آيین بهائی در مصر: 'ما جایی برای دفن مردگان خود می‌خواهیم'

سال‌هاست که پیروان آیین بهائی در مصر خواستار حق دفن مردگان خود در زادگاهشان اسکندریه هستند.

برآورد می‌شود که آیین بهائی، که از جوان‌ترین ادیان بزرگ جهان است، بیش از شش میلیون پیرو در سراسر جهان داشته باشد. شماری از آنها ساکن اسکندریه، دومین شهر بزرگ مصر، هستند.

اما اسکندریه گورستانی برای آن‌ها ندارد.

تنها گورستان بهائیان در مصر در حومه قاهره پایتخت این کشور است؛ که هم دور است هم بسيار شلوغ.

حاتم هادی، یکی از بهائیان محلی، به بی‌بی‌سی گفت: "در کتاب احکام ما، کتاب اقدس، بسیار واضح آمده است که حمل مرده بیش از یک ساعت مجاز نیست".

رانندگی از اسکندریه تا قاهره حدود ۳ ساعت طول می‌کشد.

حاتم هادی می‌گوید: "ما با حمل مردگان خود در این مسافت طولانی احکام دین‌مان را زیر پا می‌گذاریم و مضاف بر آن، این تنها مکان موجود هم، دیگر گنجایش اجساد بیشتری را ندارد."

مقامات مصری زمین گورستان را بر اساس دين اختصاص می‌دهند.

مصر رسماً تنها سه دین توحیدی را به رسمیت می‌شناسد: یهودیت، مسیحیت و اسلام.

در کارت‌های شناسایی ملی، که طبق قانون باید دين شهروندان معلوم باشد، برای پیروان آیین بهائی یک خط تیره (-) آمده است.

نبرد حقوقی

علاوه بر گورستان، ثبت عقد ازدواج هم شاید مشکل‌آفرین شود.

بعضی از بهائی‌ها برای فرار از رویه دولتی به‌ناچار از هویت‌های دینی جعلی استفاده می‌کنند.

آمار بهائیان مصر مشخص نیست زیرا هیچ اطلاعات رسمی وجود ندارد.

اما برآورد می‌شود که جمعيت‌شان در سراسر کشور هزاران نفر باشد. ده‌ها خانواده بهائی در اسکندریه زندگی می‌کنند.

یک سال پیش، برخی از از بهائیان پرونده‌ای در دادگاه تشکیل دادند تا مقامات شهر زمینی را برای دفن مردگان‌شان اختصاص دهند، ولی نتوانستند در این دعوای حقوقی پیروز شوند.

دادگاه در حکم خود گفت "مصلحت جامعه باید بر مصلحت افراد مقدم باشد و و آیین بهائی نظم عمومی را، که مبتنی بر شریعت اسلام است نقض می‌کند."

سامی و لیلا، یک زوج بهائی در اسکندریه، ناراحتی خود را از این حکم ابراز می‌کنند.

حقوق اقلیت

سامی می‌گوید: "سفر رفت و برگشت طولانی بین اسکندریه و قاهره، هزینه‌ها، خستگی، حمل و نقل و … را تصور کنید. اگر گورستانی اینجا در اسکندریه داشتیم این روند ساده‌تر بود. من شهروند مصرم، آیا داشتن مکان دفن بر اساس عقایدم حق من نیست؟"

لیلا هم موافق است. برادرش در اواخر سال ۲۰۲۰ از دنیا رفت.

"ما با یک کاروان خودرو به قاهره رفتیم تا تنها مراسم جمعی آیین خود را ادا کنیم. روز سختی بود. هر بار که می‌خواهم به دیدار قبرش بروم مجبورم این همه راه بروم."

بی‌بی‌سی با مقامات مصر تماس گرفت، اما هیچ توضیحی از طرف آنها ارائه نشد.

اما ایمن محفوظ، وکیل مصری، که از موضع دولت دفاع می‌کند، می‌گوید که مقامات ناچارند جایی توقف کنند و از حدی جلوتر نروند.

"اگر ما در را به روی هر آیینی باز کنیم، همه دنبال گورستان خصوصی خود خواهند بود. این کار انسجام ملی و یکپارچگی اجتماعی را پاره‌پاره می‌کند."

تنها گورستان بهائی در قاهره با دیواری ضخیم احاطه شده است که روی دروازه آن نوشته شده 'نزدیک نشوید'.

تصاویری از داخل این گورستان در قاهره که به بی‌بی‌سی نشان داده شده فضایی پر ازدحام با فاصله کمی بین قبرها را نشان می‌دهد.

آیین بهائی در سال ۱۸۶۳ توسط بهاءالله تأسیس شد.

بهاءالله در نوشته‌های خود می‌گوید ''هرچه زودتر دفن انجام شود مناسب‌تر و ارجح است.''

در احکام آیین بهائی تصریح شده که متوفی نباید دورتر از مسافت یک ساعت از محل مرگ دفن شود.

تبعیض در ایران

مصر تنها کشوری نیست که در آن بهائیان برای حقوق تدفین مردگان خود مبارزه می‌کنند و ممکن است با تبعیض روبرو شوند.

پارسال مقامات ایران به اعضای این جامعه دستور دادند که مردگان خود را در گور دسته جمعی زندانیان سیاسی اعدام شده در سال ۱۳۶۷ دفن کنند.

مقامات ايران بهائیان ایران را، به عنوان بزرگ‌ترین اقلیت مذهبی در کشور، فرقه ضاله تلقی می‌کنند و آن‌ها را آزار و اذیت می‌کنند.

شورشیان حوثی در یمن شش بهایی سرشناس را در صنعا پایتخت این کشور به مدت چند سال زندانی کرده بودند که در سال ۲۰۲۰ آزاد شده‌اند.

جامعه بهائی می‌گوید تنها دلیل زندانی شدن آن‌ها 'عقاید دینی‌شان' بود.

سامی و لیلا در اسکندریه، هنوز امیدشان را برای داشتن گورستانی در شهر خود از دست نداده‌اند. آن‌ها به بی‌بی‌سی گفتند از دادگاه اداری عالی درخواست تجدیدنظر خواهند کرد.

سامی گفت: "ما می‌خواهیم مردگانمان را در گورستان خودمان با سنت‌های خودمان دفن کنیم."

آیین بهائی چیست؟