Waxuu lahaa 'Cod ka soo kacaya culayska dhulka oo u socda meelaha ay gaadhaan malaa'igtu'

Sheekh Fathi Al-Mulaji, oo ah qari Qur'aan caan ah oo ka socda Masar, ayaa ammaan u jeediyay saaxiibkiis waagaas Sheekh Maxamed Sadiiq Al-Minsawi, isagoo leh: "Ma jirto wax laga oran karo isaga oo aan ahayn in uu yahay midhaha ugu wanaagsan ee geedka ugu wanaagsan."

Sheekh Maxamed Sadiiq Al-Minsawi, oo caan ku noqday dunida Carabta iyo Islaamka codkiisa soo jiidashada leh iyo xamaasadda uu ku akhriyo, ma ahayn oo keliya mid gaar ku ah awoodda akhrinta, balse wuxuu ka tirsanaa qoys aasaaskiisu ku qotomay u adeegidda Kitaabka Qur'aanka.

Sheekh Maxamed Sadiiq Al-Minsawi laftigiisu wuxuu u sheegay Raadiyaha Masar in uu ka tirsan yahay qoys "xambaarsan Qur'aanka."

Gurigiisii awoowayaasha ee Masar waxaa loo yaqiin "Guriga Qur'aanka." Awoowgiis Sheekh Al-Sayid Al-Minsawi, iyo awoowgiis weyn Maxamed Sadiiq Al-Sayid Tayib Al-Minsawi, waxay ka mid ahaayeen qariyada ugu waaweyn ee Qur'aanka ee Masar. Sidoo kale, adeerkiis Sheekh Axmed Al-Sayid Al-Minsawi isna wuxuu ahaa qari Qur'aan caan ah.

Dhaxalka aabbihiis wuxuu nagu soo gaaray codadka duuban ee aan haysanno. Masar dhexdeeda waxaa lagu yiqiin "Ilaaliyaha Akhriska.".

Gabadha Sheekh Maxamed Sadiiq Al-Minsawi, Fadiya Maxamed Sadiiq Al-Minsawi, waxay sheegtay in aabbaheed uu heshiis la galay BBC si uu barnaamijyada raadiyaha Carabiga uga bilaabo akhrinta Qur'aanka maalmaha hore. Sidoo kale, BBC-du waxay baahin jirtay akhrinta Qur'aanka ee Sheekh Maxamed Sadiiq Al-Minsawi laftiisa, halkaas oo baahinta inta badan ay ku bilaabmi jirtay codadka qaariyada dhameystiran.

Waqtiyadii dambe, Raadiyaha Masar wuxuu sidoo kale duubay codadka walaalkiis ka yar Sheekh Maxamuud Sadiiq, oo uu si gaar ah u tababaray Sheekh Maxamed Sadiiq Al-Minsawi si uu u barto akhrinta Qur'aanka. Sheekh Maxamuud Sadiiq weli wuu nool yahay maanta.

Gabadhiisa Fadiya, waxay qoyska u ekaysiisay geed, iyadoo sheegtay in Sheekh Maxamed Sadiiq Al-Minsawi uu ahaa "laan cirka gaadheysa." Waxay aabbaheed ku tilmaantay "dayaxa xalaadda Qur'aan akhrita" iyo "buurta is-hoosaysiinta."

Sheekh Maxamed Sadiiq Al-Minsawi wuxuu dhashay 20 Janaayo 1920, magaalada Al-Minsawi ee Gobolka Sohag ee dalka Masar. Wuxuu la noolaa aabbihiis sida tan iyo carruurnimadiisii, isagoo 7 jir ah wuxuu xifdiyay rubuc Qur'aanka Kariimka ah isagoo hoos imanayay kormeerka adeerkiis, oo ahaa qaari caan ah Sheekh Axmed Al-Sayid Al-Minsawi.

Ma uusan helin wax waxbarasho kale, balse dugsigiisu wuxuu ahaa Dugsiga Qiraada Qur'aanka. Marka laga reebo aabbihiis iyo adeerkiis, wuxuu sidoo kale tababar ka helay macallimiin sida Sheekh Maxamed Al-Namki, Sheekh Maxamed Abuu Al-Ula, iyo Sheekh Rashwaan Abuu Muslim isagoo da'yar.

Wuxuu si gaar ah ugu faani jiray inuu wax ka bartay aqoonyahanka qiraaca Qaahira Sheekh Maxamed Al-Suud, ilaa uu xitaa mid ka mid ah wiilashiisa ugu magacaabay.

Akhriskiisii ugu horreeyay ee dadweynaha ee Sheekh Maxamed Sadiiq Al-Minsawi wuxuu ka dhacay tuulada "Ubar Al-Malik." Sannadkii 1931, isagoo 11 jir ah, wuxuu helay 10 oo lacagta Masar ahayd akhriskiisii ugu horreeyay.

Safarkiisa rasmiga ah ee raadiyaha wuxuu bilaabmay markii uu 30 jir ahaa, markaas oo saaxiibkiis uu baray Amiin Xammad, madaxii hore ee Raadiyaha Masar.

Amiin Xammad wuxuu ku casuumay inuu yimaado Qaahira, balse Sheekh Maxamed Sadiiq Al-Minsawi wuxuu diiday inuu tago magaalo kasta oo ka baxsan gobolkiisa bisha Ramadaan.

Waqtigaas, waxay ku jireen bisha Ramadaan magaalada Asna ee degmada Luxor. Sidaas darteed, Raadiyaha Masar wuxuu diray koox safar ah oo qiyaastii 700 kiiloomitir ah si ay u duubaan. Hoos imaadka agaasimaha raadiyaha Saeed Abuu al-Saad, qalabkii duubista waxaa loo geeyay tuuladooda Asna.

Kooxda raadiyaha waxay awoodeen inay dib u laabtaan oo ay usoo bandhigaan akhriska guddiga gaarka ah, ka dibna 1953, Sheekh Maxamed Sadiiq Al-Minsawi si rasmi ah ayaa loogu daray qaariyada Raadiyaha Masar, isla markiina akhriskiisii wuxuu noqday qayb ka mid ah baahinta ugu weyn ee 8-da fiidnimo.

Kadib tan, codka xamaasadda leh ee Sheekh Maxamed Sadiiq Al-Minsawi wuxuu bilaabay safar caalami ah, cod ilaa maanta ka dhex dhawaaqaya dunida oo dhan.

Masjidka Al-Aqsa

Wuxuu sheegay inuu Qur'aanka ku akhriyay saddexda masaajid ee ugu barakaysan Islaamka: Maka, Madiina iyo Al-Aqsa.

Gabadhiisa Fadiya waxay sheegtay in uu si gaar ah u jeclaa Masjidka Al-Aqsa, kana helay degganaan iyo farxad ruuxi ah.

Kadib dagaalkii 1967 iyo qabsashadii Bariga Qudus, wuu joojiyay akhrinta halkaas.

Sheekh Maxamed Sadiiq wuxuu caan ku ahaa cod jilicsan, murugo leh oo qiiro leh, waxaana loo bixiyay "qaariga ooya."

Raadinta sida ugu qurxoon

Cilmi-baare Nabil Xanafi wuxuu sheegay in codkiisu isku daray awood, macaan iyo dareen qoto dheer oo aan la ilaawi karin.

Sanadkii 1965 wuxuu duubay Qur'aanka oo dhan 82 cajaladood, kuwaas oo si weyn loo ammaanay.

Si kastaba, wuxuu codsaday in dib loo duubo 32 cajaladood maadaama uu dareemay in uu si ka wanaagsan u akhriyi karo, inkastoo kuwii hore loo arkayay kuwo kaamil ah.

Codsigiisa waxaa la aqbalay, wuxuuna dib u duubay 1966, waxaana la ansixiyay 1967.

Laakiin cajaladahaas cusub lama baahin muddo ku dhow 60 sano.

Noloshiisa gaarka ah

Wuxuu lahaa 12 carruur ah (6 wiil iyo 6 gabdhood), wuxuuna aad u danayn jiray waxbarashadooda iyo xifdinta Qur'aanka, inkastoo aysan midkoodna raacin xirfaddiisa akhrinta.

Dabayaaqadii noloshiisa wuxuu la xanuunsanaa cudur dhiig-baxa hunguriga ah, balse wuu sii waday akhrinta Qur'aanka ilaa uu si daran u xanuunsaday.

Wuxuu geeriyooday 20 Juun 1969 magaalada Qaahira, waxaana lagu aasay tuuladiisii.

Markii geeridiisa la shaaciyay, codkiisa ayaa weli laga baahinayay radio-ga, taasoo keentay murugo weyn oo dalka oo dhan ah.

Maanta, codkiisa Qur'aanka weli wuu nool yahay, wuxuuna sii wadaa inuu taabto quluubta dadka dunida oo dhan.

Mid ka mid ah taageerayaashiisa ayaa yiri:

"Waa cod ka soo kacaya culayska dhulka kuna socda meelaha malaa'igta gaarto, oo kuu sheegaya: joogso, halkan waxaa yaal qalbi Qur'aanka ku hadlaya."