سایه تحریم بر اولین مناظره تلویزیونی شش نامزد ریاست جمهوری ایران

پوشش زنده

1. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴آیا تحریم‌ها مانع از ورود واکسن کرونا به ایران شد؟, بخش راستی آزمایی بی‌بی‌سی

   علیرضا زاکانی در جریان مناظره انتخابات ریاست جمهوری ادعا کرد «تا وقتی تحریم را خنثی نکردیم در کرونا، به ما واکسن ندادند.»

   بر اساس بررسی‌های بخش راستی آزمایی بی‌بی‌سی این ادعا نادرست به نظر می‌رسد.

   در زمان همه‌گیری ویروس کرونا، دولت ایران نیز ادعا می‌کرد که خرید واکسن از کواکس، نهاد هماهنگ کننده تلاش‌های جهانی برای درسترسی کشورها به این واکسن، به دلیل تحریم‌های آمریکا به مشکل برخورده است.

   با این حال این نهاد در گفتگو با بی‌بی‌‎سی فارسی در آذر ۱۳۹۹ گفت ایران برای خرید واکسن با هیچ منع قانونی و حقوقی از طرف دولت آمریکا روبرو نیست.

   سخنگوی «اتحاد واکسن» که برنامه کواکس برای دسترسی یکسان کشورها به واکسن کرونا را اداره می‌کند، گفت اوفک (دفتر کنترل سرمایه‌های خارجی وزارت دارایی آمریکا) مجوزی صادر کرده که موانع قانونی ایران برای خرید واکسن را برطرف می‌کند.

   در دی ماه ۱۳۹۹ هم آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در یک سخنرانی زنده تلویزیونی واردات واکسن کرونا از آمریکا و بریتانیا را ممنوع کرد.

   به دنبال صحبت‌های او سخنگوی هلال احمر ایران گفته واردات ۱۵۰ هزار دوز واکسن فایزر، که چند انجمن خیریه به دنبال آن بودند، «منتفی است.»

   علیرضا زاکانی خود از امضاکنندگان نامه‌ای به حسن روحانی، رئیس جمهوری وقت، در دی ۱۳۹۹ بود که خواستار ممنوع شدن ورود واکسن از آمریکا، بریتانیا و فرانسه شده بود.

   در این نامه ادعاهایی درباره خطر «بیوتروریسم» و «شواهد مسلم عینی از تست محصولات دارویی و واکسن‌ها در کشورهای آفریقایی و جهان سوم» مطرح شده بود. امضا کنندگان همچنین سازوکار کوواکس را دارای «ماهیت مورد شبهه و مشکوک به ارتباط با جریانات کاملا مسئله‌دار بین‌المللی» توصیف کرده و خواستار خووداری دولت از تهیه واکسن از طریق این نهاد شده بودند.

2. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴مهدی محمودیان: چیزی عوض نشده، رای نمی‌دهم

   مهدی محمودیان، فعال سیاسی اصلاح‌طلب و زندانی سیاسی سابق در ایران می‌گوید که در شرایط ایران «چیزی عوض نشده» و او در انتخابات ریاست جمهوری شرکت نخواهد کرد.

   او در پستی در شبکه ایکس می‌گوید که امکان تحقق مطالبات مردم از طریق انتخابات «سلب شده است و قدرت به نهادهای فردی منتقل شده است.»

   در حالیکه گروهی از اصلاح‌طلبان،‌ مسعود پزشکیان را نامزد مورد نظر خود معرفی کردند آقای محمودیان می‌گوید که آقای پزشکیان «حتی نمی‌تواند ۵ وزیر اول مورد نظرش را منصوب کند.»

   او دولت حسن روحانی را مثال زده و گفت که وزیر علوم دولت روحانی،‌ انتخاب بیست و نهم او بوده است.

   مهدی محمودیان بارها در ایران زندانی شده است، که آخرین بار به دلیل اعتراض به سرنگونی هواپیمای اوکراینی بود که به زندان افتاد و دی ماه سال ۱۴۰۲ از زندان آزاد شد.

3. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴پورمحمدی: آمارها نشان‌دهنده شرایط اقتصادی بحرانی است

   مصطفی پورمحمدی با تاکید بر بها دادن به نظرات کارشناسان، مدعی شد که خود او طرح‌های بزرگی را در کشور اجرا کرده است.

   او با اشاره به آمارها گفت: «آمارها نشان‌دهنده این است که شرایط اقتصادی کشور بحرانی است.»

   آقای پورمحمدی همچنین گفت: «با تورم ۴۰ درصدی و ناترازی سرسام‌آور بودجه دولت و بانک‌ها، نمی‌توان رشد اقتصادی ایجاد کرد.»

4. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴زاکانی: باید تحریم را در داخل خنثی کرد، به ما واکسن ندادند

   علیرضا زاکانی بار دیگر تحریم‌ها را کم‌اهمیت تلقی کرد و گفت باید تحریم‌ها را در داخل خنثی کرد و بعد به دیپلماسی پرداخت.

   آقای زاکانی گفت در جریان همه‌گیری کرونا به ایران واکسن داده نشد. او گفت: «اول واکسن را ساختیم و تحریمش را خنثی کردیم تا بعد خارجی ها به ما واکسن دادند.»

5. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴پزشکیان: افرادی که فقط شعار دادند و نتوانستند آنها را عملی کنند، باید محاکمه شوند

   مسعود پزشکیان با انتقاد از «باندبازی» و «حزب‌بازی» مشکلات چهل ساله را ناشی از این رفتار سیاستمداران دانست.

   آقای پزشکیان با اشاره به اصولی که در استراتژی بانک جهانی مطرح شده، گفت: «مردم می‌خواهند بدانند که چه کسی باید پاسخگوی نیازهای آنها باشد و چگونه باید شرایط بحرانی اقتصاد را مدیریت کند؟»

   او با پرسیدن اینکه چرا وعده‌های رشد اقتصادی پیش از این تحقق نیافته است، گفت افرادی که فقط شعار دادند و نتوانستند آنها را عملی کنند، باید محاکمه شوند.

6. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴انتقاد جلیلی از دولت روحانی

   سعید جلیلی انتقادهایی را از دولت حسن روحانی مطرح کرد و گفت دولت به مجمع تشخیص مصلحت نظام نامه نوشته بود که بدون یک توافق بین‌المللی نمی‌تواند حقوق ماه آینده کارمندان را بدهد، اما این توافق انجام نشد و هنوز هم حقوق کارمندان پرداخته می‌شود.

7. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴قالیباف: افزایش بهره‌وری بر سرمایه‌گذاری ارجح است، تحریم هم مهم است

   محمدباقر قالیباف، که بر مقابله با «هدر رفتن» فرصت‌های کنونی تاکید دارد، گفت برای تامین رشد اقتصادی افزایش بهره‌وری بر افزایش سرمایه‌گذاری ارجح است.

   آقای قالیباف گفت در سال گذشته ۸ میلیارد دلار برای خودرو ارز اختصاص داده شد، اما وضعیت بازار خودرو همه را ناراضی کرده است.

   او در عین حال گفت تحریم هم مهم است، اما ظرفیت‌هایی، از جمله در رابطه با چین و روسیه موجود است که از آنها استفاده نمی‌شود.

8. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴قاضی‌زاده هاشمی: سهم دولت در اقتصاد باید کاهش یابد

   قاضی‌زاده هاشمی گفت مردم به سیاستمدارانی که اعتماد به نفس نداشته باشند، اطمینان نمی‌کنند.

   او خواهان کاهش سهم دولت در اقتصاد شد.

   او همچنین بر ضرورت شفافیت اقتصاد تاکید کرد و گفت: «خصوصی‌سازی باید شفاف باشد و در اطاق شیشه‌ای برگزار شود و دولت نباید با بخش خصوصی رقابت کند.»

9. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴آیا ایران از نظر فساد در میان کشورهای جهان «نفر ۱۵ از آخر» است؟, راستی آزمایی

   مسعود پزشکیان در صحبت‌هایش با انتقاد از عدم شفافیت نظام اقتصادی و فساد بالا در ایران، گفت ایران در میان کشورهای جهان «نفر ۱۵ از آخر» است.

   براساس آخرین گزارش سازمان شفافیت بین‌الملل، ایران از لحاظ شاخص فساد در سال ۲۰۲۳، با دو پله سقوط در رتبه ۱۴۹ از میان ۱۸۰ کشور قرار گرفت.

   امتیاز ایران در این شاخص ۲۴ بود که نسبت به سال قبل یک امتیاز کاهش یافت. این ضعیف‌ترین امتیاز ایران از سال ۲۰۰۹ بوده است.

   ۳۱ کشور، از جمله سوریه، افغانستان، کره شمالی و یمن، در این فهرست بعد از ایران قرار دارند.

10. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴انتقاد دوباره پورمحمدی از تحریم‌ها و انتقاد از مجلس برای راکد ماندن قانون برنامه هفتم توسعه

    مصطفی پورمحمدی گفت برای اجرای برنامه هفتم نیاز به مدیریت است.

    آقای پورمحمدی با انتقاد به مجلس گفت: «مجلس با عدم تصویت قوانین مورد نیاز اجرای قانون هفتم، آن را دو سال معطل کرد.»

    او همچنین دوباره بر اثر منفی تحریم‌ها بر اقتصاد ایران تاکید کرد.

11. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴حمله زاکانی به پزشکیان: همه چیز را به همه چیز گره زد

    علیرضا زاکانی می‌گوید «خصوصی‌سازی» در ایران «اختصاصی‌سازی» بوده است.

    آقای زاکانی همچنین در انتقاد از پزشکیان گفت که او «همه چیز را به همه چیز گره زد» و «آخرش هم نتیجه گرفت که نمی‌توانیم.»

    آقای زاکانی انتقاد مشابهی را هم علیه مصطفی پورمحمدی مطرح کرد.

    او با پیش کشیدن مشکلات اقتصادی ترکیه، گفت روابط بین المللی گسترده‌تر ضامن حل مشکلات اقتصادی نیست.

12. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴پزشکیان: تحریم فاجعه است

    مسعود پزشکیان بار دیگر به تندی از تاثیر منفی‌ تحریم‌ها انتقاد کرد و گفت: «تحریم‌ها فاجعه است.»

    آقای پزشکیان گفت «دور زدن تحریم» ممکن است، اما در حاشیه آن «بخور بخور» می‌شود و ایران از نظر فساد مالی جایگاه بدی در جهان دارد.

    او گفت ایران در شرایط کنونی نمی‌تواند شریک تجاری پایداری داشته باشد و حتی چین هم بدون رفع مشکل FATF در ایران سرمایه‌گذاری نخواهد کرد.

13. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴قالیباف: ظرفیت‌های بزرگی را هدر می‌دهیم

    محمدباقر قالیباف گفت ایران ظرفیت‌های بزرگی دارد که در حال هدر رفتن است.

    آقای قالیباف گفت یک «مدیر قوی» لازم است تا این ظرفیت‌های هدر رفته را به درستی استفاده کند.

14. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴قاضی‌زاده هاشمی: کاندیداها از صحبت‌های تکراری و کلی‌گویی پرهیز کنند

    امیر حسین قاضی‌زاده هاشمی از کلی‌گویی‌های نامزدها انتقاد کرد و از آنها درخواست کرد تا به جزییات بپردازند و نیازهای مردم را بیان کنند تا مردم به حرف آنها بپذیرند.

    آقای قاضی‌زاده گفت سیاست‎‌های دوران حسن روحانی رشد منفی برای اقتصاد ایران به دنبال داشته است.

15. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴اختلاف نظر نامزدها درباره تاثیر تحریم‌ها بر رشد اقتصاد ایران

    امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی، اولین نامزدی که به سوالات اقتصادی پاسخ داد، گفت اجرای درست قانون هدفمندی یارانه‌ها مهمترین کاری است که باید انجام شود. او گفت این قانون به درستی اجرا نشده است.

    آقای قاضی‌زاده هاشمی تنها نامزدی است که در سوگ ابراهیم رئیسی سیاه پوشیده است.

    پس از او محمدباقر قالیباف گفت رئیس جمهور هم باید حواسش به سفره مردم باشد و هم به رشد اقتصادی و پروژه‌های کلان.

    آقای قالیباف همچنین وعده داد که دستمزدها را متناسب با تورم افزایش دهد.

    مسعود پزشکیان، سومین نامزد، گفت بدون انسجام داخلی و بدون تنظیم روابط بین‌المللی رشد اقتصاد حاصل نمی‌شود.

    او همچنین از برنامه هفتم توسعه انتقاد کرد و گفت باید این برنامه بازبینی شود.

    سعید جلیلی، چهارمین نامزدی که به سوالات اقتصادی پاسخ داد، در اولین دور از صحبت‌هایش رشد اقتصادی را نیازمند «استفاده از فرصت‌ها» دانست. آقای جلیلی مشارکت جامعه را مهمترین عامل رشد اقتصادی بیان کرد.

    او گفت رشد اقتصادی نباید به جذب سرمایه خارجی منوط شود‌.

    علیرضا زاکانی، پنجمین نامزدی که پاسخ داد گفت اعتقاد ندارد که «تحریم‌های ظالمانه آمریکا» مشکل ایران است، بلکه «تجویزهای اقتصادی آمریکا» مشکل اصلی است.

    او گفت باید قدرت پول ملی تقویت شود.

    مصطفی پورمحمدی، آخرین نامزدی که پاسخ داد گفت اقتصاد تنها راه حل اقتصادی ندارد و باید مسائل فرهنگی، سیاسی و بین‌المللی نیز حل شود.

    آقای پورمحمدی انتقاد کرد که «هنوز می‌گویند که تحریم مهم نیست.»

16. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴سوالات چند کارشناس و مقام سابق اقتصادی

    در این دوره از مناظره‌ها دیگر مجری سوالی از نامزدها نمی‌پرسد.

    به جای آن، چند کارشناس و مقام سابق اقتصادی، از جمله داوود دانش جعفری و طهماسب مظاهری، وزیران سابق دارایی، سوال‌هایی را پرسیدند.

    این سوال‌ها از پیش ضبط شده بود.

    نامزدها فرصت دارند تا به همه یا یکی از این سوالات جواب دهند.

17. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴خبر فوری, مناظره اول انتخابات ریاست جمهوری ایران آغاز شد

    اولین مناظره نامردهای انتخابات ریاست جمهوری ایران با حدود نیم ساعت تاخیر نسبت به زمان اعلام‌شده قبلی آغاز شد.

    در آغاز مناظره سرود ملی جمهوری اسلامی ایران پخش شد و نامزدها به احترام سرود ایستاده و آن را خواندند.

    پس از سرود ملی، بخش‌هایی از قرآن خوانده شد.

    سپس یک قطعه موسیقی غمگین با تصاویری از ابراهیم رئیسی و دیگر قربانیان حادثه سقوط بالگرد رئیس جمهور پیشین ایران پخش شد.

18. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴تاخیر در آغاز مناظره

    با گذشت بیش از ۱۰ دقیقه از زمانی که به طور رسمی برای آغاز مناظره اول انتخابات ریاست جمهوری تعیین شده بود، هنوز مناظره شروع نشده است.

    پیش از آغاز مناظره چند پسر نوجوان که لباس‌هایی از مردمان مختلف ایران به تن داشتند آوازی با مضمون ملی‌گرایانه خواندند. به جز فارسی، زبان‌های دیگری که در ایران صحبت می‌شود نیز در این موسیقی استفاده شد.

19. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴تشریفات نظامی هنگام ورود نامزدها به ساختمان صداوسیما

    نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری با تشریفات نظامی وارد ساختمان صداوسیما شده‌اند.

    تشریفات این چنینی برای مناظره‌ها در دوره‌های قبلی انتخابات سابقه نداشت.

    همچنین ویدئویی از نامزدها منتشر شده که پیش از مناظره در کنار یکدیگر نماز خوانده‌اند.

20. ۲۸ خرداد ۱۴۰۳ - ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴مناظره نخست؛ اختلاف میان اصولگرایان و کار دشوار نامزد اصلاح‌طلبان, پوریا ماهرویان، بی‌بی‌سی

    با اعلام رسمی نامزدهای چهاردمین انتخابات ریاست جمهوری ایران و حضور ۵ اصولگرا و یک اصلاح‌طلب در این جمع، بسیاری از عبارت ۱+۵ برای رقابت‌های این دوره یاد کردند، اما با آغاز تبلیغات انتخاباتی مشخص شد که در جمع همان اصولگرایان هم اختلاف‌ها در بسیاری از موارد بیشتر از آن است که هر پنج اصولگرا مقابل مسعود پزشکیان صف‌بندی کنند.

    با توجه به مواضع نامزدها در برنامه‌های انتخاباتی و میزگردهای صداوسیما، علیرضا زاکانی، سعید جلیلی و علیرضا قاضی‌زاده هاشمی راه‍شان را از دو اصولگرای دیگر جدا کرده‌اند و بسیار بعید به نظر می‌رسد که هر سه نفر بخواهند تا روز رای‌گیری نامزدی‌شان را ادامه دهند.

    هم‌سویی این سه نفر و نگرانی از تقسیم آرا میان اصولگرایان، قالیباف را بر آن داشته است که ائتلاف نامزدهای «جبهه انقلاب» را در صدر اولویت‌های خود تا پیش از روز رای‌گیری قرار دهد. با این حال با توجه به اینکه محمدباقر قالیباف و سعید جلیلی که هر دو یک بار به نفع ابراهیم رئیسی در دوره‌های پیش کنار رفته بودند، این بار حاضر شوند یکی به نفع دیگری کناره‌گیری کند و بسیار بعید است که هر دو به نفع نامزد سومی انصراف دهند.

    در نخستین مناظره احتمالا بیشترین توجه به محمدباقر قالیباف خواهد بود و پرونده‌های موسوم به املاک نجومی، ساختمان پلاسکو و سیسمونی گیت. شاید این بار نیز مانند مناظرات ۱۳۹۲ همانطور که حسن روحانی با اشاراتی به جلسات دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی و اظهارات محمدباقر قالیباف در آن جلسات بارها او را به چالش کشید، در مناظره‌های این دوره مصطفی پورمحمدی که سال‌ها رئیس سازمان بازرسی کشور بود، نقش حسن روحانی را بازی کند و انگشت روی پرونده‌های اقتصادی قالیباف در زمان مسئولیتش در شهرداری بگذارد.

    به همین دلیل شاید آقای قالیباف برای آنکه بتواند کمی از بار فشار احتمالی مصفطی پورمحمدی و مسعود پزشکیان بکاهد، دست‌کم در ابتدای کار وارد رویارویی با سعید جلیلی نشود، کسی که به نظر بسیاری رقیب اصلی قالیباف محسوب می‌شود.

    برخلاف پنج نامزد دیگر، مصطفی پورمحمدی برای نخستین بار است که خود را در معرض انتخابات عمومی قرار می‌دهد. هر چه بیشتر به روز انتخابات نزدیک می‌شود، او سعی دارد برخلاف تصور عموم و همچنین مقام‌های قضایی و امنیتی پیشینش، بیشتر خود را به عنوان یک چهره معتدل نشان دهد.

    به نظر می‌رسد پورمحمدی بیش از آنکه بخواهد همراه نامزدهای اصولگرا مقابل نامزد اصلاح‌طلبان قرار گیرد، باقی نامزدها به‌ویژه سعید جلیلی و محمدباقر قالیباف را به چالش بکشد. او امید دارد که بتواند علاوه بر رای محافظه‌کاران سنتی، بخشی از آرای اصولگرایانی را به سبد رای خود اضافه کند که نامزد اصلی‌شان نه قالیباف است و نه جلیلی.

    مسعود پزشکیان که یک‌‌تنه بار اصلاح‌طلبان را به دوش ‌می‌کشد نیز کار دشواری دارد؛ به ویژه به‌نظر می‌رسد آنطور که بخشی از هوادارانش انتظار داشته‌اند، نتوانسته است با برنامه‌ و مواضعش توجه لازم را جلب کند. تاکید زیاد بر اجرای برنامه و سیاست‌های رهبر جمهوری اسلامی، اتکای فراوان بر نظر کارشناسان و همچنین نقل‌قول‌های متعدد از قرآن و نهج‌البلاغه، واکنش‌های زیادی چه در میان هوادارانش و چه در میان مخالفانش داشته است.