Maxaan ka ognahay saldhigga Urdun ku yaalla ee ay Iiraan beegsanayso?

Saldhigga Cirka ee "Shahiid Muwaffaq Al-Salti", oo sidoo kale loo yaqaan Saldhigga Cirka ee Azraq, waa mid ka mid ah xarumaha militariga ugu muhiimsan ee Urdun.

Waxay u taagan tahay xarun weyn oo loogu talagalay hawlgallada Ciidanka Cirka ee Boqortooyada Urdun, sannadihii u dambeeyayna waxay heshay muhiimad gobol oo sii kordheysa marka la eego horumarka amniga ee Bariga Dhexe.

Saldhigga ayaa ahaa diiradda warbaahinta xilliyadaan ay sii kordhayaan ciidamada gobolka, ka dib markii warbixinno caalami ah ay muujiyeen in loo isticmaalo heshiisyada iskaashiga milatari ee u dhexeeya Urdun, Mareykanka iyo isbahaysiga caalamiga ah, halka mas'uuliyiinta Urdun ay xaqiijiyeen inay tahay saldhig ay leeyihiin Ciidanka Cirka ee Boqortooyada Urdun.

Taliska Dhexe ee Mareykanka (CENTCOM) ayaa Sabtidii ku dhawaaqay in laba xubnood oo ka tirsan ciidamada Mareykanka la dilay, mid saddexaadna la waayay gudaha Urdun iyagoo ka qayb qaadanayay weerarrada gantaalada ballistic-ga ee Iiraan iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn.

War-saxaafadeed ay soo saartay CENTCOM waxay ku sheegtay in labada askari la dilay Jimcihii iyagoo gudanaya waajibaadkooda iyagoo qayb ka ah hawlgallada ay sameeyeen ciidamada Mareykanka iyagoo kaashanaya ciidamada la-hawlgalayaasha si looga hortago weerarrada Iiraan, halka hal xubin oo ka tirsan ciidamada uu weli maqan yahay.

Ilaalada Kacaanka Iiraan ayaa Jimcihii ku dhawaaqay inay weerar diyaaradeed ku qaadeen haamaha shidaalka ee saldhigga Azraq ee Urdun.

Wuxuu tilmaamay inuu adeegsaday gantaallo iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn si uu u bartilmaameedsado goobaha diyaaradaha lagu hayo ee saldhigga, sida ay sheegtay warbaahinta Iiraan.

Goob istiraatiiji ah oo ku taal bartamaha saxaraha

Saldhiggu wuxuu ku yaal gobolka Azraq, qiyaastii 100 kiiloomitir waqooyi-bari caasimadda Amman, waxaana la og yahay inay tahay goob siinaysa Ciidanka Cirka ee Urdun awood ay ku daboolaan meelo badan oo ka mid ah hawada sare ee Urdun iyo xuduudaha bari iyo waqooyi.

Taariikh ahaan, saldhiggu wuxuu dib ugu soo laabanayaa 1918, markii Thomas Edward Lawrence uu u isticmaalay Qalcadda Azraq saldhig milatari, iyadoo la tixgelinayo ku habboonaanta dhul-daaqsimeedka waqooyi sidii looga dhigi lahaa goob loogu dego diyaaradaha taageeraya ciidanka u socda waqooyiga Darca intii lagu jiray Kacdoonkii Carabta Weyn. Aagga waxaa lagu gartaa muuqaal wanaagsan iyo xaalado cimilo oo ku habboon duulista.

Sanadkii1981, waxaa loogu magac daray xuska Lieutenant Muwaffaq al-Salti, kaasoo lagu dilay dagaal cirka ah oo uu la galay ciidamada Israa'iil Noofambar 13, 1966.

Saldhigga cir ee ugu wayn boqortooyada

Sida laga soo xigtay Ciidanka Cirka ee Boqortooyada Jordan, Saldhigga Cirka ee Muwaffaq Salti waa saldhigga cirka ee ugu weyn Urdun marka la eego bedka, oo ah qiyaastii 35 kiiloomitir ah, waxaana ku jira koox ka kooban ciidamo dagaal, dayactir, taageero farsamo iyo xarumo difaac cirka ah.

Xaruntu waxay sidoo kale martigelisaa ciidamo ka tirsan diyaaradaha dagaalka ee F-16 oo ka tirsan Ciidanka Cirka ee Boqortooyada Jordan, kuwaas oo noqday laf-dhabarta Ciidanka Cirka ee Urdun tan iyo dabayaaqadii 1990-meeyadii ka dib markii si tartiib tartiib ah loo beddelay diyaaradda Mirage.

Muhiimadda saldhigga kuma koobna oo keliya hawlgalinta diyaaradaha, laakiin sidoo kale waxaa ku jira xarumo gaar ah oo loogu talagalay dayactirka iyo casriyeynta diyaaradaha dagaalka ee F-16.

Ciidanka Cirka ee Boqortooyada Jordan ayaa xaqiijinaya in cutubyada dayactirka ee saldhigga ay awood u leeyihiin inay sameeyaan dayactir dhisme oo adag iyo casriyeyn farsamo iyagoo la kaashanaya soo saaraha iyo hay'adaha farsamada ee Mareykanka, taas oo gacan ka geysaneysa kordhinta cimriga hawlgalka diyaaradda iyo ilaalinta diyaaradooda.

Joogitaanka hawlgallada isbahaysiga caalamiga ah

Saldhigga ayaa soo jiitay indha caalamiga ah iyadoo uu sii xoogeystay dagaalka ka dhanka ah ururka "Dowladda Islaamiga ah", iyadoo warbixinnada reer galbeedka ay tilmaamayaan in ciidamada Mareykanka ay u adeegsadaan hawlgallada isbahaysiga caalamiga ah waqtigaas.

Saldhigga Cirka ee Muwaffaq Salti waa mid ka mid ah goobaha militariga ee martigeliya joogitaanka Mareykanka ee Urdun iyadoo qayb ka ah heshiisyada iskaashiga difaaca ee labada dal. Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Urdun Ayman Safadi ayaa dhawaan sheegay in ay jiraan ciidamo Mareykan ah oo ku sugan Urdun oo hoos yimaada heshiis iskaashi milatari oo u dhexeeya Boqortooyada iyo Mareykanka.

Warbixinnada difaaca ayaa tilmaamaya in Ciidanka Cirka ee Mareykanka ay saldhigga u adeegsadeen inay martigeliyaan cutubyo cirka ah iyo diyaarado la socda iyo diyaarado aan la saarnayn sannadihii la soo dhaafay.

Isla mar ahaantaana, Mareykanku si faahfaahsan uma shaacin nooca dhammaan ciidamada ama qalabka ku jira gudaha saldhigga, taas oo ah dhaqan caadi ah oo ka jira saldhigyada militariga ee ka shaqeeya meelaha xiisaddu ka jirto.

Isla xaaladdaas, sawirro dayax-gacmeed oo ay daabacday Reuters marar kala duwan ayaa muujiyay koror ku yimid tirada diyaaradaha militariga ee gudaha saldhigga inta lagu jiro xilliyada ay gobolka ka jiraan xiisad, iyada oo aan wax faallo rasmi ah laga bixin dabeecadda dhaqdhaqaaqyadaas.