බ්‍රිතාන්‍ය අගමැති ධූරය අපේක්ෂාවෙන් සිටින ඇන්ඩි බර්න්හැම් යනු කවුද?

Andy Burnham, Labour MP for Makerfield, celebrates after his swearing-in at the Houses of Parliament on June 22, 2026 in London, England. Last week Andy Burnham won 54% of the vote in the Makerfield by-election, paving his way to return to Westminster as an MP and challenger to Prime Minister Keir Starmer's leadership.

ඡායාරූප මූලාශ්‍රය, Getty Images

    • Author, බෙකී මෝර්ට්න්
    • Role, දේශපාලන වාර්තාකරු
    • Author, ජේම්ස් ග්‍රෙගරි
    • Role, දේශපාලන වාර්තාකරු
  • Published
  • කියවීමේ කාලය: මිනිත්තු 7

ඇන්ඩි බර්න්හැම් මීට පෙර කම්කරු පක්ෂයේ නායකයා වීමට උත්සහ දරා තිබේ. දෙවරක් ඊට උත්සහ දැරූ අතර, එම අවස්ථා දෙකේදී ම එය මග හැරිණි.

නමුත් එය දැන් තුන් වන වරට වාසනාවන්ත අවස්ථාවක් විය හැකි අතර, ශ්‍රීමත් කියර් ස්ටාර්මර්ගේ ඉල්ලා අස්වීම සහ බොහෝ කම්කරු මන්ත්‍රීවරුන් මේකර්ෆීල්ඩ්හි නව මන්ත්‍රීවරයා වටා එක්රැස්වීමත් සමග බර්න්හැම්ට අගමැති ධූරයට පත්වීම සඳහා මාවතක් විවර වී තිබේ.

නායකත්වය සඳහා ඉල්ලුම් කිරීමට අදහස් කරන බව බර්න්හැම් තහවුරු කර ඇති අතර, ඔහු බ්‍රිතාන්‍යයේ ඉහළ ම රැකියාව වන අග්‍රාමාත්‍ය ධූරය සඳහා තරග කිරීමට කැමැත්තෙන් සිටි කියර් ස්ටාර්මර්ගේ රජයේ හිටපු සෞඛ්‍ය ලේකම් වෙස් ස්ට්‍රීටිංගේ සහය හේතුවෙන් බර්න්හැම්ට ඇති අවස්ථාව වැඩි වී ඇත.

බර්න්හැම්ට අග්‍රාමාත්‍ය ධූරය ලබා ගැනීම සඳහා වූ පළමු ප්‍රධාන බාධාව පසුගිය සතියේ ඔහු මේකර්ෆීල්ඩ් අතුරු මැතිවරණය ජයග්‍රහණය කිරීමත් සමග ඉවත් විය. ඉන් දෙවන ස්ථානයට පත්ව කම්කරු පක්ෂයට වඩා ඡන්ද 9,000කට වඩා පිටුපසින් සිටි Reform UK පක්ෂය එල්ල කළ අභියෝගය ඉවත් විය.

ග්‍රේටර් මැන්චෙස්ටර්හි හිටපු නගරාධිපතිවරයා වූ ඔහු 2024 මහ මැතිවරණයේදී කම්කරු පක්ෂයේ ඡන්ද ප්‍රතිශතය 45% සිට 55% දක්වා වැඩි කළේ ය.

2001 දී මුලින් ම පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත්වූ කම්කරු මන්ත්‍රීවරයා සඳුදා පස්වරුවේ පාර්ලිමේන්තුවේ දිවුරුම් දුන්නේය. නමුත් ඔහු අග්‍රාමාත්‍ය ධූරය සඳහා වන තරගයේ ඉදිරියට ම පැමිණියේ කෙසේ ද?

Sir Keir Starmer looks over the shoulder of Andy Burnham as they chat to two children in school uniform on a visit to a breakfast club in Ashton-under-Lyne, Greater Manchester, in April.

ඡායාරූප මූලාශ්‍රය, Getty Images

ඡායාරූප ශීර්ෂ වැකිය, අග්‍රාමාත්‍යවරයා විසින් අප්‍රේල් මාසයේදී Ashton-under-Lineහි සංචාරයක යෙදී සිටියදී බර්න්හැම්, කියර් ස්ටාර්මර් සමග එකට පෙනී සිටියේ ය.

මුල් දිවිය: Everton පාපන්දු ලෝලියා සහ විකල්ප සංගීත රසිකයා

1970 වසරේදී ලිවර්පූල්හි උපත ලද ඇන්ඩි බර්න්හැම් හැදී වැඩුණේ වොරිංටන් අසල චෙෂයර්හි නිහඬ ගම්මානයක් වන කල්චෙත්හි යි.

බ්‍රිතාන්‍ය විදුලි සංදේශ ඉංජිනේරුවෙකු වූ ඔහුගේ පියා සහ වෛද්‍ය ආයතනයක පිළිගැනීමේ නිලධාරිනියක වූ මව යන දෙදෙනා ම කම්කරු පක්ෂයේ ප්‍රබල ආධාරකරුවන් වූ අතර, බර්න්හැම් දේශපාලනය කෙරෙහි මුලින් ම උනන්දුවක් ඇති කර ගත්තේ එම පසුබිම මත ය.

බර්න්හැම්, බීබීසී රූපවාහිනී නාට්‍යයක් වූ Boys from the Blackstuff නැරඹීමෙන් පසු වයස අවුරුදු 14දී කම්කරු පක්ෂයට බැඳීමට පෙළඹවූ ආකාරය විස්තර කර ඇත.

ජීවිත කාලය පුරාවට ම එවර්ටන් පාපන්දු කණ්ඩායමේ රසිකයෙකු වන ඔහුගේ මිතුරන්ට මතක ඇත්තේ, ලැන්කෂයර් පාසල් ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ වේග පන්දු යවන්නෙකු වූ බර්න්හැම් 'ක්‍රීඩා පිස්සෙකු' ලෙස ය.

පාසලේදී, ප්‍රාදේශීය රෝමානු කතෝලික ඉංග්‍රීසි ගුරුවරයා ඔහු පූර්ව මැතිවරණවලදී කම්කරු අපේක්ෂකයෙකු ලෙස පෙනී සිටි ආකාරය සිහිපත් කළ අතර, ඉන් දැවැන්ත ජයග්‍රහණයක් ලැබීය.

බර්න්හැම් සහ ඔහුගේ සහෝදරයන් දෙදෙනා, ඔවුන්ගේ පවුලේ ඥාතීන් අතරින් පළමුවරට විශ්වවිද්‍යාලයකට ඇතුළත් වූ දෙදෙනා බවට පත්වූහ.

බර්න්හැම් ඔහුගේ Head North නමැති පොතේ ලියා ඇත්තේ, ඔහු විශ්වවිද්‍යාලයේදී "ඇතැම් ඉල්ලීම්වලට අරගල කළ" බවත්, ශිෂ්‍ය "නියෝජිතයෙකු" ලෙස හැඟුණු බවත් ය.

කෙසේ වෙතත්, The Smiths සහ The Stone Roses වැනි විකල්ප සංගීත කණ්ඩායම්වල රසිකයෙකු වන ඔහු පැවසුවේ, "මැන්චෙස්ටර් සංගීතය කෙරෙහි වැඩෙන උනන්දුව මට අනන්‍යතාවක් සහ වාසියක් ලබා දුන්" බව ය.

Andy Burnham shoots at goal during the annual Labour MPs vs lobby journalists football match in Brighton in 2009.

ඡායාරූප මූලාශ්‍රය, Getty Images

ඡායාරූප ශීර්ෂ වැකිය, දක්ෂ පාපන්දු ක්‍රීඩකයෙකු වන බර්න්හැම් වාර්ෂිකව පැවැත්වෙන කම්කරු මන්ත්‍රීවරුන් සහ දේශපාලන මාධ්‍යවේදීන් අතර තරගයේ නිත්‍ය සාමාජිකයෙකු විය.

මන්ත්‍රී ධූරයේ සිට Greater Manchester නගරාධිපති ධූරය දක්වා

Andy Burnham flanked by two police officers. There are crowds of people taking photos behind him. He is wearing glasses and a dark shirt.

ඡායාරූප මූලාශ්‍රය, Reuters

ඡායාරූප ශීර්ෂ වැකිය, ග්‍රේටර් මැන්චෙස්ටර්හි හිටපු නගරාධිපතිවරයා වූ ඔහු 2024 මහ මැතිවරණයේදී කම්කරු පක්ෂයේ ඡන්ද ප්‍රතිශතය 45% සිට 55% දක්වා වැඩි කළේ ය.
Skip podcast promotion and continue reading
අපගේ BBC News සිංහල නිල WhatsApp Channel එක follow කරන්න

උණුසුම් පුවත්, විශ්ලේෂණ සහ විශේෂ විශේෂාංග ඔබේ දුරකතනය වෙත ඍජුව ම ලබා ගන්න.

සම්බන්ධ වීමට link එක click කරන්න

End of podcast promotion

උපාධිය ලැබීමෙන් පසු, ඔහු මාධ්‍යකරණය ආරම්භ කළ අතර, Tank World සහ Passenger World Management ඇතුළු වෙළෙඳ සඟරා වෙනුවෙන් සේවය කළේ ය.

වයස 20 ගණන්වල මුල් භාගයේදී, ඔහු දේශපාලනයෙන් ප්‍රථම විවේකය ලබා ගත්තේ, දිවංගත ටෙසා ජොවෙල්ගේ පර්යේෂකයෙකු ලෙස ද කටයුතු කරමිනි. පසුව ඩල්විච් සහ වෙස්ට් නෝර්වුඩ් සඳහා පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයෙකු ලෙස ද, ටෝනි බ්ලෙයාර් සහ ගෝර්ඩ්න් බ්‍රවුන් යටතේ ඇමතිවරයෙකු ලෙස කටයුතු ක්‍රියා කළේ ය.

පසුකාලීනව වෙස්ට්මිනිස්ටර් දේශපාලනය කෙරෙහි ඔහුගේ පිළිකුළ නොතකා, බර්න්හැම් 2001හි ග්‍රේටර් මැන්චෙස්ටර්හි ඔහුගේ උපන් ගම වන ලෙයිහි (Leigh) මන්ත්‍රීවරයා ලෙස තේරී පත් වීමට පෙර, සංස්කෘතික ලේකම් ක්‍රිස් ස්මිත්ගේ විශේෂ උපදේශකයෙකු බවට පත්වෙමින් දේශපාලනික වශයෙන් ඉක්මනින් ඉහළට ගියේ ය.

ඔහු මුලින් ම බ්ලෙයාර් යටතේ කනිෂ්ඨ ඇමතිවරයෙකු ලෙස සේවය කළ නමුත්, භාණ්ඩාගාරයේ ප්‍රධාන ලේකම් ලෙසත්, පසුව බ්‍රවුන් යටතේ සංස්කෘතික ලේකම් සහ සෞඛ්‍ය ලේකම් ලෙසත් කැබිනට් මණ්ඩලයට එක් විය.

හිල්ස්බරෝ ව්‍යසනයේ 20 වන සංවත්සරය සනිටුහන් කරමින් පැවති අනුස්මරණ දේව මෙහෙයකදී බර්න්හැම්ව කැඳවනු ලැබුවේ සංස්කෘතිය, මාධ්‍ය සහ ක්‍රීඩාව පිළිබඳ රාජ්‍ය ලේකම්වරයා ලෙස ය.

1989 දී ක්‍රීඩාංගණයේ සිදුවූ තෙරපීමකින් ලිවර්පූල් ක්‍රීඩා ලෝලීන් 97 දෙනෙක් මිය ගියහ.

ව්‍යසනය පිළිබඳ දෙවන පරීක්ෂණයක් දියත් කිරීමට දායක වෙමින්, බර්න්හැම් කැබිනට් මණ්ඩලයේදී එම ප්‍රශ්නය මතු කළේ ය.

Andy Burnham shakes hands with a member of the crowd, applauding after his speech at Anfield Stadium in 2014.

ඡායාරූප මූලාශ්‍රය, Getty Images

ඡායාරූප ශීර්ෂ වැකිය, බර්න්හැම් හිල්ස්බරෝ ව්‍යසනයේ 25 වන සංවත්සරය සැමරීම සඳහා පැවති උත්සවයකදී ඇන්ෆීල්ඩ් ක්‍රීඩාංගණයේදී දේශනයක් පැවැත්වීය

2010 දී, කම්කරු පක්ෂයේ මහ මැතිවරණ පරාජයට පත්වූ විට බ්‍රවුන් ඉල්ලා අස්වීමෙන් පසු, බර්න්හැම් පක්ෂයේ නායකත්වය සඳහා ඉදිරිපත් විය.

එඩ් මිලිබෑන්ඩ්ට පරාජය වූ ඔහු තරගකරුවන් පස් දෙනාගෙන් හතර වන ස්ථානයට පත්වූ නමුත් ඊළඟ වසර පහ තුළ පක්ෂයේ බිම් මට්ටමේ සිට ඔහු ආකර්ෂණය ගොඩනගා ගත්තේ ය.

2015 දී ඔහු නැවතත් උත්සහ කළ අතර, එවර ජෙරමි කෝබින් හමුවේ පරාජය විය.

බර්න්හැම්ගේ විවේචකයින් ඔහුව අනිල මානයක් ලෙස හඳුන්වා ඇති අතර, ඔහුගේ අදහස් ඔහුට සාර්ථක වීමට හොඳ ම අවස්ථාවක් ලබා දීම සඳහා දේශපාලන සුළඟ හමා ගියේ ය.

බ්‍රෙක්සිට් ජනමත විචාරණය අතරතුර රැඳී සිටි ආධාරකරුවෙකු වූ ඔහු තම ජීවිත කාලය තුළ එක්සත් රාජධානිය නැවත යුරෝපා සංගමයට බැඳෙනු දැකීමට කැමැත්ත ප්‍රකාශ කර ඇත.

කෙසේ වෙතත්, "දිගු කාලීනව" නැවත සම්බන්ධ වීමට අවස්ථාවක් ඇති බවට ඔහුගේ විශ්වාසය මෑතකදී නැවත අවධාරණය කළ ද, බ්‍රෙක්සිට් සඳහා දැඩි ලෙස ඡන්දය දෙන ප්‍රදේශයක පැවැත්වෙන මේකර්ෆීල්ඩ් අතුරු මැතිවරණයේදී මේ සඳහා පෙනී නොසිටින බව ඔහු පවසා ඇත.

ඔහු පක්ෂයේ බ්ලෙයාර්වාදී මධ්‍ය දක්ෂිණාංශිකයෙකු ලෙස සලකනු ලැබුව ද, ඡායා ස්වදේශ ලේකම් ලෙස කෝබින්ගේ ඡායා කැබිනෙට්ටුවේ සේවය කළේ ය.

ජලය සහ බලශක්තිය ජනසතු කිරීමට සහය දෙමින් බර්න්හැම්ගේ අදහස් වඩ වඩාත් වමට ගමන් කර ඇත.

ඔහු 2016 දී කෝබින්ගේ නායකත්වයට විරෝධය පළ කරමින් ඉල්ලා අස්වූවන්ගෙන් කෙනෙකු නොවේ.

ඒ වෙනුවට ඔහු ග්‍රේටර් මැන්චෙස්ටර්හි පළමු නගරාධිපති වීම සඳහා තරග කිරීමට 2017 දී ඉල්ලා අස්විය.

බර්න්හැම් 60%කට වඩා වැඩි ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් ලබා ගනිමින් ජයග්‍රහණය කළ අතර, 2021 දී ඊටත් වඩා විශාල පරතරයකින් නැවත තේරී පත් විය.

'Bee Network' සහ ලොක්ඩවුන් ස්ථාවරය

නගරාධිපති ලෙස, ඔහු කලාපයේ ප්‍රවාහන පද්ධතිය පරිවර්තනයකට ලක් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ප්‍රශංසාවට ලක්ව ඇත.

ඔහුගේ නායකත්වය යටතේ, ග්‍රේටර් මැන්චෙස්ටර් "Bee Network" යන සන්නාමය යටතේ වෙනත් ප්‍රවාහන ක්‍රම සමග ඒකාබද්ධ කරන අතර ම, බස් සේවා නැවත මහජන පාලනය යටතට ගෙන ආ ලන්ඩන් නගරයෙන් පිටත ප්‍රථම ප්‍රදේශය විය.

අනෙකුත් නිර්භීත පොරොන්දු අතර, 2020 වන විට කලාපයේ සියල්ලන්ට නිවාස ලබා දීම ද ඇතුළත් විය. කෙසේ වෙතත්, එම ඉලක්කය සපුරා ගැනීමට නොහැකි විය.

කොවිඩ් වසංගතය අතරතුර, කලාපීය ලොක්ඩවුන් සීමාවන් සම්බන්ධයෙන් කොන්සර්වේටිව් රජය එංගලන්තයේ උතුරු ප්‍රදේශයට "පහත් ලෙස" සලකන බවට ඔහු චෝදනා කළ විට ඔහුගේ කීර්තිය තවදුරටත් ඉහළ ගියේ ය.

මෙම ස්ථාවරය ඔහුට "උතුරේ රජු" යන අන්වර්ථ නාමය ලබා ගැනීමට උපකාරී විය.

Andy Burnham drives a yellow "Bee Network" branded bus.

ඡායාරූප මූලාශ්‍රය, PA Media

ඡායාරූප ශීර්ෂ වැකිය, නගරාධිපති ලෙස බර්න්හැම්ගේ සාර්ථක ක්‍රියාවලින් එකක් ලෙස "Bee Network" හඳුන්වයි

2025 සරත් ඍතුවේ පක්ෂ සම්මන්ත්‍රණයේදී, නායකත්ව අයැදුම ඉවත් කර ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කරමින් බර්න්හැම් ඉහළ ම රැකියාව සඳහා උත්සහයක නිරත වී සිටියේ ය.

ඔහුගේ මැදිහත්වීම් අවසානයේ ප්‍රතිඵලය අයහපත් විය යුතු වූ බව පෙනුණි. රජය බැඳුම්කර වෙළෙඳපොළ අධික ලෙස පාලනය කර ඇතැයි ඔහු යෝජනා කිරීම නිසා විරෝධයක් ඇති විය. රජය තමන් ම ගෙන ආ වියදම් හා ණය ගැනීම සීමාකරන නීති ගැන ඔහු සඳහන් කර තිබිණි.

ජනවාරි මාසයේදී ග්‍රේටර් මැන්චෙස්ටර් මන්ත්‍රී ඇන්ඩෲ ග්වින් ඔහුගේ ගෝර්ට්න් සහ ඩෙන්ටන් මැතිවරණ කොට්ඨාසයේ අතුරු මැතිවරණයකට අවස්ථාව උදා කරමින් තමන් ඉල්ලා අස්වන බව ප්‍රකාශ කිරීමත් සමග වෙස්ට්මිනිස්ටර් වෙත නැවත පැමිණීමේ අවස්ථාවක් උදා විය.

කෙසේ වෙතත්, අගමැතිගේ අනුමැතිය ඇතිව කම්කරු පක්ෂයේ පාලක මණ්ඩලයෙන් බර්න්හැම්ට බාධාවක් එල්ල විය.

මැයි මාසය වන විට තත්ත්වය වෙනස් විය. එංගලන්තයේ, ස්කොට්ලන්තයේ සහ වේල්සයේ මැතිවරණ ප්‍රතිඵලවලින් කම්කරු පක්ෂයට දුර්වල මැතිවරණ ප්‍රතිඵල අත්වුණු අතර, ප්‍රතිසංස්කරණ ඡන්ද විමසීම්වලදී බර්න්හැම්ගේ කලාපයේ සාර්ථකත්වයක් ලැබී ය.

ඇතැම් මන්ත්‍රීවරුන් වෙනසක් ඉල්ලා සිටීම සහ අමාත්‍ය ධූරවලින් ඉල්ලා අස්වීම් සිදු වීමත් සමග කියර් ස්ටාර්මර් ඔහුගේ අනාගතය සම්බන්ධයෙන් වැඩි පීඩනයකට මුහුණ දුන්නේ ය.

ජෝෂ් සයිමන්ස් නිවේදනය කළේ, බර්න්හැම්ට නැවත පාර්ලිමේන්තුවට පැමිණීමට අවස්ථාව සැලසීම සඳහා මේකර්ෆීල්ඩ්හි කම්කරු මන්ත්‍රී ධූරයෙන් ඉවත් වන බව ය.

බර්න්හැම් මැතිවරණ කොට්ඨාසය සඳහා කම්කරු අපේක්ෂකයා ලෙස තේරී පත්වූ අතර එමඟින් ඔහුගේ වෙස්ට්මිනිස්ටර් වෙත ආපසු යාම තහවුරු විය.