در یک نگاه؛ نیروهای مخالف حکومت بشار اسد چگونه در سوریه پیشروی کردند؟

شورشیان مخالف بشار اسد، رئیس جمهور سوریه، میگویند شهر مرکزی حمص را «کاملا آزاد کردهاند» و ابومحمد جولانی، رهبر شورشیان اسلامگرا، آن را یک «لحظه تاریخی» خوانده است. این شورشیان همچنین از شمال و جنوب به سمت دمشق، پایتخت، در حال پیشروی هستند. این شورشیان، پیشتر کنترل استان جنوبی درعا را به دست گرفتند. از دمشق گزارش شده است که معترضان، مجسمه حافظ اسد، پدر بشار اسد را سرنگون کردهاند. دفتر ریاست جمهوری سوریه تاکید کرده است که بشار اسد در دمشق است.

در حالی که آخرین خبرها از رسیدن نیروها مخالف بشار اسد به ۱۰ کیلومتری جنوب دمشق حکایت دارد، گزارشها حاکی است که ایران فرماندهان سپاه در سوریه و گروهی از مقامهای دیپلماتیکش را از سوریه خارج کرده است. همزمان گزارشهای دیگری منتشر شده است که حاکی از ورود نیروهای حشد شعبی و حزبالله به سوریه است.
تا لحظه انتشار این ویدیو، ایران درباره این گزارشها هیچ اظهار نظری نکرده است.
روز ۱۶ آذر ویدیویی که حیدر موسوی، مداح و برگزارکننده تورهای زیارتی به سوریه در اینستاگرامش منتشر کرد، مورد توجه شماری قرار گرفت که آن را سندی برای تایید «قطع حمایت ایران از سوریه» دانستند.
حیدر موسوی از تاریخ ۱۳ تا ۱۷ آذر ویدیوهای «آخرین سفرش به همراه کاروان» به سوریه را منتشر کرده است که در یکی از آنها که در تاریخ ۱۴ آذر در اینستاگرامش منتشر شده، میگوید «گروهی از لشگر فاطمیون» در حرم هستند.
عباس عراقچی که در نشست دوحه حضور دارد به خبرنگاران گفته: «پیشبینی اینکه بشار اسد سقوط کند امکان ندارد، اما جبهه حمایت وظیفهاش را انجام میدهد.»

منبع تصویر، Getty Images
براساس گزارشها اردن تصمیم به بستن مرز زمینیاش با سوریه گرفته است.
خبرنگار بیبیسی در اردن از مرز سوریه گزارش داده که پس از ورود همه اتباع اردنی این تصمیم از سوی امان اجرا شده است.
در پی این تصمیم گذرگاه مرزی جابر در جنوب غربی سوریه و نزدیک به شهر درعا تا اطلاع ثانوی از سوی اردن بسته شده است.
نیروهای مخالف دولت بشار اسد توانستهاند در شبانهروز گذشته کنترل اکثر نقاط جنوبی سوریه را در اختیار بگیرند.

منبع تصویر، Getty Images
امیره عباس، بیبیسی
مردم سوریه با ترکیبهای مختلف قومی و مذهبی، لحظات حساسی را در سایه تحولات و درگیریهای جدید کشورشان تجربه میکنند.
روز چهارشنبه ۲۷ نوامبر گروههای مسلح مخالف در حملهای غافلگیرکننده موفق شدند شهر حلب را از کنترل نیروهای دولتی خارج کنند.
همزمان «نیروهای دموکراتیک سوریه» اعلام کردند که در مناطقی از دیرالزور که نیروهای دولتی از آنجا عقبنشینی کردهاند، مستقر شدهاند.
با بازگشت تحولات سوریه به سرخط رسانههای جهان، جناحهای مختلف سوری به ویژه با توجه به نقشه پیچیده استقرار گروههای مسلح در این کشور، به موضوع بحث و پرسش تبدیل شدهاند.
این نقشه از جمله شامل گروههای اسلامگرای تندرو مانند «هیئت تحریر شام» است که هدایت حمله به حلب را بر عهده داشت. اما در کنار این گروهها، نیروهای دیگری نیز با ایدئولوژیهای متفاوت حضور دارند که نیروهای دموکراتیک سوریه یکی از مهمترین آنها است.

نیروهای دولت سوریه مواضع خود در استان قنیطره را تخلیه کردهاند.
این استان در بلندیهای جولان اشغالی و نزدیک مرز اسرائيل واقع شده است. ساعتی پیش سازمان حقوق بشر سوریه گزارش کرد که سازمان عملیات نظامی گروههای مخالف اسد اعلام کردهاند که مرکز این استان را تصرف کردهاند.

منبع تصویر، EPA-EFE/REX/Shutterstock
به گزارش خبرگزاری ایسنا عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران در واکنش به تحولات سوریه به شبکه الشرقیه گفته: «ما پیشگو نیستیم. هرچه مقدر خداوند باشد پیش خواهد آمد.» آقای عراقچی که برای شرکت در نشست آستانه به دوحه سفر کرده است گفت که تمامیت ارضی سوریه باید محترم شمرده شود و گفتگوهای سیاسی بین دولت سوریه و گروههای «معارض مشروع» باید ادامه پیدا کند.
آقای عراقچی قرار است در قطر با وزرای خارجه ترکیه، روسیه و سوریه دیدار و گفتگو کند.
او که پیشتر به عراق سفر کرده بود با وزیران خارجه عراق و سوریه در مورد اوضاع جاری در سوریه گفتگو کرد.
ایران و روسیه از جمله حامیان اصلی حکومت بشار اسد از زمان شروع جنگ داخلی در این کشور بودهاند.
تصاویری از پایین کشیدن مجسمه حافظ اسد، پدر بشار اسد، رییس جمهور سوریه در شهر درعا منتشر شده است.
دیدبان حقوق بشر سوریه میگوید که نیروهای دولتی، کنترل شهر درعا را از دست دادهاند.
پیشتر هم شورشیان اسلامگرا به رهبری هیئت تحریرشام توانستند چند شهر کلیدی از جمله حلب و حما را به تصرف خود درآورند.
چند روز پیش مجسمه باسل، برادر بشار اسد، در شهر حلب دومین شهر بزرگ این کشور هم تخریب شد.

منبع تصویر، Getty Images
آخرین گزارشها از سوریه حاکی از آن است که گروههای مسلح مخالف دولت مرکزی به رهبری هیئت تحریرشام اکنون به ۲۰ کیلومتری جنوب دمشق رسیدهاند.
حسن عبدالغنی یکی از فرماندهان نظامیان غیردولتی در تلگرام نوشت که «نیروهای ما آخرین مرحله از محاصره دمشق را آغاز کردهاند.»
مخالفان بشار اسد از شمال و جنوب به سمت پایتخت سوریه در حال حرکت هستند و نیروهای دولتی لحظه به لحظه در حال از دست دادن نقاط مختلف در این کشور هستند.
گزارشها از استان جنوبی درعا حاکی از آن است که که مخالفان به نیروهای دولتی وعده عبور امن را داده و آنها این استان را به سمت دمشق تخلیه کردهاند.
در شمال پایتخت هم مخالفان تحت رهبری اسلامگرایان در حال آماده شدن برای حمله به شهر حمص هستند.
ساعاتی پیش آنها توانستند شهر قنیطره در جولان و در نزدیکی مرز با اسرائیل را تصرف کنند.

منبع تصویر، Reuters
حسن عبدالغنی، از فرماندهان ارشد نظامی نیروهای مخالف بشار اسد با پیشروی گسترده این نیروها و تحت کنترل درآوردن شهرهای سوریه تلاش کرده تا به جوامع دینی و اقلیتهای سوریه اطمینان خاطر دهد.
او در پیامی در تلگرام گفته است: «تأمین امنیت روستاها و شهرهای مردم در مناطق تازه آزادشده، بهویژه مناطقی که در آنها فرقههای دینی مختلف و اقلیتها زندگی میکنند، به یک واقعیت تبدیل شده است... از همه فرقهها میخواهیم اطمینان داشته باشند و از حرکتهای انقلابیون حمایت کنند، زیرا دوران فرقهگرایی و استبداد برای همیشه به پایان رسیده است."

منبع تصویر، Getty Images
مهند توتونجی، بیبیسی عربی
همزمان با افزایش تنشها در سوریه، اسرائیل مجدداً مواضع اعلام نشده خود را درباره حمایت یا مخالفت با حکومت بشار اسد بازبینی کرده است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، دو نشست برای بررسی اوضاع در حال تحول سوریه برگزار کرده و ارتش نیز نیروهای خود را در وضعیت آمادهباش کامل درآورده است. این اقدامات به دلیل نگرانی از وقوع حوادث امنیتی احتمالی در بلندیهای جولان صورت گرفته است. بلندیهای جولان منطقهای تحت اشغال اسرائیل در جنوب غربی سوریه است.
اسرائیل از ابتدای جنگ داخلی سوریه نقش فعالی داشته و از سال ۲۰۱۵ حملات هوایی متعددی را علیه اهدافی که ادعا میکند با ایران و حزبالله در سوریه و لبنان مرتبط هستند، انجام داده است.
قبل از این، اسرائیل به صورت پنهانی از گروههای مخالف که در مرز اسرائیل و سوریه با ارتش سوریه میجنگیدند، حمایت میکرد. این حمایتها شامل کمکهای پزشکی، تأمین مواد غذایی، آموزش نظامی و ارائه تسلیحات بود که بعدها رسانهها و مقامات اسرائیلی آن را افشا کردند.

منبع تصویر، Getty Images
پیشروی گروههای مخالف بشار اسد در بخشهای مختلف سوریه ادامه دارد و براساس آخرین گزارشها توانستهاند شهر قنیطره را به کنترل خود در آورند.
این شهر هممرز با منطقه جولان تحت اشغال اسرائیل قرار دارد.
ارتش سوریه پس از از دست دادن کنترل مناطق مختلف استان درعا، به جنوب نقل مکان کرده تا یک حلقه امنیتی ایجاد کند.
مردم شهر درعا به بیبیسی گفتهاند که پس از آنکه به ارتش اجازه داده شد تا بدون درگیری از این شهر به سمت دمشق خارج شوند، اوضاع در آنجا نسبتا آرام است.
مخالفان بشار اسد تحت رهبری اسلامگرایان در حال آماده شدن برای حمله به حمص در مرکز سوریه هستند.
آنها حلب و حما را در کمتر از دو هفته و در حملات برقآسا تصرف کردند و روز به روز نقاط بیشتری را در سوریه تحت کنترل خود در میآورند.

منبع تصویر، EPA
نخستوزیر قطرگفته است که بشار اسد، رئیسجمهور سوریه، در دوران آرامش نسبی جنگ این کشور نتوانسته است با مردم خود تعامل کند و به مسائلی مانند بازگشت پناهجویان رسیدگی کند.
محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثانی روز شنبه در نشست «فروم دوحه» گفت: «بشار اسد از این فرصتها برای آغاز تعامل و بازسازی رابطه خود با مردمش استفاده نکرد و هیچ حرکت جدی چه در مورد بازگشت پناهجویان و چه در مورد آشتی با مردم خودش مشاهده نکردیم.»
گزارشها حاکی از آن است که در سویدا در جنوب سوریه، فرماندار، پلیس و روسای زندان دفاتر خود را ترک کردهاند، زیرا نیروهای مخالف دولت کنترل چندین ایستگاه بازرسی را به دست گرفتهاند.
این اتفاق چند ساعت پس از آن صورت گرفت که شورشیان در مرکز سوریه اعلام کردند که در حومه حمص هستند و به نیروهای بشار اسد آخرین اولتیماتوم را برای ترک مخاصمه دادند.
شورشیان تحت رهبری اسلامگرایان، پس از آغاز حمله برق آسای خود کمتر از دو هفته پیش، حلب و حما را تصرف کردند.
اردن از شهروندان خود خواسته است که «هرچه سریعتر» خاک سوریه را ترک کنند، زیرا شورشیان به رهبری اسلامگرایان حملات خود علیه نیروهای بشار اسد را افزایش دادهاند.
وزارت امور خارجه اردن در بیانیهای که اواخر روز گذشته منتشر شد، اعلام کرد: «با توجه به تحولات جاری در سوریه، از شهروندان اردنی مقیم و حاضر در این کشور خواسته میشود که خاک سوریه را در اسرع وقت ترک کنند.»
عمان همچنین روز جمعه گذرگاه مرزی خود با سوریه را بست.

منبع تصویر، isna
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه ایران گفته است که اخبار مربوط به «تخلیه سفارت جمهوری اسلامی در دمشق صحت ندارد.»
او گفت است که سفارت ایران همچنان به فعالیتهای خود در دمشق ادامه میدهد.
روز گذشته روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی گفته بود که «ایران تخلیه نیروهایش را از سوریه آغاز کرده و نیروهای خود را از دمشق به لبنان، عراق و تهران منتقل کرده است.»
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران که به قطر سفر کرده قرار است با وزیران خارجه ترکیه، روسیه و سوریه در مورد تحولات اخیر در سوریه گفتگو کند.
آقای عراقچی که پیشتر به عراق سفر کرده بود با وزیران خارجه عراق و سوریه در مورد اوضاع جاری در سوریه گفتگو کرد.
ایران و روسیه از جمله حامیان اصلی رژیم بشار اسد از زمان شروع جنگ داخلی در این کشور بودند.

منبع تصویر، Getty Images
سباستین آشر، سردبیر منطقه خاورمیانه
در روزهای اخیر، شتابِ وارونه شدن وضعیت موجود در سوریه - هرچند مبهم ونامطلوب-، شگفتآور بوده است.
مقامات و حامیان دولت سوریه همچنان اصرار داشتند که ارتش در حما مقاومت خواهد کرد، حتی زمانی که نیروهای شورشی وارد این شهر شدند.
کمی بعد، ارتش سوریه تأیید کرد که از حما عقبنشینی کرده و برای اولین بار کنترل این شهر را به جناحهای شورشی واگذار کرده است.
پس از تصرف دو شهر بزرگ در عرض یک هفته، هدف بعدی شورشیان به رهبری گروه اسلامگرای هیئت تحریرشام، شهر حمص است.
دهها هزار نفر در پیشبینی آنچه احتمالاً نبرد بزرگ بعدی خواهد بود، در حال فرار از شهر هستند.
ایالات متحده از شهروندانش خواسته است تا سوریه را ترک کنند.
همزمان آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا با هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه درباره ضرورت یافتن یک راهحل سیاسی در سوریه گفتگو کرده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در بیانیهای گفت: «آقای بلینکن بر اهمیت حفاظت از غیرنظامیان، از جمله اقلیتها در سراسر سوریه، تأکید کرده است.»

منبع تصویر، Getty Images
بخش مانیتورینگ بیبیسی
دولت اوکراین در حالی قاطعانه هرگونه نقش یا دخالت این کشور در تنشهای اخیر سوریه را تکذیب کرده که برخلاف موضع رسمی دولت، تحلیلگران اوکراینی احتمال دخالت کشورشان در سوریه را منتفی ندانسته و برخی حتی از آن استقبال کردهاند.
گروهی هم «تبلیغات و شایعهپراکنیهای» روسیه درباره «ردپای اوکراین» در سوریه را به تمسخر گرفتهاند.
به دنبال انتشار برخی گزارشها، وزارت خارجه اوکراین «ادعاهای بیپایه و اساس» روسیه درباره نقش احتمالی کییف در تشدید تنشهای اخیر سوریه را تکذیب کرد.
وزارت خارجه اوکراین در پیامی در کانال تلگرام خود تأکید کرد: «برخلاف روسیه، اوکراین همواره به قوانین بینالمللی و اصل احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها پایبند بوده است.»
این در حالی است که وزارت امور خارجه ایران هم خواستار توقف آنچه حمایت اوکراین از تروریستها در منطقه غرب آسیا خوانده شده است.