ਵਿਕਰਾਂਤ: ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਜੰਗੀ ਬੇੜਾ ਕਿਹੋ-ਜਿਹਾ ਹੈ

"ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕਲੇ ਹੋ ਤਾਂ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਖ਼ੁਦ ਲੱਭ ਲੈਂਦੇ ਹੋ?"

ਮੈਂ ਵਿਕਰਾਂਤ ਉੱਪਰ ਮੌਜੂਦ ਇੱਕ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਹੁਣ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗ ਗਏ।"

ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੋ ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜੰਗੀ ਬੇੜੇ ਵਿਕਰਾਂਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿਣਗੇ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਾਂਤ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬਹਾਦਰ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ 13 ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਮਿਸ਼ਨਿੰਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈਐਨਐਸ (ਇੰਡੀਅਨ ਨੇਵਲ ਸ਼ਿਪ) ਜੁੜ ਜਾਵੇਗਾ।

ਅੰਦਰੋਂ ਕਿਵੇਂ ਦਾ ਹੈ ਵਿਕਰਾਂਤ?

ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ 2300 ਕੰਪਾਰਟਮੈਂਟ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੇ ਹੀ ਭੁੱਲ ਜਾਓਗੇ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ 262 ਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਅਤੇ 50 ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ ਜਹਾਜ਼ ਉੱਪਰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਚੌੜੇ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਪੌੜੀਆਂ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰ ਬਾਹਰੀ ਨਮੀ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੰਦੇ।

ਵਿਕਰਾਂਤ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣੂ ਹੋਵੋਗੇ ਹੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਰੌਇਲ ਨੇਵੀ ਤੋਂ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1961 ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਵਿਕਰਾਂਤ ਬਾਰੇ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇਖੋ:

ਆਈਐਨਐਸ ਵਿਕਰਾਂਤ ਨੂੰ 1997 ਵਿੱਚ ਡੀਕਮਿਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਕਈ ਫ਼ੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।

ਨਵੇਂ ਵਿਕਰਾਂਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ 1700 ਲੋਕ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2000 ਹੋਰ ਲੋਕ ਅਜੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ - ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਜੋ ਤਾਰਾਂ ਆਦਿ ਠੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਾਲਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਜਿਸ ਡੱਬੇ (ਕੰਪਾਰਟਮੈਂਟ) ਵਿੱਚ ਗਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਟੀਸੀਆਰ ਜਾਂ ਥਰੋਟਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੀਨੀਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਫ਼ਸਰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਮਾਂਡਰ ਸਾਂਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਅਸੀਂ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹਾਂ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਗੈਸ ਟਰਬਾਈਨ ਇੰਜਣ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਇਹ ਜੋ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਤੈਰਦਾ ਹੈ।"

ਇਸ ਦੇ ਚਾਰ ਇੰਜਣ 88 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਪਾਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਊਰਜਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਥਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਲ ਸੈਨਾ 'ਗੇਲੇ' ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਕੌਫੀ ਮਸ਼ੀਨ, ਸਾਫ਼ ਕੁਰਸੀਆਂ, ਮੇਜ਼ ਅਤੇ ਕਈ ਡੱਬੇ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਟੀਨ ਜਾਂ ਪੈਂਟਰੀ ਹੈ। ਵਿਕਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨਾਂ ਗੈਲਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕੁੱਲ 600 ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।"

ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਮੇਰੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਕੁਆਰਟਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਇੱਥੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਪੈਕ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਗੱਦੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਇਸ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੰਕ ਬੈੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣਗੇ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਕਰਾਂਤ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹੂਲਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ 16 ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਦਾ ਹਸਪਤਾਲ ਹੈ, ਦੋ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਥੀਏਟਰ, ਇੱਕ ਲੈਬ ਵੀ ਹੈ। ਆਈਸੀਯੂ ਅਤੇ ਸੀਟੀ ਸਕੈਨ। ਪੰਜ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ 15 ਪੈਰਾਮੈਡਿਕਸ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੈਡੀਕਲ ਸਹੂਲਤ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ:-

ਫਿਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਹੋ। ਪਰ ਆਮ ਜਹਾਜ਼ ਨਹੀਂ, ਅਜਿਹਾ ਜਹਾਜ਼ ਜਿੱਥੇ 30 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਰੱਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਯਾਨੀ ਅਸੀਂ ਹੈਂਗਰ ਵਿੱਚ ਹਾਂ।

ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜੇ ਅਜਿਹੇ ਏਅਰਕਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਰੱਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਐਨਐਸ ਵਿਕਰਮਾਦਿਤਿਆ।

ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਰੌਇਲ ਨੇਵੀ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ 40 ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਨੇਵੀ ਦੀ ਨਿਮਿਟਜ਼ ਕਲਾਸ ਕੈਰੀਅਰ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਹਾਜ਼ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਦੋ ਰੂਸੀ 'ਮਿਗ-29ਕੇ' ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਕਾਮੋਵ-31 ਅਰਲੀ ਵਾਰਨਿੰਗ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਇਸ ਜੰਗੀ ਬੇੜੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।

ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਮਾਂਡਰ ਵਿਜੇ ਸ਼ਿਓਰਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰਕਿੰਗ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝੋ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਟੀਮ ਹੈ ਜੋ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਿਫਟ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਫਲਾਈਟ ਡੈੱਕ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।"

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਡੈੱਕ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਯਾਨੀ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਜਿੱਥੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਉਡਾਣ ਭਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਕਰਾਂਤ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਫਲਾਇੰਗ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਹੋਣੀ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਜਲ ਸੈਨਾ ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਣ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਮਾਂਡਰ ਸਿਧਾਰਥ ਸੋਨੀ ਫਲਾਈਟ ਡੈੱਕ ਅਫ਼ਸਰ ਹਨ ਅਤੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਪਾਇਲਟ ਵੀ ਹਨ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਾਡਾ ਫਲਾਈਟ ਡੈੱਕ ਲਗਭਗ 12500 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਯਾਨੀ ਕਿ ਲਗਭਗ ਢਾਈ ਹਾਕੀ ਮੈਦਾਨ ਜਿੰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 12 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਛੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਚਲਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਵਧੇਰੇ ਥਾਂ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।"

ਵਿਕਰਾਂਤ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੂਸੀ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਹੈਂਗਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪਰ 45,000 ਟਨ ਦਾ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੰਗੀ ਬੇੜਾ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਬੇੜੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਚੀਨ ਆਪਣੀ "ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰ ਕਿਲਰ ਹਾਈਪਰਸੋਨਿਕ" ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕੈਰੀਅਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਲਾਮਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ?

ਕੈਪਟਨ ਰਜਤ ਕੁਮਾਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਕੈਰੀਅਰ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ, ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਜਹਾਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼, ਐਂਟੀ ਪਣਡੁੱਬੀ ਯੁੱਧ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਐਂਟੀ ਏਅਰ ਸਮਰੱਥਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਵਿਕਰਾਂਤ ਖੁਦ ਵੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ। ਬੇੜੇ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ।

ਇੱਥੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਸਮੇਂ ਅਸੀਂ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਮਾਂਡਰ ਚੈਤਨਯ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਕਰਾਂਤ ਨੂੰ ਮੌਸਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਲੈਂਡਿੰਗ ਅਤੇ ਟੇਕ-ਆਫ ਲਈ ਹਵਾ ਦੀ ਗਤੀ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮੇਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਸੌਟੀਆਂ 'ਤੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਮਾਪਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।"

ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ਉੱਤੇ ਇੰਝ ਲੈ ਕੇ ਆਓ

ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਜੇ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ?

ਦੂਜੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਇਸ ਜੰਗੀ ਬੇੜੇ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਏਅਰਫੀਲਡ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਕਰਾਂਤ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੁਣ ਦੋ ਜੰਗੀ ਬੇੜੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੇੜੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਬਕਾ ਜਲ ਸੈਨਾ ਮੁਖੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰਾਇ ਰੱਖ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਉਤਪਾਦਨ 'ਚ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੀਜੇ ਬੇੜੇ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਫੰਡ ਅਜੇ ਤੱਕ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਸਕੀ ਹੈ।

ਵਾਈਸ ਐਡਮਿਰਲ ਏ ਕੇ ਚਾਵਲਾ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ) ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਵਿਕਰਾਂਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਮਸਲਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਵਿਚਾਲੇ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ।

ਵਾਈਸ ਐਡਮਿਰਲ ਏ ਕੇ ਚਾਵਲਾ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "80 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਆਰਥਿਕ ਉਦਾਰੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੀਨ ਸਮਝ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੇਗਾ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ।"

"ਤੁਸੀਂ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਬੇੜੇ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵਿਕਰਾਂਤ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਜਹਾਜ਼ ਲਿਆਈਏ ਜੋ ਸਾਡੇ ਬੇੜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਣ ਅਤੇ ਦੂਰ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਣ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਸਕਣ।"

ਚੀਨ ਨੇ 2012 ਅਤੇ 2022 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਜਹਾਜ਼ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਚੀਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੇੜੇ ਵੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਚੀਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ...

ਵਿਕਰਾਂਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨੇਵੀ ਦਾ ਬੈਂਡ ਰਿਹਰਸਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਦੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕ੍ਰੇਨਾਂ ਭਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਸਾਇਰਨ ਵੱਜਦੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀ ਕੋਚੀਨ ਸ਼ਿਪਯਾਰਡ ਲਿਮਟਿਡ (ਸੀਐਸਐਲ) ਨੇ ਰਾਹਤ ਦਾ ਸਾਹ ਲਿਆ ਹੈ।

ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2003 ਵਿੱਚ ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਸਾਲ 2007 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਕਰਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਈ।

ਸੀਐਸਐਲ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਧੂ ਨਾਇਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ 13 ਸਾਲ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੇਰਾਂ ਸਾਲ ਲਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਬਿਹਤਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਦਾਸ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।"

ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਚੀਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਚੀਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਨੂੰ ਪੂਰੇ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।"

ਵਿਕਰਾਂਤ ਦੇ ਬਣਨ ਨਾਲ ਇਸ ਸ਼ਿਪਯਾਰਡ ਦਾ ਸਵੈ-ਭਰੋਸਾ ਭਰੋਸਾ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਹੋਰ ਸਮਰੱਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਡੌਕ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2024 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਾਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਨਵੇਂ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਡਿਲੀਵਰੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਾਂਗੇ।

ਵਿਕਰਾਂਤ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ 20,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਇਸ ਜੰਗੀ ਬੇੜੇ ਦੀਆਂ 76% ਵਸਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 500 ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਨੇਵੀ ਅਤੇ ਸੀਐਸਐਲ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿਛਲੇ 13 ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਜਹਾਜ਼ ਨਿਰਮਾਣ ਖੇਤਰ 'ਚ ਕਰੀਬ 15,000 ਨੌਕਰੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹਨ।

ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਜਨਾ ਕੇਆਰ, ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਸੀਐਸਐਲ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਇੱਕ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ।

ਅੰਜਨਾ ਕੇਆਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ 2009 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਜੁੜੀ ਸੀ, ਮਟੀਰੀਅਲ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ। ਮੈਂ ਜਹਾਜ਼ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਹਾਂ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬੰਦ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਨੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।"

ਭਾਵੇਂ ਵਿਕਰਾਂਤ ਨੂੰ ਸਾਲ 2013 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੋਏ ਸਮੁੰਦਰੀ ਟਰਾਇਲ, ਅੰਜਨਾ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਬਿਲਕੁਲ ਮਾਪਿਆਂ ਵਾਂਗ।

ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਜਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵੱਡਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਲਾਈਨ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਜਹਾਜ਼ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇਖਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਰਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਣ ਵਰਗਾ, ਮੇਰਾ ਅਨੁਭਵ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ (ਨੇਵੀ) ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨੀ ਹੈ। "

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)