محفل بزرگداشت سیمین بهبهانی در تاجیکستان

اهالی فرهنگ و ادبیات تاجیکستان با برگزاری محفلی یاد سیمین بهبهانی، شاعر سرشناس ایرانی را که اخیراً درگذشت، گرامی داشتند.

این محفل روز جمعه 29 اوت به ابتکار گلرخسار صفی، شاعر معروف و رئیس فرهنگستان شعر جهان، و مسئولان مجله ادبی "صدای شرق" و اتحادیه نویسندگان تاجیکستان در یکی از تالارهای این اتحادیه برگزار شد.

در این محفل شاعران و نویسندگان و هنرپیشگان و روزنامه‌نگاران تاجیک و مسئولان سفارتخانه‌های ایران و افغانستان در شهر دوشنبه شرکت و سخنرانی کردند.

سیمین بهبهانی از شاعران سرشناس ایران که به علت مشکلات تنفسی و قلبی در بیمارستان بستری بود و از پانزدهم امرداد در کما به سر می‌برد، اواخر هفته گذشته در سن 87 سالگی در یکی از بیمارستانهای تهران درگذشت.

در محفل یادبود خانم بهبهانی در شهر دوشنبه گفته شد که این بانوی غزل ایران بیش از 60 وزن نو را در شعر فارسی پایه گذاشته و علاقه‌مندان آثار او در افغانستان و تاجیکستان نیز زیاد هستند.

سال 2008 کتابی با نام “یک دامن گل” از آثار این بانوی غزلسرای ایرانی با حروف سیریلیک به دست علاقه‌مندانش در تاجیکستان رسید که نشریات “عرفان” آن را منتشر کرد.

در دوره‌های پیش از این هم پاره‌هایی پرکنده از آثارش در روزنامه و مجله‌ها و مجموعه‌های شعر نو ایران در تاجیکستان به نشر می‌رسیدند و برخی از آوازخوانهای تاجیک بر شماری از غزلیات او آهنگ بسته و اجرا کرده‌اند. این آهنگها میان مردم محبوبیت زیادی کسب کرده‌اند.

گلرخسار صفی، شاعر شناخته، می‌گوید که سیمین بهبهانی با آثار خود نقش بارزی در جهان شعر فارسی گذاشت و او هرگز "متعلق به یک کشور، یک منطقه و یک دور و زمان نبود."

وی افزود: "فاطمه راکعی، مدیر عامل انجمن شعرای ایران، چند ساعت بعد از درگذشت سیمین بهبهانی عنوانی تمام شاعران تاجیکستان نامه تسلیت فرستاد، زیرا از دست دادن سیمین بهبهانی برای تمام فارسی‌زبانان خیلی دردناک و سنگین است."

خانم صفی می‌گوید که خوشبختی دیدار و ملاقات با سیمین بهبهانی را چندین مراتبه در منزل ایشان در ایران داشته و او پیوسته در باره وضعیت شعر و ادبیات در تاجیکستان پرسش می‌کرده است.

او افزود: "در صحبتهای طولانی که با هم داشتیم، از جهان شعر و ادب در تاجیکستان زیاد سؤال می‌کرد و آرزوی آمدن به تاجیکستان را داشت. از واژه‌های ناب فارسی که در مناطق مختلف تاجیکستان حفظ شده‌اند، زیاد خوشش می‌آمد و می‌گفت که چه خوشبختی که شما این واژه‌ها را حفظ کردید."

کمال نثر‌الله، شاعر دیگر از تاجیکستان، گفت: "در شعر سیمین واژه‌ها مثل گلها می‌شکوفند، آن گونه که در جایی او می‌گوید "در محبت تکیه کردم همچو نیلوفر بر آب" که چه تصویر شاعرانه و زیبایی است. در ژانر غزل سیمین نوآوریهای زیادی کرد و همیشه موفق بود."

نقره سنت نیا، شاعر دیگر، می‌گوید که سال 1969 برای نخستین بار از یک مجله چاپ افغانستان با اشعار سیمین بهبهانی آشنایی پیدا کرده است.

وی افزود: "از همان جا چشم و دل من به شعر ناب فارسی باز شد و از همان زمان سیمین را دوست داشتم. در محفلی که آزمون شعرخوانی بود، من چهار مصرع از یک غزل زیبای سیمین را خواندم که چنین بود:

مگر، ای بهتر از جان! امشب از من بهتری دیدی که رخ تابیدی و در من به چشم دیگری دیدی؟ ز اشک من چه می دانی گرانی های دردم را؟ زتوفان شبنمی دیدی، ز دریا گوهری دیدی

و آن زمان تعداد معدودی با شعر سیمین در تاجیکستان آشنایی داشتند و همگی در این آزمون مقام اول را به من دادند."

محمدرضای تاج دینی، پژوهشگر ایرانی مقیم تاجیکستان، می‌گوید که سیمین بهبهانی قبل از آن که یک شاعر باشد، انسانی فروتن بود و درِ خانه‌اش به روی همه باز بود و هیچ گاه کسی را سیاه نمی‌کرد.

وی افزود: "او هرگز شعر کسی را پرت نمی‌کرد، همیشه تشویق می‌کرد و حتی وقتی که فروغ نسبت به سیمین حساسیت داشت، سیمین نسبت به فروغ حساسیت نشان نداد و این نشان‌دهنده روح بزرگ زنده‌یاد سیمین بهبهانی است. شعر او شعر مردم بود و ترانه هایی که با همراهی نادرپور آن موقع در رادیو می‌ساختند، مقبول و مورد نظر مردم بودند."

سیمین بهبهانی در بیست و هشتم تیر 1304 در تهران به دنیا آمد. او اولین شعرهای خود را در 14 سالگی سرود که در روزنامه "نوبهار" منتشر شدند.

مجموعه اشعار "جای پا" (1335)، "چل چراغ" (1336)، "مرمر" (1342) و "رستاخیز" (1352) از جمله آثار او پیش از انقلاب ایران است. نخستین مجموعه اشعار او پس از انقلاب در سال 1360\1981 با عنوان "خطی ز سرعت و از آتش" منتشر شد که تحت تأثیر حوادث انقلاب فضایی متفاوت از آثار گذشته او داشت.

او دو سال پس از آن "دشت ارژن" را منتشر کرد. "سه تار شکسته" و "یک دریاچه آزادی" از دیگر آثار سیمین بهبهانی است. وی از اواخر دهه چهل و در اوایل دهه پنجاه خورشیدی بیش از 300 ترانه برای رادیو و تلویزیون ایران سرود.

خانم بهبهانی در سال 2009 جایزه سیمون دو بوار برای آزادی زنان را از آن خود کرد.