කොවිඩ්: අවදානම නොතැකූ 'මනුෂ්‍යත්වය මුසු සත්කාරයක්'

"කොවිඩ් කියන්නේ මාරාන්තික ලෙඩක් කියලා දන්නවා. නමුත් අපෙන් රටට විය යුත්තක් තිබෙනවා. ඒ නිසයි මම මේ රාජකාරිය භාර ගත්තේ,"

රෝහල්ගතව සිටින හා නේවාසිකව සිටින කොවිඩ් රෝගීන් රැකබලා ගැනීම සිය වගකීම කරගත් මුත්තුසාමි වීරමුත්තු බීබීසී සිංහල සේවයට සිය කතාව පැවසීම ආරම්භ කළේ එසේ ය.

හලාවත ප්‍රදේශයේ උපස්ථායක සේවා සපයන ආයතනයක් පවත්වාගෙන යන ඔහු යටතේ මේ වනවිට 14 දෙනෙක් සේවය කරති.

සිංහල, ද්‍රවිඩ, මුස්ලිම් යන සියලු ජන වර්ගවලට අයත් ඒ සියලු දෙනා ජීවත් වන්නේ එකම වහලක් යට වීම ද විශේෂයකි.

හැත්තෑ හැවිරිදි මුත්තුසාමි මේ වන විට කොවිඩ් රෝගීන් හතර දෙනෙකු සුවපත් වනතුරු රැකබලා ගෙන ඇති අතර, ඔහුගේ උපස්ථාන සේවයේ සියලු දෙනා රැකබලා ගත් කොවිඩ් රෝගීන් ගණන විස්සකට ආසන්න ය.

"එන්නත නිසා බය නැහැ"

2001 වසරේ දී සිය උපන් ප්‍රදේශය වූ මාතලේ සිට හලාවතට පැමිණි මුත්තුසාමි අවුරුදු දෙකක් පමණ යනතුරු විවිධ වෙළෙඳසල්වල සේවය කර ඇත. ඉන් පසු මෙතෙක් වසර විස්සක පමණ කාලයක් රෝහල්වල පෞද්ගලික උපස්ථායකයකු ලෙස සේවය කළ ඔහු තමන්ගේ ම උපස්ථාන ආයතනයක් ආරම්භ කර දැනට අවුරුදු පහක් පමණ ගතවී ඇත.

"කොවිඩ් රෝගීන් එන්න එන්නම වැඩි වෙනකොට රෝහල් කාර්ය මණ්ඩල දැඩි අසීරුතාවයකට පත් වුණා. ඒ නිසා ඔවුන් කියන්න ගත්තා අසාධ්‍ය කොවිඩ් රෝගීන් ළඟ කවුරුහරි නවත්වන්න කියලා. නමුත් මේ ලෙඩේට ඇති බිය නිසා පවුලේ කෙනෙක්වත් ළඟ ඉන්න කැමති නැහැ. සමහර තැන්වල පවුලේ සියලු දෙනාට මේ රෝගේ හැදිලා. ඒ නිසා මම තීරණය කළා මේ සේවය ලබා දෙන්න."

"මම මුලින්ම කළේ එන්නත විදගන්න එක. ඊට පස්සේ මම මගේ සේවකයන්ට ආදර්ශයක් වෙන්න කොවිඩ් රෝගියෙකු රැක බලා ගත්තා. එන්නත විදගෙන තිබුණු නිසා මට බයක් දැනුනේ නැහැ."

ලොකුම පින

සිය කාර්ය මණ්ඩලය මේ වන විට කෝවිඩ් රෝගීන් විස්සකට ආසන්න ප්‍රමාණයකට ඇප උපස්ථාන කර ඇතත්, ඔවුන් කිසිවෙකුට ආරක්‍ෂිත ඇඳුම් හෝ උපකරණ නොමැත.

ඔවුනට පිහිටට ඇත්තේ මුඛ ආවරණය පමණි. අහාර ගන්නා අවස්ථාවේ දී පමණක් මුඛ ආවරණය ඉවත් කරගන්නා මේ සේවකයන් කොවිඩ් රෝගීන් රැකබලා ගන්නා අවස්ථාවන්හි දී නින්දට යන්නේ ද මුඛ ආවරණය සමගිනි.

තමන්ගේ සේවකයන්ගේ ආරක්ෂාව සැලසීමේ වගකීම තමන් සතු වුව ද, මේ වන විට ජනතාව පත්ව ඇති අසරණ තත්ත්වය පිළිබඳ සිතා ඔවුනගෙන් කොවිඩ් ආරක්‍ෂිත ඇදුම් කට්ටල ඉල්ලීම සිදු නොකරන බවයිමුත්තුසාමි වීරමුත්තු කියන්නේ .

"මේ වෙලාවේ අපිට කටක් ඇරලා එක එක ඉල්ලීම් කරන්න බැහැ. මොකද සමහරු ඉන්නේ අන්ත අසරණ වෙලා . ඇතැම් අවස්ථාවල ඒ අයටත් කොවිඩ්. ඉතින් මම කරන්නේ සේවකයා දැනුවත් කරලා, මුඛ ආවරණය ගලවන්න එපා කියලා රෝහලට යවන එකයි."

"අපි නිල වශයෙන් විස්සකට ආසන්න පිරිසක් බලා ගත්තා කිව්වට, අපේ කට්ටිය කොවිඩ් වැළඳිලා රෝහල්ගත වුණු සියයකට වැඩි පිරිසකට උදව් කරලා ඇති. මොකද අපේ කෙනෙක් යන්නේ එක්කෙනෙක් බලා ගන්න වුණාට, රෝහලට ගියාම වටේ ඉන්න සියලු දෙනාට උදව් කරනවා. ඒ පින ජීවිතයේ කරන්න පුළුවන් ලොකුම පින යි."

ඔක්සිජන් 'අනවසරයෙන් මාරු කිරීම'

එම උපස්ථාන සේවයේ නියුතු අයෙකු කළ අනවසර ක්‍රියාවක් නිසා ඔහු වෛද්‍ය කාර්ය මණ්ඩලයේ දෝෂ දර්ශනයට ලක්වූ අතර ඔහු කියා සිටින්නේ තමන් රැක බලාගන්නා රෝගියා වෙනුවෙන් එම පියවර ගත් බවකි.

නමින් දිනේෂ් පියංකර වන මේ සේවකයා දින 16කට ආසන්න කාලයක් ඉරණවිල ප්‍රතිකාර මධ්‍යස්ථානයේ සිට එම රෝගියා රැකබලා ගෙන තිබේ. දිනේෂ් සිදුවීම පැහැදිලි කළේ මෙලෙස යි:

"මම රැකබලා ගත්තේ මාධ්‍යවේදිනියකගේ පියෙක්. මේ සියල්ල සම්බන්ධ වුණේ දුරකතනයෙන්. මම ඉරණවිලට යනකල් දන්නේ නැහැ මම බලාගන්න යන්නේ කවුද කියලා. මම ඉරණවිලට ගිහින් සතියක් විතර මේ තාත්තව හොදට බලා ගත්තා. ඇත්තටම මම ඔහු රැකබලා ගත්තේ මගේම තාත්තා වගේ. ඔහුත් මට කතා කළේ "පුතා" කියලා. මම දිනපතා ඔහුට කොහොම හරි කෑම බීම දුන්නා. නමුත් දවසෙන් දවස ඔහුගේ තත්ත්වය නරක් වුණා."

"ඔය අතරේ තමයි මුළු ඉරණවිල රෝහලේම ඔක්සිජන් ඉවර වුණේ. ඔක්සිජන් ටැංකියෙන් ජීවත් වෙන රෝගීන් විශාල ප්‍රමාණයක් ඒ වෙද්දී හිටියා. මගේ ලෙඩාගේ ඔක්සිජන් මට්ටම ඒ වෙලාවේ තිබුණේ පනහටත් අඩුවෙන්. මට කරගන්න දෙයක් තිබුනේ නැහැ. මම කෑ ගැහුවා ඔක්සිජන් ඉල්ලලා."

"එතකොට තමයි දැනගත්තේ හලාවතින් ඔක්සිජන් ගේන්න ඕනෑ කියලා. ඒ වෙනකල් හිටියොත් ලෙඩා අනිවාර්යෙන් මැරෙයි කියලා මට හිතුන. ඒ වෙලාවේ තමයි මගේ ඇස් දෙක රෝහලේ තිබුණු එකම ඔක්සිජන් සිලින්ඩරය වෙත ගියේ. ඒ ඔක්සිජන් ගහලා හිටිය ලෙඩාගේ තත්ත්වය හොඳ මට්ටමේ තිබුණේ. මම කළේ පැනපු ගමන් ඒ ඔක්සිජන් එක ගලවලා මගේ ලෙඩාට සවිකරන එක. මේක දැකපු දොස්තර මහත්තයෙක් මට හොඳටම බැන්නා."

"මම දින දහසයක් පමණ සාත්තු කළ රෝගියා මගේ අත් දෙක උඩ අවසන් හුස්ම හෙලද්දී මට ලොකු දුකක් දැනුනා. මගේ තාත්තා මාව දාලා ගියා වගේ දුකක් මට දැනුනා."

අවසන් හුස්ම

එසේ අවසන් හෙළුවේ කෝවිඩ් රෝගීන් පිළිබඳ පසුගිය දිනවල තොරතුරු හෙළිදරව් කළ මාධ්‍යවේදිනියක වන තිලක්ශනී ජයවර්ධන ගේ පියාණන් ය. ඇය තමන් සේවය කරන මාධ්‍ය ආයතනය හරහා කෝවිඩ් වසංගතයේ බරපතල බව සම්බන්ධයෙන් ජනතාව දැනුවත් කරද්දී, තමන්ට ද මෙවන් ඉරණමක් අත් වෙයි කියා නොසිතන්නට ඇත. සිය පියාගේ අවසන් දින කිහිපය තුළ දිනේෂ් ඔහු රැක බලාගත් ආකාරය තිලක්ෂනී සිහිපත් කරන්නේ කෘතඥතාපූර්වක ව ය.

"රෝග තත්ත්වය උත්සන්න වීමත් සමග ඉරණවිල කොරෝනා ප්‍රතිකාර ඒකකයට ඔහු ඇතුළත් කළා. නන්නාඳුනන පළාතක මගේ තාත්තා තනියම දුක් විඳිද්දි අ⁣පිට ලොකුම සවිය වුණේ හලාවත ප්‍රදේශයේ මාධ්‍යවේදියෙක්. ඒ වෙද්දි අම්මත් මමත් කොරෝනා ආසාදිතයින්,"

"තමුන්ගේයැ යි කියන පුද්ගලයින් පවා මේ වසංගතය හමුවේ දුරස් වෙද්දී, ඔහු මගේ තාත්තා සමීපයට ගොස් ඇප උපස්ථාන කළා. මගේ තාත්තාට මා අතින් සිදුවිය යුතු සියලු යුතුකම් ඔහු ඉටුකළේ මුදල ඉක්මවා ගිය මනුෂ්‍යත්වයකින්. කෑම අරුචිය, කැස්ස, සෙම, පාචනය ඇතුලු සියලු රෝග ලක්ෂණ කොවිඩ් නිවුමෝනියාවට ගොදුරු වූ මගේ තාත්තා තුළින් පෙන්නුම් කළා. වතුර පෙවීමේ සිට ඩයපර් ඇන්දවීම දක්වා සියලු කටයුතු දිනේෂ් සිදුකළේ මගේ තාත්තාට ඔහුගේ තාත්තා ලෙස සලකමින්."

අසරණකම

කොවිඩ් රෝගය වැළඳී රෝහල්ගත වන බහුතරයක් මිය යන්නේ අන්ත අසරණ තත්ත්වයකට පත්වීමෙන් අනතුරුව ය. ඊට ප්‍රධාන හේතුව වන්නේ රෝගයේ ඇති බරපතලකම හේතුවෙන් තම ආදරණීයයන්ගෙන් ගෙන් වෙන් වීමට සිදුවීමෙන් ඇතිවන පීඩනය හා මානසික තත්ත්වය ය.

ඇතැම් විට සිය දෙපයින්ම නිවසින් පිටව රෝහලට යන රෝගියා, එක් දිනක් තුළ අඩියක් හෝ ඇවිදීමට නොහැකි අයුරින් ගිලන් වෙයි. මේ තත්ත්වය මත, සිය අවසාන දින කීපය තුළ තමන් ප්‍රිය කරන අයෙකු කෙසේ වෙතත්, තමනට යම් තරමකින් හෝ සහායක් විය හැකි අයෙකු තමා අසල සිටින්නේ නම් එය ද රෝගියාට තරමක අස්වැසිල්ලකි.

මේ හේතුවෙන් කෝවිඩ් රෝගියෙකු තමාගේ අවසාන දින කීපය තමනට උපස්ථාන කරන තැනැත්තාට හෝ තැනැත්තියට ඉතා සමීප වේ. මේ හේතුවෙන් අවසානයේ දෙදෙනාගේ සමුගැනීම ද ඉතා වේදනාකාරී බව පැවසුවේ එම උපස්ථාන සේවයේ නිරත කොළඹගේ කුසුමාවති ය.

"කොවිඩ් කියන්නේ මරාන්තික ලෙඩක් කියලා දැන ගෙන තමයි මම මේ කාර්යය භාර ගත්තේ. මම මුලින්ම ගියේ ඉරණවිල මධ්‍යස්ථානයට. එහෙදි මට බලන්න වුණේ අවුරුදු හැත්තෑවක පමණ වන අම්ම කෙනෙක්. මේ අම්මගේ මහත්තයත් ඉරණවිල හිටියා. මේ දෙන්නගේ දරුවෝ ලංකාවේ හිටියේ නැහැ. ඒ අය ඉන්නේ පිටරට. නෑදෑයෝ තමයි මාව මේ ස්ථානයට යොමු කළේ."

"මම යද්දිත් මේ දෙන්නා හොඳටම අසාධ්‍ය තත්ත්වයේ තමයි හිටියේ. මම ගිය දවසේ ඉඳලම කළේ කන්න දෙන එක. සමහර වෙලාවට මම ඒ මහත්තයටත් සාත්තු කළා. නමුත් එයා පිරිමි වාට්ටුවේ නිසා මට එයා ගැන වැඩිය බලන්න පුළුවන් කමක් තිබුණේ නැහැ. මම අධිෂ්ඨාන කර ගත්තා කොහොම හරි මේ අම්මව ගොඩදානවා කියලා."

"ඒ වගේම මට ඒක කරගන්න පුළුවන් වුණා. හැබැයි මහත්තයා මැරුණා. ඊට දින කීපයකට පස්සේ මම බලපු අම්ම සුව වෙලා ගෙදර යවන්න තීරණය කළා. ඒ අම්මා ඇඬුවා මට එන්න කියලා. මටත් එහෙමයි. අපි දෙන්නා බදාගෙන ඇඬුවා. ඉරණවිල රෝහලෙන් මට යන්න අවසර දුන්නේ නැහැ. මොකද දවස් 14ක් නිරෝධායනය කරලා තමයි රෝගියෙක් ළඟ ඉන්න පුද්ගලයෙක් නැවත නිවසට යවන්නේ. මට වෙලාවකට හිතුණා මට කොවිඩ් වැළඳිලා කියලා. නමුත් මගේ PCR පරීක්ෂණ වාර්තාව නෙගටිව් වුණා. මට ඒ අම්මා ගැන දුකයි," කුසුමාවතී ඉකි බිඳිමින් පැවසීය.