF ay ka fulinayeen howlgal dhulka ah.
Ilaalada Kacaanka Iran (IRG) waxay sheegeen in ay gantaallo ku weerareen warshad ku taal waqooyiga Israel kaddib markii militeriga Israel ay beegsadeen dhowr goobood oo Iran ku yaal.
IDF waxay sidoo kale sheegeen in ay soo afjareen weeraro ay ku qaadeen nidaamyada difaaca Iran halka IRGC ay sheegeen in ay duqeeyeen labo saldhig oo ciidamada cirka Israel leeyihiin.
Wasaaradda arrimaha dibadda Iran afhayeenkooda waxa uu sheegay in Mareykanku mas’uul ka yahay gardarada Israel ka imaaneyso, uuna qaadayo mas’uuiyadda xiisadda.
Madaxweyne Trump ayaa hore u sheegay in Iran iyo Israel eegayaan sidii ay dagaalka ku joojin lahaayeen.
Warar dheeraad ah
Inta badan waxaa la sheegaa in Iran ay ku fiican tahay “doorashada waqtiga ku haboon”, taas oo macnaheedu yahay in ay go’aansato xiliga ay jawaabeyso.
Hab cusub ayey hadda ku wajaheysaa weerarada ka dhanka ah Israel iyo jawaabaha ay ka bixineyso duqeymaha Israel ee Lubnaan. Hoggaanka cusub ee sanadkan ka soo baxay Tehran wuxuu cashar ka bartay dagaalkii 12-ka maalmood socday ee sannadkii hore ay la galeen Israel. Waxay joojiyeen habkii ahaa is-xakamaynta kaas oo loo arka daciifnimo.
“Waxay nagu eedeynayaan in aan nahay dad aan waaqica fahamsanayn,” ayuu sarkaal Irani ah yiri, isagoo ka hadlayay dhaleeceynta ay xagjiriintu u jeediyeen wax yar kaddib markii iska hor’imaadku dhammaaday”.
Hadda, dadka wax dhaliili jiray ayaa go’aannada gacanta ku haya. Hoggaamiyihii taxaddarka badnaa ee Iran, Ayatollah Ali Khamenei, ee la dilay maalintii ugu horreysay ee dagaalkan, mar dambe ma dejinayo xeerarka dagaalka.
Iran, oo muddo dheer isku dayeysay in ay ka fogaato dagaal toos ah oo ay la gasho Maraykanka, ayaa hadda dhexda kaga jirto dagaalka. Tehran waxay ka badbaaday dhibaato dhaqaale iyo mid militeri.
Sidoo kale, tobannaan sano oo ay ku tiirsanayd istaraatiijiyadda “difaaca”, taas oo ku dhisnayd wakiillo iyo xulafo sida Xisbullah si looga hortago in colaadaha gaarto Iran gudaheeda ayaa hadda isbaddeshay, waxayna Tehran toos ah u qaadeysaa weeraro si ay u difaacdo xulafadeeda.
Warar dheeraad ah
Xisbullah ayaa sheegtay in ay gantaallo ku duqeysay kolonyo gawaari militeri iyo ciidamo Israel ah koonfurta Lubnaan saacadihii hore ee saakay.
Waxay ku sheegeen weerarkoodu in bartilmaameedku ahaa meelaha ay ciidamada isugu yimaadeen ee dibadda deegaanka Beit Yahoun. Xisbullah ayaa ku sheegtay tallaabadan in ay jawaab u tahay xadgudubka xabadjoojinta Israel iyo weerarada ay ku hayso tuulooyinka ku yaal koonfurta Lubnaan.
Israel weli kama hadal, lamana oga inta ay la gaarsiisan tahay waxyeelada iyo dhaawacyada ka dhashay dagaalka.
Militeriga Israel ayaa ku qaaday koonfurta Lubnaan weeraro dhulka ah, waxayna ku sheegeen weeraradaas isku day lagu joojinayo weerarada Xisbullaah ee waqooyiga Israel.
Warar dheeraad ah
“Israel iyo Iran waa in ay degdeg u joojiyaan 'weerarada”, ayuu Mr Trump ku qoray bartiisa bulsho ee Truth Social.
Kaddib markii Israel ay weerartay dhowr magaalo oo ay ku jiraan Tehran, Isfahan, Tabriz, iyo Karaj, ayey Mareykanka waxay sheegeen in aysan wax kaalin ah ku laheyn ama aysan qeyb ka aheyn dagaalka.
Dhanka kale, afhayeenka wasaaradda arrimaha dibadda Iran, Esmail Baghai, ayaa sheegay maanta in Mareykanku uu mas’uul ka yahay waxa ka socda gobolka oo dhan.
Iran iyo Israel ayaa weeraro hor leh isku qaaday maanta. Trump ayaa muujiyay sida uu uga niyadjabsan yahay arrintan iyo xabadjoojinta kaddib markii ay weerarada bilowdeen.
Warar dheeraad ah
Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay in Israa’iil iyo Iran ay tahay inay si degdeg ah u joojiyaan “is-weydaarsiga”, hubka.
Arrintan ayaa ku sheegay qoraal cusub oo uu soo dhigay barta Truth Social oo inta badan uu farrrimihiisa ku baahiyo.
Kahor duqeymaha aargoosiga ah ee Israa’iil, madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa u sheegay qaar ka mid ah warbaahinta Mareykanka iyo kuwa caalamiga ah in uu ka codsanayo ra’iisul wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu in uusan ka aargoosan weerarka Iran.
Warar dheeraad ah
BBC Verify ayaa baaritaan ku samaysay laba muuqaal oo muujinaya wax u muuqda gantaallo Iiraan laga soo tuuray kuwaas oo ku sii jeeda Israa’iil habeenkii xalay.
Mid ka mid ah muuqaalada, oo laga duubay isu-soo-bax taageersan dowladda oo ka dhacay magaalada Kermanshah ee galbeedka Iiraan, ayaa muujinaya laba gantaal oo cirka maraya iyadoo dadweyne lulaya calamada Iiraan iyo kan ururka Xisbullah ay ku dhawaaqayaan “Allahu Akbar” iyagoo muujinaya taageero iyo farxad.
Muuqaal kale, oo sidoo kale laga duubay isla isu-soo-baxa taageersan dowladda, ayaa muujinaya gantaal dul maraya magaalada.
BBC Verify waxay xaqiijisay in labada muuqaalba ay yihiin kuwo cusub, isla markaana aan lagu samayn ama lagu farsamayn tiknoolajiyadda sirdoonka macmalka ah (AI).
Warar dheeraad ah
Qiimaha shidaalka ayaa sii kordhaya kadib weerarradii u dhexeeyay Iran iyo Israa’iil.
shidaalka nooca Brent ayaa kor u kacday 4.5%, wxaa uuna gaaray $97.30 halkii foostadii, halka shidaalka ceeriin ee Mareykanka uu kor u kacay 3.4%, iyadoo oo uu gaaray qiyaastii $94.50 halkii foosto.
Suuqyada saamiyada ee Aasiya ayaa sidoo kale si weyn hoos ugu dhacay subaxnimadii Isniinta, iyadoo tusmooyinka waaweyn sida KOSPI ee Kuuriyada Koonfureed ay hoos u dhacday ku dhowaad 8%.
Warar dheeraad ah
Ciidamada ilaalada Kacaanka Iran ee (IRGC) ayaa sheegay inay gantaallo ku weerartay warshad batrokiimiko oo ku taalla magaalada Haifa ee waqooyiga Israa’iil, sida lagu sheegay bayaan ay baahisay wakaaladda wararka Tasnim News Agency.
Tasnim ayaa soo xigatay IRGC oo sheegtay in weerarradani ay jawaab u yihiin weerar hore oo Israa’iil ku qaaday xarun batrokiimikada oo Iran leedahay oo ku taal magaalada Mahshahr ee koonfur-galbeed dalka.
Batroolka kiimikaad waa walxo kasta oo kiimiko ah oo laga helo batroolka (Shadaalkad cayriin) ama gaaska dabiiciga ah.
IRGC waxay sidoo kale ka digtay in Israa’iil ay bilowday “ciyaar khatar ah”, iyadoo sheegtay in weerarro dheeraad ah oo lagu qaado bartilmaameedyo aan milatari ahayn ama xarumaha tamarta ee gobolka ay yeelan doonaan cawaaqib saameyn kara dhaqaalaha caalamka.
Hadalkan ayaa muujinaya cabsi sii kordheysa oo ku saabsan in colaaddu ku fiddo kaabeyaasha tamarta iyo warshadaha muhiimka ah ee gobolka, kuwaas oo door weyn ku leh suuqyada tamarta iyo ganacsiga adduunka.
Warar dheeraad ah
Horey waxaan u soo sheegnay in Ciidamada Difaaca Israa’iil ay sheegeen in Iran ay mar kale gantaallo ku ridday Israa’iil, isla markaana nidaamyada difaaca hawada ay “hawlgal ku jiraan si ay u qabtaan khatarta”.
Adeegga gurmadka degdegga ah ee Israa’iil ayaa hadda sheegay in xilligan la joogo aan la ogeyn wax dhimasho ah (no casualties are known).
Taasi waxay ka dhigan tahay in ilaa hadda aan la xaqiijin wax khasaare nafeed ah, inkastoo xaaladdu weli ay kacsan tahay isla markaana qiimeyn amni iyo baaritaanno ay socdaan.
Dagaalkan ayaa wiiqay nidaamka Iran — oo Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil, Benjamin Netanyahu, uu ku tilmaamay khatar ka dhan ah jiritaanka Israa’iil — balse ma keenin weeraradii Iran lagu qaaday burburka nidaamka.
Dhab ahaantii, hoggaanka Iran wuxuu u muuqdaa mid helay kalsooni bada, isla markaana laga yaabo inuu noqday mid sii ad-adag oo iska horimaad doon ah.
Calaamadaha jira waxay muujinayaan in Netanyahu uu ka walaacsan yahay heshiis suurtagal ah oo u dhexeeya Mareykanka iyo Iran, kaas oo uu u arko mid aan dan ugu jirin Israa’iil, waxaana jira dad badan oo rumeysan inuu isku dayayo inuu abuuro xaalad dagaal si uu mar kale u sii socdo.
Netanyahu wuxuu sidoo kale wajahayaa cadaadis sii kordhaya oo gudaha Israa’iil ah.
Iyadoo ay jirto caro ka dhalatay weerarrada sii socota ee Xisbullah, waxaa jira taageero ku saabsan sii wadista dagaalka Lubnaan, inkastoo aan si cad loo ogeyn waxa kale oo Israa’iil ay ku gaari karto hoos u dhigista awoodda kooxda, maadaama Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump, uu xaddiday tallaabooyinka Israa’iil si uu u yareeyo xiisadda.
Ugu dambayn, doorashooyin Israa’iil ayaa la filayaa inay dhacaan ka hor October, waxaana suurtagal ah in Ra’iisul Wasaaruhu uu xilka waayo.
Warar dheeraad ah
Kooxda Xuutiyinta oo ah malayshiyaad ay Iran taageerto oo ka dagaallama Yemen ayaa sheegay inay mamnuuci doonaan dhammaan maraakiibta Israa’iil ee ku sii socda ama ka gudbaya Badda Cas, isla markaana dhaqdhaqaaq kasta oo noocaas ah ay u tixgelin doonaan bartilmaameed milatari.
Xuutiyiinta waxay si joogto ah u weerarayeen maraakiibta Israa’iil ama kuwa xiriir la leh Israa’iil ee maraya Badda Cas intii ay socotay colaadda.
Afhayeenka kooxda, Yaxya Sarea, ayaa sidoo kale sheegay bayaan uu soo saaray in kooxda ay gantaallo ku weerartay Israa’iil.
Weeraradan iyo hanjabaaddan ayaa qayb ka ah sii ballaarinta colaadda gobolka, iyadoo Xuutiyiinta ay horey u muujiyeen inay sii wadi doonaan weerarrada illaa cadaadiska militari uu istaago.
Warar dheeraad ah
Ciidamada Difaaca Israa’iil (Israel Defense Forces) ayaa sheegay in Iran ay “wax yar ka hor” ku ridday gantaallo ku wajahan Israa’iil.
Waxay sheegeen in nidaamyada difaaca ay “hawlgal ku jiraan si ay u qabtaan gantaalada”, isla markaana dadka ku nool “aagagga ay khusayso” la siiyay digniin degdeg ah.
Horay,ilaalada Kacaanka Iiraan ee (IRGC) ayaa sheegay inay beegsadeen laba saldhig oo cirka Israa’iil ah oo ku yaalla Nevatim iyo Tel Nof, sida ay sheegtay warbaahinta dowladda Iran.
Warar dheeraad ah