سفر به یغناب، پاره‌ای از سرزمین سغد باستان

دره یغناب از مناطق دوروفتاده تاجیکستان است. زبان مردم این منطقه یغنابی است که بازمانده از زبان سغدی است. یغناب در میان رشته کوه‌های زرافشان و حصار در شمال تاجیکستان واقع است. از شهر دوشنبه تا به یغناب نزدیک ۱۵۰ کیلومتر راه است که نیمی از آن خاکی و پرپیچ و خم می‌باشد.

در دهه ۱۹۷۰ میلادی مقامات وقت تاجیکستان، همه ۳۲۰۰ ساکن ۳۲ روستای دره یغناب را به اجبار به ناحیه ظفر‌‌آباد، واقع در شمال این کشور کوچ دادند.

هدف این کار، تأمین مزارع پنبه این ناحیه تازه تاسیس با نیروی کار بود. اما تغییر محل زیست از کوهستان به وادی تشنه‌لب باعث بیماری و مرگ صدها یغنابی شد. به این دلیل برخی از آنها به زادگاه خود برگشتند.

حالا در ۱۶ روستای دره یغناب نزدیک ۵۰۰ نفر زندگی می‌کنند. گفته می‌شود در حاضر در تاجیکستان ده تا پانزده هزار یغنابی به سرمی‌برد.

ساکنان دره یغناب در شرایط سخت کوهستان زندگی دشواری دارند. آنها از راه دامداری و کشاورزی زندگیشان را می‌چرخانند. این منطقه در ارتفاع ۲۷۰۰ متر قرار دارد و هر سال در زمستان و بهار حدود ۵-۶ ماه در انزواع است.

نبودن مکتب و درمانگاه و پل بر فراز رودخانه‌ها از مشکلات اصلی مردم دره یغناب است.

سختی‌های زندگی در دره یغناب مانع بازگشت صدها یغنابی به زادگاه پدر و پدربزرگ‌هایشان شده.

افراد زیادی هم هستند که به خاطر از بین نرفتن زبان مادری و فرهنگ و سنن نیاکانشان سختی‌ها را تحمل می‌کنند و تنور زندگیشان را در یغناب گرم نگاه می‌دارند.

اخیراً دولت تاجیکستان دره یغناب این کشور را پارک ملی طبیعی اعلام کرد. هدف از این اقدام، حفظ محیط زیست، طبیعت منحصر به فرد این منطقه کوهستانی و میراث فرهنگی ساکنان آن خوانده می‌شود.

بسیاری از یغنابی‌ها باور دارند که بعد از تأسیس پارک ملی یغناب، به مشکلات ساکنان این منطقه دوروفتاده بهتر رسیدگی خواهد شد.

سهراب ضیا، خبرنگار بی‌بی‌سی در تاجیکستان اخیراً به یغناب رفته بود و این عکس‌ها را در آن جا گرفته است.

گزارش ویدیویی سهراب ضیا را ببنید