چرا جرقه جنگ در غزه زده شد؟

تنش در غزه این بار با شلیک گلوله اعضای سازمان جهاد اسلامی به مرزبانان اسرائیلی آغاز شد و نخست وزیر اسرائیل نیز می‌گوید که حماس را بابت رفتار سازمان جهاد اسلامی پاسخگو می‌داند.

فلسطینیان مدتهاست که تقریبا هر روز و بویژه جمعه‌ها در مرز غزه با اسرائیل تظاهرات می‌کنند و خواهان پایان محاصره این باریکه‌اند. این تظاهرات معمولا با پرتاب سنگ به مرزبانان اسرائیلی و گاه فرستادن بادکنک‌های آتشین به آن سوی مرز همراه است اما جمعه گذشته در تظاهرات گلوله هم شلیک شد و واکنش اسرائیلی‌ها بسیار تندتر بود.

مرزبانان اسرائیلی به تظاهرکنندگان شلیک کردند و دو نفر را کشتند. گروه‌های شبه نظامی فلسطینی در غزه، از گروه‌های چپ گرفته تا اسلام‌گرا تصمیم گرفتند واکنش تندتری نشان دهند و یک‌صدا و هماهنگ با یکدیگر، صدها راکت بسوی اسرائیل شلیک کردند.

پدافند موسوم به گنبد آهنین به دلیل شمار زیاد راکت‌ها نتوانست شماری از آنها را رهگیری و نابود کند. این راکت‌ها به مناطق مسکونی خوردند و کشته به بار آوردند.

این راکت‌ها که بیشترشان با فن آوری ابتدائی و به صورت دست ساز در خود غزه ساخته می شود، هدفمند و هدایت شده نیستند و معمولا کور شلیک می‌شوند.

واپسین جنگ در غزه که پنج سال پیش رخ داد، حدود دو هزار و پانصد کشته از فلسطینی‌ها و شصت کشته از اسرائیلی‌ها گرفت. اما این بار پانزده فلسطینی و سه اسرائیلی کشته شده‌اند. بالا رفتن نسبت کشته‌های اسرائیلی در مقایسه با گذشته نشان می‌دهد که موشک‌باران فلسطینیها کارآمدتر از گذشته عمل کرده و فلسطینیان خود را در استفاده از این ابزار برای فشار بر بنیامین نتانیاهو موفقتر می‌بینند.

فلسطینیان بر این باورند که بنیامین نتانیاهو با تکیه بر کامیابی اخیر خود در انتخابات و سرخوش از آنکه بزودی نام خود را به عنوان کسی در تاریخ ثبت خواهد کرد که طولانی‌ترین دوره ریاست بر تنها دولت یهودی جهان را در دست داشته، حاضر نیست در برابر خواست آنان که پایان محاصره غزه است، عقب بنشیند، بویژه آنکه از پشتیبانی بی‌دریغ دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا نیز برخوردار است.

بالاگرفتن درگیری میان غزه و اسرائیل، بویژه اگر تلفات اسرائیلی‌ها در آن چشمگیر باشد، می‌تواند آقای نتانیاهو را زیر فشار داخلی قرار دهد. با توجه به اینکه سطح زندگی و توقعات امنیتی و رفاهی مردم اسرائیل از دولتشان بسیار بالاتر از فلسطینیان است، خون هر اسرائیلی که به زمین بریزد، پیامدهای بسیار سنگینتری از کشته شدن ده‌ها غیرنظامی فلسطینی دارد.

از سوی دیگر نیز، بالا رفتن تلفات فلسطینیان، آن هم هنگامی که زن باردار و طفل خردسال میانشان باشد، فشار افکار عمومی و دولت‌های اروپایی را بر دولت نتانیاهو در پی می‌آورد که فلسطینیان امیدوارند سرانجام او را به عقب‌نشینی وادارد.

در رسانه های اسرائیلی این خط دنبال می‌شود که همزمان با مذاکره غیر مستقیم حماس با اسرائیل با میانجی‌گری مصر، سازمان جهاد اسلامی به عنوان دومین قدرت در غزه می‌کوشد ابتکار عمل را به دست بگیرد و خواسته‌های ایران را اجرا کند.

حماس و سازمان جهاد اسلامی هر دو از پشتیبانی ایران بهره‌مندند، با این تفاوت که سازمان جهاد اسلامی - همچون حزب الله لبنان- پیرو کامل و بی‌چون و چرای رهبری ایران شناخته می شود و حتی شماری از اعضای این سازمان به مذهب شیعه گرویده‌اند.

تحلیلی که در رسانه‌های اسرائیلی مطرح می‌شود این است که ایران برای خارج شدن از تنگنایی که در آن قرار گرفته می‌کوشد جنگی به راه بیندازد که خودش در آن مستقیم دخیل نباشد و آسیب نبیند اما بتواند از آن برای امتیازگیری بهره ببرد. از همین رو، ایران سازمان جهاد اسلامی را واداشته اوضاع را در غزه به هم بریزد و اسرائیل را به جنگ بکشاند.

اما تا این مرحله از درگیری غزه، مشارکت هماهنگ و همراهی همه گروه‌های شبه نظامی فلسطینی، از چپ‌گرا گرفته تا اسلام‌گرا و جبهه دموکراتیک برای آزادی فلسطین، رفتاری خلاف این تحلیل را نشان می‌دهد.