پایان رقابت‌های دموکرات‌‌ها؛ توطئه حزب یا شکست سندرز؟

اگر انتخابات مقدماتی امسال دموکرات‌ها را دنبال کرده باشید، احتمالا به یاد می‌آورید که یکی از مهمترین نگرانی‌های آن‌ها در آغاز، طولانی شدن انتخابات و کمبود فرصت برای التیام زخم‌های ناشی از کشمکش‌های انتخاباتی و چالش برقراری آشتی درون حزبی میان موافقان و مخالفان بیش از ۲۰ کاندیدای اولیه بود. اما پایان رقابت میان دموکرات‌ها بسیار زودتر از آنچه انتظارش می‌رفت، سر رسید.

چهارشنبه، ۸ آوریل برنی سندرز، یکی از دو کاندیدای باقیمانده در انتخابات، کارزارش را تعلیق کرد. چند روز بعد هم در یک برنامه زنده اینترنتی در کنار جو بایدن حاضر شد و حمایت قاطعش را از نامزدی او اعلام کرد. پس از برنی سندرز، باراک اوباما، رئیس‌جمهور پیشین ایالات متحده نیز از جو بایدن، معاون اول دوران ۸ ساله‌ ریاست‌جمهوری‌اش، حمایت کرد. بدین ترتیب، جو بایدن بسیار زودتر از آنچه تصور می‌شد عملا منتخب حزب دموکرات برای انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۲۰ شد.

در همین روزها و در میان کناره‌گیری سندرز و اعلام حمایت او و سایر سیاست‌مداران حزب دموکرات از جو بایدن، دو موضوع بیش از هر نکته دیگری مورد بحث بوده: "توطئه حزب دموکرات" برای شکست برنی سندرز و راهکارهای برقراری اتحاد میان طیف‌های مختلف دموکرات‌ها، خصوصا اتحاد میان حامیان سندرز با میانه‌روها.

اما اگر حزب دموکرات علیه برنی سندرز، یکی از محبوب‌ترین چهره‌های دموکرات "توطئه" کرده باشد، چطور ممکن است برنی سندرزی که دهه‌هاست اصول‌ و حرف‌هایش تغییری نکرده، چنین با شتاب به حمایت از جو بایدن، نامزد همان حزب توطئه‌گر برخیزد؟ برنی سندرزی که اغلب متهم می‌شود در پیگیری باورهایش حتی یک قدم نیز کوتاه نمی‌آید. همان برنی سندرزی که در سال ۲۰۱۶ تا پایان آخرین انتخابات ایالتی، علیرغم روشن بودن پیروزی هیلاری کلینتون و تمام فشارها برای کناره‌گیری، در رقابت‌ها باقی‌ماند و شهر به شهر به کمپینش ادامه داد.

سه‌شنبه بزرگ: آغاز پایان کارزار سندرز

سوم مارچ یا همان "سه‌شنبه بزرگ" آغاز پایان کارزار برنی سندرز بود. آن روز، ۱۴ ایالت‌ که بیشترشان هم زمین بازی سندرز به حساب می‌آمدند،‌ انتخابات برگزار کردند. قرار بود آن روز یکی از بزرگترین‌ پیروزی‌های نامزد مترقی‌ای رقم بخورد که خود را سوسیال - دموکرات می‌خواند و به دنبال یک انقلاب سیاسی در آمریکا است تا به نابرابری اجتماعی و اقتصادی در این کشور پایان دهد. تا چند روز پیش از سه‌شنبه بزرگ به نظر می‌رسید هیچ‌کس نمی‌تواند مانع پیشروی و پیروزی‌ او شود. سندرز نه تنها از نظر تامین منابع مالی و تعداد شرکت‌کنندگان در رویداد‌های انتخاباتی‌اش که در نظرسنجی‌ها هم از رقبایش جلوتر بود. اما با شکست سندرز در انتخابات کارولینای جنوبی و کناره‌گیری هم‌زمان دو رقیب انتخاباتی‌اش (امی کلوبشار و پیت بودجج) و حمایتشان از بایدن،‌ آن هم درست چند روز قبل از سه‌شنبه بزرگ، نتایج انتخابات آن روز و تمام انتخابات‌های پس از آن طوری پیش رفت که دیگر تقریبا هیچ راهی برای پیروزی سندرز باقی نماند.

برای بخشی از طرفداران سندرز که زخم‌های عملکرد جانبدارانه و مخدوش کمیته مرکزی حزب دموکرات در انتخابات سال ۲۰۱۶ هنوز تازه است، کناره‌گیری هم‌زمان پیت‌ بودجج و امی کلوبشار و حمایتشان از جو بایدن به مثابه دخالت حزب در انتخابات امسال بود. اما، این دیدگاه نه تنها اهداف سیاسی و عاملیت کاندیداها و حامیانشان را نادیده می‌گیرد، که نقش و مسئولیت راهبری برنی سندرز را در جذب رقبا و حامیانشان برای ایجاد همگرایی و گسترش پایگاه رای خودش در نظر نمی‌گیرد.

در سوی دیگر بازی، جو بایدن که از آغاز رای‌گیری‌ها و علیرغم نظرسنجی‌های پیش از شروع انتخابات‌ها، در رقابت‌ها ضعیف‌تر از سایر کاندیداها ظاهر شده بود، ناگهان یکی پس از دیگری برنده ایالاتی شد که در سال ۲۰۱۶ برنی سندرز یا پیروز آن انتخابات‌ها در مقابل هیلاری کلینتون شده بود و یا رقابت میان آنها نزدیک‌تر از چیزی بود که آن زمان انتظارش می‌رفت.

نتایج آرای سال ۲۰۲۰ و بازخوانی انتخابات ۲۰۱۶

در همین حال، آرای شمرده شده انتخابات امسال تصویری دقیق‌تر و نه چندان خوشایند برای برنی سندرز ترسیم کرد. این آمار و ارقام نشان می‌داد که سبد رای برنی سندرز امسال، به طور قابل ملاحظه‌ای کوچک‌تر از سبد رای او در سال ۲۰۱۶ است. گرچه میزان اشتیاق طرفداران او از جمله جوانان، کماکان و به میزانی قابل ملاحظه از سایر کاندیداها بیشتر است، اما تعداد کسانی که برای حمایت از او به پای صندوق‌‌های رای رفتند، به ویژه جوانان، نه تنها به اندازه‌ای که او انتظار داشت نبود که در بعضی ایالت‌ها با کاهش جدی نیز مواجه شده بود. این کاهش در بیشتر گروه‌های حامی سندرز قابل مشاهده بود.

از این گذشته، نتایج انتخابات امسال، دریچه‌ای برای بازخوانی انتخابات مقدماتی سال ۲۰۱۶ دموکرات‌ها گشود. برنی سندرز امسال در چند ایالتی که در انتخابات ماه نوامبر سرنو‌شت‌ساز هستند، با اختلاف از جو بایدن شکست خورد. این در حالی است که در سال ۲۰۱۶ توانسته بود در همین ایالت‌ها بر هیلاری کلینتون پیروز شود. با این حساب می‌توان گفت که رای سال ۲۰۱۶ بخشی از رای‌دهندگان در ایالت‌هایی چون ویسکانسین و میشیگان به برنی سندرز، رایی سلبی در مخالفت با هیلاری کلینتون بود. امسال که گزینه‌های بیشتری پیش‌رویشان بود، اقبالشان به برنی سندرز هم کاهشی چشمگیر داشت.

از تصمیم تعلیق تا زمان اتحاد

در این بالا و پایین‌های رقابت‌ها، چالش دیگری هم به میان آمد: بحران شیوع ویروس کرونا. بحرانی که نه تنها برنامه تبلیغات انتخاباتی را با مشکلات و خطرات جدی مواجه کرد که حتی برگزاری انتخابات‌‌‌ها هم کم‌کم امکان‌پذیر نبود. همه این‌ها در کنار نگرانی از عمیق‌تر شدن اختلافات، دست به دست هم داد تا برنی سندرز و تیمش به این نتیجه برسند که تبعات منفی ادامه راه بیشتر از پیامدهای مثبت آن است. یکی از نتایج مثبت کناره‌گیری زودهنگام برنی سندرز این است که کمیته مرکزی حزب دموکرات می‌تواند به کمک کمپین جو بایدن برود. کمپینی که از نظر ساختاری و گستردگی و کارآمدی به شدت محتاج به بازسازی است.

از زمان تعلیق کمپین سندرز تا اعلام حمایتش از بایدن چندان طول نکشید. این در حالی است که معمولا نامزدهای کنار‌‌رفته‌ای که آرای قابل توجهی به دست آورده‌اند،‌ از اعلام حمایتشان به عنوان "اهرم فشاری" بر نامزد پیروز استفاده می‌کنند تا مهم‌‌ترین خواسته‌هایشان وارد دستور کار کاندیدای برنده شود.

گرچه جو بایدن از همان آخرین مناظره بدون تماشاگر با سندرز، تلاش کرد تا به سندرز و حامیانش بگوید، دغدغه‌های آنها را درک می‌کند و با اصل خواسته‌هایشان از جمله گسترش بیمه سلامت همگانی، پیدا کردن راه‌حل‌هایی برای وام‌های سنگین دانشجویی، تغییرات اقلیمی و همین‌طور نابرابری طبقاتی موافق است، اما هنوز فاصله میان آنچه سندرز مد نظر داشت با آنچه جو بایدن می‌گوید زیاد است. پس چرا حمایتی چنین زودهنگام؟

یکی از این دلایل، روابط شخصی خوب و مبتنی بر احترام متقابل جو بایدن و برنی سندرز است. به شهادت آنهایی که هر دوشان را از نزدیک می‌شناسند، این رابطه‌ی مثبت که در طول بیش از دو دهه شکل گرفته، اعلام حمایت زودهنگام را برای سندرز سهل‌تر کرد.

به علاوه،‌ دموکرات‌ها - علیرغم تمام اختلافات داخلی‌شان - تقریبا همگی معتقدند که انتخاب مجدد دونالد ترامپ برای کشور تبعاتی سهمگین دارد و مصمم‌ هستند تا متحد با هم به مصاف او بروند. از این گذشته برایشان روشن است که نوامبر امسال، با یک رئیس‌جمهور مستقر و نامتعارف روبه‌رو هستند که نشان داده برای باقی‌ماندن در کاخ‌سفید از هیچ کاری، حتی کمک‌خواستن از دولت‌های خارجی، ابایی ندارد. برنی سندرز هم بارها گفته که در این موارد کاملا با آنها هم عقیده است.

به نظر می‌رسد، مهم‌ترین دلیل کناره‌گیری و حمایت برنی سندرز از جو بایدن، همان نگرانی از پیروزی مجدد دونالد ترامپ باشد. او می‌داند‌ میزان مشارکت طیف نزدیک‌ به دموکرات‌ها در انتخابات از مهمترین عوامل پیروزی یا شکست آنها خواهد بود و بسیج عمومی جز با اتحاد میسر نمی‌شود. از این‌ها گذشته، قانع کردن بخشی از طرفداران سندرز برای رای دادن به جو بایدن فرآیندی زمان‌بر است. حال در شرایطی که شیوع ویروس کرونا می‌تواند مشارکت در انتخابات را تحت تاثیر قرار دهد و راه پیروزی هم برای سندرز بسته است، شروع هر چه سریع‌تر فرآیند هم‌گرایی و آشتی، امکان ایجاد اتحاد و بسیج عمومی نیروهای دموکرات‌ها را در پاییز امسال بالاتر می‌برد.

بیشتر بخوانید: