سیاست آموزشی جدید هند و شدت گرفتن تنش‌های زبانی

سیاست آموزشی جدید هند مجددا تنش‌ها پیرامون هویت زبانی و نقشی که در تعریف و تقسیم جامعه ایفا می‌کند شعله‌ور کرده است.

تلاش برای اجرایی کردن راه‌کاری سه‌زبانه - آموزش انگلیسی، هندی و زبان محلی غالب در هر ایالت - بار دیگر به برجسته شدن مساله‌ای سیاسی و احساسی منجر شده است.

این اقدام از نظر خیلی‌ها تلاشی است برای آمیختن سیاست با دین و فرهنگ در راستای اهداف کلی حزب حاکم بهاراتیا جاناتا (بی‌جی‌پی) برای ایجاد یک هویت ملی مشترک.

دولت اما می‌گوید که هدف این طرح ترویج چندزبانی است و هیچ زبان خاصی به هیچ ایالتی تحمیل نخواهد شد.

در کشوری که جمعیت ۱.۳ میلیارد نفری آن به هزاران زبان و گویش مختلف صحبت می‌کنند، این طرح نگرانی‌ها بابت تمایل ظاهری به تبدیل کردن هندی به زبان ملی را افزایش داده است. هندی زبان اکثریت مردم هند نیست و ایالاتی که زبانشان هندی نیست علاقه‌ای به پذیرفتن زبان اکثریت نسبی این کشور ندارند.

چرا این سیاست جدید باعث نگرانی شده است؟

سیاست آموزش ملی ۲۰۲۰ که در اواخر ماه ژوئیه به تصویب دولت مرکزی رسید حتی پیش از اجرایی شدن هم مباحث شدیدی ایجاد کرده است.

سیاست‌های آموزش اول و دوم هند به ترتیب در سال‌های ۱۹۶۸ و ۱۹۸۶ تصویب شده بودند، هنگامی که دولت در اختیار حزب کنگره بود.

این برنامه جدید، نخستین سیاست آموزشی این کشور در قرن حاضر است که توسط دولت نارندرا مودی پیشنهاد می‌شود.

طبق توصیه این سیاست همه دانش‌آموزان باید سه زبان بیاموزند که حداقل دو تا از آن‌ها باید متعلق به هند باشند. آموزش تا کلاس پنجم به زبان مادری خواهد بود و این رویه می‌تواند تا کلاس هشتم و بعد از آن نیز ادامه پیدا کند.

از آنجایی که زبان انگلیسی در هند به جایگاه و تحرک اقتصادی-اجتماعی ربط داده می‌شود، این ایده با مخالفت روبه‌رو شده است.

روزنامه اقتصادی بیزنس استاندارد از قول دکتر سومان باتارچرجی، کارشناس آموزش، نقل می‌کند که "شاید نظریه‌پردازان آموزش بگویند که دانش‌آموزان باید به زبان محلی تحصیل کنند، اما والدین و خانواده‌ها چنین چیزی نمی‌خواهند. خواست آن‌ها زبان انگلیسی است که فکر می‌کنند باعث پیشرفت بچه‌هایشان می‌شود."

اتخاذ این قانون هنگامی که مجلس به خاطر همه‌گیری ویروس کرونا کار نمی‌کند و بحثی روی آن نشده است، خیلی‌ها را نگران کرده است.

به نوشته وبسایت چپگرای وایر "تصویب بی‌تشریفات" این سیاست توسط دولت نشانه "برخورد نسبتا بی‌علاقه آن به مساله مهمی مثل آموزش است."

این سیاست بر تفکر انتقادی تاکید می‌کند، اما بعضی‌ها شک دارند که با وجود کمتر شدن فضای مخالفت در دانشگاه‌های هند بتوان به این هدف رسید.

مطلبی تفسیری در روزنامه معتبر ایندین اکسپرس می‌گوید وقتی که دانشگاه‌های هند برای "متابعت فرهنگی و سیاسی تحت فشار قرار دارند"، پردیس به عنوان فضایی برای به چالش کشیدن وضع موجود "بیش از پیش ناکارآمد" است.

یکی از ارکان اصلی این سیاست تغییرات گسترده در مدرسه‌ها و نظام آموزش عالی است، مثل تغییر "تمامی ابعاد ساختار آموزشی" به منظور ایجاد نظامی "هم‌راستا با اهداف آموزش در قرن بیست‌ویکم."

دولت می‌گوید به اجرای این طرح "تعهد کامل" دارد، اما خیلی‌ها از جمله روزنامه هندی‌زبان داینیک جارگان حس می‌کنند که این کار "هفت خان رستم" است.

واکنش ایالات چه بوده است؟

این سیاست پاسخ‌های متفاوتی در کشور دریافت کرده است. بعضی از ایالات به دلایل زبانی با آن مخالف کردند و بعضی‌ها هم از این که نقشی در روند تصمیم‌گیری نداشتند ابراز ناراحتی می‌کنند.

ایالات کارناتاکا، گوجارات، آسام، هاریانا و مادیا پرادش که همگی توسط حزب بی‌جی‌پی اداره می‌شوند از این سیاست استقبال کرده‌اند.

حزب شیو سینا که در ایالت ماهاراشترا در غرب هند حاکم است از تمرکز این سیاست بر آموزش به زبان مادری تجلیل کرده است، اما می‌گوید در رابطه با اجرای آن نگرانی‌هایی دارد. این موضع مطابق هدف رسمی این حزب از دهه ۱۹۷۰ است که می‌خواهد ماهاراشترا را به اقامتگاه انحصاری مردم مراتی تبدیل کند.

ایالت بنگال غربی در شرق این کشور اما به خاطر این که نظرش پرسیده نشده است ابراز "تاسف" کرده است و نهادی را مسئول بررسی این سیاست کرده است. روزنامه آناندابازار پاتریکا، پرتیراژترین نشریه بنگالی‌زبان، می‌گوید که نگرانی بابت تحمیل زبان هندی "غیرمنطقی نیست"، مخصوصا که "بحثی درباره وحدت ملی" نیز مطرح شده است.

ایالت کرالا در جنوب هند هم نهادی را مسئول بررسی این قانون کرده است و اعلام کرده ایده خصوصی‌سازی آموزش به "افزایش هزینه‌ها و نخبه‌گرایی" منجر خواهد شد. اما پرفروشترین روزنامه این ایالت که به زبان مالایالم منتشر می‌شود معتقد است که این ابتکاری "منحصر به فرد" و "رهنمودی برای تحقق چندین هدف توسعه‌ای در کشور" است.

اما شاید سختترین موضع در قبال سیاست سه‌زبانه را ایالت تامیل نادو در جنوب هند اتخاذ کرده باشد. ای. کی. پالانیسوامی، وزیر اول، بر سیاست دوزبانه این ایالت برای تامیل و انگلیسی تاکید کرده است و می‌گوید که این طرح "ناراحت‌کننده و دردآور" است.

رزونامه پرفروش هیندو تامیل تیسای که به زبان تامیل منتشر می‌شود نیز می‌‌گوید که این سیاست "نشانه‌ای از عزم" تحمیل زبان هندی است.

رد این بخش از قانون توسط این ایالت ریشه در سال‌ها مبارزه علیه هر گونه تلاش برای رسمیت بخشیدن به زبان هندی دارد. درگیری زبانی و فرهنگی-اجتماعی از سال‌ها پیش در جریان بوده است و این ایالت همیشه با آن چه "استیلای" هندی‌های شمال می‌خواند مخالفت کرده است.

اختلافات گذشته

قدمت اختلافات زبانی در هند به دوران پیش از استقلال این کشور در سال ۱۹۴۷ می‌رسد و نه تنها به تغییر دولت‌ها منجر شده است، بلکه جامعه را نیز شکل داده است.

در سال ۱۹۳۷، تصمیم حزب حاکم کنگره مبنی بر گنجاندن زبان هندی به عنوان درسی اجباری در برنامه آموزشی به اعتراض گسترده در تامیل نادو منجر شد. این قانون در پی سقوط دولت در ۱۹۳۹ توسط فرماندار بریتانیایی بخش‌های جنوبی هند در فوریه ۱۹۴۰ لغو شد.

در سال ۱۹۶۵ نیز اعتراضات مشابهی به انتخاب هندی به عنوان تنها زبان رسمی این کشور صورت گرفت که بر اساس قانون اساسی وقت هند اقدامی الزامی بود. طبق گزارش‌ها بیش از ۱۰ هزار نفر بازداشت شدند، چند دانشجو خود را به آتش کشیدند و ۷۰ نفر نیز جان خود را در خشونت‌ها از دست دادند. حزب کنگره در انتخابات سال ۱۹۶۷ در ایالت تامیل نادو شکست خورد و از آن به بعد هرگز در این ایالت به قدرت نرسیده است.

جنبش ویسالاندرا که در دهه ۱۹۵۰ توسط حزب کمونیست هند رهبری می‌شد دنبال یکی کردن تمامی مناطق تلوگوزبان زیر چتر یک ایالت بود. این جنبش در اکتبر ۱۹۵۳ به نتیجه رسید و ایالت آندرا پرادش از دل ایالت تامیل نادو زاده شد.