کودکانی که ترانه ندارند

هنوز هفت ساله نبودیم که شوهر خاله‌ام، زنده یاد باز محمد رازی، من و پسرش، نصیر احمد رازی را به استاد "قیوم بیسد" که در آن وقت مدیر "شاری ننداری" بود معرفی کرد و از او خواست تا به ما فرصت داده شود که آواز بخوانیم.

آواز ما را شنیدند و پسندیدند و قرار شد که در وقفه‌های بین صحنه‌های مختلف یک نمایش، با همراهی ارکستر سازهای اروپایی تیاتر شاری ننداری، سرودی را بخوانیم.

در جریان این وقفه‌ها دکوراسیون صحنه‌ها را تغییر می‌دادند. اشعار تمام سرودهایی که ما می‌خواندیم صحبت از عشق، وصلت یا بی‌وفایی معشوقه و هجران داشت.

یگانه آهنگی که در کودکستان زیر نظر استاد غلام حسین با هم‌قطاران می‌خواندیم حاوی متنی بود که برای ما شادی می‌آفرید و می‌توانستیم مفهوم آموزنده آن‌را درک کنیم این بود:

"توپک من خال خالیس

گرد و قشنگ و گل گلیس

زنم زمین، میره بالا

چونکه میانش خالیس"

در آن سالها کودکان در کودکستانها این آهنگ را هم می‌خواندند:

"زنده باد شاه، زنده باد قوم

سربلند باد بیرق افغان

ما مسلمانیم، نسل مردانیم

قدر خاک خویش را خوب می‌دانیم"

سرود موسیقی کودکان در افغانستان

آن زمان هم مثل اکنون، سرودهای خاصی برای کودکان در دست نبود و محتویات تمام سروده‌ها رزمی، بزمی، حماسی، میهنی و بیشتر از همه عاشقانه بودند.

البته در این اواخر تلاشهایی در این راستا آغاز شده و انگشت شمار آهنگهایی با محتوای کودکانه و توسط خود کودکان افغان به بازار عرضه شده است.

در ممالک پیشرفتهٔ جهان، به پرورش سالم کودکان توجهٔ خاصی مبذول شده و در این راستا پیشرفت‌های زیادی صورت گرفته که موسیقی یکی از رکن‌های عمده و بسیار مهم آن می‌باشد.

در این که تأثیر مثبت موسیقی بر روح و روان کودکان و بزرگسالان غیر قابل انکار است، تمام علمای جهان همنوا هستند. بی جهت گفته نشده که موسیقی غذای روح است.

در مذاهب مختلف، هنگام نیایش و عبادت، از تأثیر سحرآمیز موسیقی چشم پوشی نکرده و حتی اگر موسیقی را حرام هم شمرده‌اند، با آنهم دعاهای خود را و همچنان آیاتی را از کتب مقدس خود در قالب آهنگ‌های موزون ادا کرده و می‌کنند.

در تمام عبادت‌گاه‌های مسیحیت، یهودیت، بودائیزم، هندوئیزم و اسلام موسیقی به نوعی از انواع مقام شاخص و ارزنده دارد.

تجربیات دانشمندان در مورد تاثیرات موسیقی

دانشمندان متعددی در تجربه‌های بی‌شماری به اثبات رسانیده‌اند که نواهای موسیقی حتی در رشد سالم‌تر گیاه‌ها و درختان سهم مثبت و ارزنده دارند.

گاوهای شیری‌ای که در طویله‌شان آهنگ‌های موسیقی پخش می‌شود، بیشتر شیر می‌دهند. شترهایی که از شیردادن شتربچه خود امتناع می‌ورزند، بعد از شنیدن موسیقی به شتر بچه‌شان شیر می‌دهند.

تجربه آخر را که در مانگولیا انجام شد به چشم خود دیدم.

"شتر مادر در حین شنیدن صدای نی، انگار که به گریه افتاده باشد. اشک‌هایش سرازیر شد و در این حالت وقتی بچه‌اش را به پستانش نزدیک کردند و او به مکیدن پرداخت، دیگر رانده نشد. من توانستم حتی چیزی، شبیه یک تبسم ملایم را در سیمای شتر ملاحظه کنم."

ضرورت موسیقی کودک در افغانستان

مسئولان امور در افغانستان باید سعی کنند تا در پرورش کودکان از تدریس موسیقی استفادهٔ اعظمی صورت گیرد.

کودکانی که در کشورهای جنگ‌زده بزرگ می‌شوند، بیشتر نیازمند آنند که از تأثیرات مثبت موسیقی مستفید شوند.

در افغانستان باید به این امر به صورت جدی توجه شود و سعی به عمل آید تا رشته موسیقی در تمام سالهای تعلیمی شامل مضامین درسی تمام مکاتب شود، زیرا موسیقی بر رشد قدرت ادراک کودک تأثیر مثبت دارد.

موسیقی تمرکز فکری کودکان را تقویت می‌کند. کودکانی که با موسیقی سر و کار دارند، از ذکاوت بیشتری برخوردارند.

موسیقی ترجمان کار ندارد و توانایی آن‌را دارد تا کودکان جوامع محتلف را بهم نزدیک بسازد.

موسیقی می‌تواند که کودکی گوشه گیر، منزوی و بیگانه خو را کمک نماید تا با دیگر کودکان بپیوندد و با هم زیستن را فراگیرد.

نواختن یک آلهٔ موسیقی در یک ارکستر، همراه با دیگر کودکان، احساس همبستگی را در ذهن کودک بیدار و تقویت می‌کند.

آواز خوانی برای کودکانی که دچار لکنت زبان هستند، مددگار بی‌مانندی است که به مرور زمان مشکل شان را از بین برده و یا دست‌کم آن را بسیار زیاد کاهش می‌دهد. کودکانی که به این مشکل دچار هستند، هنگام آواز خوانی غالبأ مشکلی در تلفظ عادی و بی کم و کاست کلمات ندارند.

کودکی که مادرش برایش لالایی زمزمه می‌کند، آرامتر به خواب می‌رود و آرامتر می‌خوابد.

نتایج انتهایی درسی شاگردان مکاتبی که در آنها موسیقی شامل بخش تعلیمی شان است به مراتب بهتر از نتایج درسی کودکانی است که رشته موسیقی در مکاتب‌شان نیست.

این ادعا در ممالک مختلف جهان با تجربیات مسلکی و مدار اعتبار بارها ثابت شده است.