ایران فرمان ترامپ مبنی بر ممنوعیت سفر شهروندانش به آمریکا را «نژادپرستانه» خواند

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران امروز فرمان دونالد ترامپ مبنی بر منع ورود شهروندان تعدادی از کشورها از جمله ایران به آمریکا را «نژادپرستانه» خواند و آن محکوم کرد.

وزارت امور خارجه ایران تصمیم دولت آمریکا مبنی بر منع ورود اتباع ایرانی را نشانه‌ «عمق دشمنی تصمیم‌گیران آمریکایی با مردم ایران ‌و مسلمانان» خواند.

علیرضا هاشمی رجا، مدیرکل امور ایرانیان خارج از کشور، در بیانیه‌ای این تصمیم را ناقض اصول بنیادین حقوق بین‌الملل، از جمله «اصل منع تبعیض و حقوق بنیادین بشر» دانست.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، این فرامان را ۱۵ خرداد/۵ ژوئن در واکنش به حمله یک مرد مصری به اجتماع یهودیان در کلرادو صادر کرد.

ممنوعیت‌های اعلام شده از ساعت ۱۲:۰۱ بامداد دوشنبه به وقت شرق آمریکا (۰۴:۰۱ به وقت گرینویچ) برای اتباع ۱۲ کشور اعمال خواهد شد.

علاوه بر ایران، اتباع ۱۱ کشور نیز مشمول فرمان منع سفر به آمریکا می‌شوند: افغانستان، میانمار، چاد، جمهوری کنگو، گینه استوایی، اریتره، هائیتی، لیبی، سومالی، سودان و یمن.

دونالد ترامپ دلیل این ممنوعیت‌ را محافظت از آمریکا در برابر «تروریست‌های خارجی» خواند.

این اقدامی یادآور فرمان مشابه او در دوره نخست ریاست‌جمهوری‌اش، ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱، است اما در آن زمان تنها مشمول ورود شهروندان هفت کشور عمدتا مسلمان می‌شد.

مدیرکل امور ایرانیان خارج از کشور وزارت امور خارجه با تقبیح تصمیم اخیر رئیس‌جمهور آمریکا نوشته است: «محروم‌سازی صدها میلیون‌ انسان از حق سفر به کشور دیگر - صرفا بر اساس ملیت یا مذهب آنها- مصداق تبعیض نژادی و نژادپرستی نظام‌مند در هیئت حاکمه آمریکا است و ناقض هنجارهای بین‌المللی در زمینه حقوق بشر است.»

فرمان جدید ترامپ، ایران را به‌عنوان یک کشور حامی «تروریسم» معرفی می‌کند، اتهامی قدیمی که این کشورهمواره آن را رد کرده است.

ایالات متحده پیش‌تر تهران را به دلیل حمایت از گروه‌های نیابتی فعال در منطقه مانند حماس و حزب‌الله مورد انتقاد قرار داده بود.

در فرمان جدید ترامپ آمده است که ایران «منبع تروریسم گسترده در سراسر جهان است، با آمریکا در زمینه تهدیدات امنیتی همکاری نمی‌کند و درگذشته از پذیرش اتباع قابل اخراج خود خودداری کرده است.»

این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که مذاکرات میان ایران و آمریکا در زمینه پرونده هسته‌ای ایران از چندین هفته پیش تا کنون ادامه دارد.

تفاوت‌های ممنوعیت سفر جدید با فرمان ترامپ در سال ۲۰۱۷ چیست؟

دونالد ترامپ در دوره اول ریاست‌جمهوری‌اش ممنوعیتی برای سفر شهروندان هفت کشور عمدتاً مسلمان‌ به آمریکا وضع کرد.

منتقدان آن فرمان را «ممنوعیت ورود مسلمانان» نامیدند و این اقدام با چالش‌های حقوقی متعددی روبه‌رو شد.

آن فرمان چندین‌بار اصلاح شد تا سرانجام در سال ۲۰۱۸ دیوان عالی آن را تأیید کرد. جانشین آقای ترامپ، جو بایدن، در سال ۲۰۲۱ آن را لغو کرد.

اما جیک کوون، خبرنگار بی‌بی‌سی در آمریکای شمالی می‌گوید که این بار نسخه‌ای هوشمندانه‌تر ارائه شده است.

در دور قبلی، دعوای حقوقی اصلی این بود که آیا این قانون براساس مذهب، برای مسافران تبعیض قائل می‌شود یا نه.

اما این بار، این دستور فقط کشورهایی با اکثریت مسلمان را هدف قرار نمی‌دهد. دونالد ترامپ می‌گوید معیار انتخاب کشورها، ماندن بیش از مهلت ویزا یا بی‌ثباتی سیاسی است.

البته شباهت‌هایی بین دو فهرست وجود دارد؛ کشورهایی مانند ایران، لیبی و سومالی در فهرست قبلی و فعلی دیده می‌شوند.

با این حال، یک تفاوت مهم وجود دارد: مدت زمان اجرا. بار قبل، ممنوعیت سفر برای ۹۰ تا ۱۲۰ روز بود اما این‌بار، پایان مشخصی تعیین نشده است.