اختصاصی بی‌بی‌سی فارسی: سفیر ایران در لبنان با ویزای شش‌ماهه «عادی» در بیروت ماندگار شد

منابع لبنانی به بی‌بی‌سی فارسی گفته‌اند که اداره امنیت عمومی لبنان، اقامت محمدرضا شیبانی سفیر ایران در بیروت را به عنوان «یک دیپلمات سابق که پیش از این در لبنان خدمت کرده» به مدت شش ماه تمدید کرده است.

به گفته این منابع این ویزا به آقای شیبانی اجازه فعالیت دیپلماتیک نمی‌دهد و در واقع او مانند شهروند عادی خارجی می‌تواند به اقامتش در لبنان ادامه دهد. ویزای قبلی او روز گذشته به پایان رسید.

ادامه حضور آقای شیبانی در لبنان که از سوی وزارت خارجه این کشور «عنصر نامطلوب» اعلام شده بود، در روزهای اخیر در کانون توجه رسانه‌های لبنانی قرار داشت و تا امروز مشخص نبود که آیا او در لبنان خواهد ماند یا این کشور را ترک خواهد کرد.

در ۲۴ مارس برابر ۴ فروردین ۱۴۰۵، یوسف رجی، وزیر خارجه لبنان، آقای شیبانی را «عنصر نامطلوب» اعلام کرد و از تایید اعتبارنامه او خودداری کرد. در آن زمان آقای رجی در بیانیه‌ای شدید‌اللحن در شبکه اجتماعی ایکس آقای شیبانی را به «دخالت در امور لبنان» و «نقض هنجارها و قواعد تثبیت‌شده حاکم بر روابط دیپلماتیک» متهم کرده بود.

پس از آن وزارت خارجه لبنان به آقای شیبانی پنج روز مهلت داد تا این کشور را ترک کند.

این اقدام اما به سرعت به یک اختلاف داخلی گسترده در لبنان بدل شد. این تصمیم از طرف آقای رجی گرفته شد؛‌ وزیر خارجه‌ای که عضو حزب «نیروهای لبنانی» مهمترین حزب مسیحی مارونی و از مخالفان سرسخت حزب‌الله و جمهوری اسلامی ایران است. حزبی که متحد سیاسی اسرائیل هم بشمار می‌رود و خواهان عادی سازی روابط میان لبنان و اسرائیل است.

همین تنش بر سر این تصمیم را شعله‌ورتر کرده است. دو حزب شیعه حزب‌الله و جنبش امل به رهبری نبیه بری، رئیس پارلمان، به تندی از این تصمیم وزارت خارجه انتقاد کرده و خواهان لغو آن شدند.

دبیر کل حزب‌الله این تصمیم را دیکته شده از سوی آمریکا و اسرائیل خواند و‌ وزیر خارجه را متهم به حفظ منافع این دو کشور کرد.

در نهایت با فشار آقای بری و حزب‌الله و رایزنی‌های تهران، آقای شیبانی در سفارت جمهوری اسلامی ایران در بیروت ماند، اما وزارت خارجه لبنان همچنان زیر بار تایید اعتبارنامه او نرفت.

آقای رجی پنجشنبه گذشته در گفت‌وگو با یک رسانه محلی تاکید کرد که تصمیم دولت لبنان درباره آقای شیبانی تغییر نکرده است: «این موضوع هیچ جایی برای تفسیر یا اعمال اختیار باقی نمی‌گذارد. هنگامی که یک دیپلمات عنصر نامطلوب اعلام می‌شود، موظف است خاک کشور میزبان را ترک کند و هیچ ویزا، مجوز ورود یا مجوز اقامتی که پیش‌تر برای او صادر شده باشد، اثر قانونی‌ ندارد که بتواند حضور او را در کشور ادامه‌دار کند.»

آقای رجی ادامه حضور آقای شیبانی را «نقض حاکمیت دولت لبنان» خواند و گفت که این تصمیم وزارت خارجه «تصمیمی نهایی است و باید اجرا شود و نمی‌توان برای آن استثنا قائل شد، آن را تفسیر کرد یا دور زد.»

نفیسه کوهنورد خبرنگار ارشد خاورمیانه بی‌بی‌سی در بیروت می‌گوید که موضوع حضور آقای شیبانی در لبنان به مساله حیثیتی و رقابتی بین مخالفان و موافقان تهران و حزب‌الله بدل شده است.

با اصرار بر ماندن او در بیروت، ایران و حزب‌الله و‌ متحدانشان به نوعی می‌خواهند نشان دهند که به‌رغم همه فشارها و ضربه‌های جنگ، تهران و‌ حامیانش همچنان می‌توانند حرف خودشان را به کرسی بنشانند و چنین تصمیم‌هایی از سوی جبهه مخالف را زیر پا بگذارند و نادیده بگیرند.

چیزی که برای افکار عمومی طرفداران حزب‌الله و ایران در لبنان هم اهمیت زیادی دارد.

یک منبع نزدیک به احزاب شیعه لبنانی به بی‌بی‌سی فارسی گفت که پافشاری تهران بر ماندن آقای شیبانی برای «دلگرم کردن» جامعه شیعه حامی حزب‌الله مهم است، بخصوص در شرایطی که بسیاری از آنها موجودیت خود را در خطر حس می‌کنند. بخصوص با ادامه جنگ در جنوب لبنان و احتمال شروع مجدد جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران.

در مقابل اما به گفته خبرنگار بی‌بی‌سی تا همین دو سال پیش شاید تصور اینکه وزارت خارجه لبنان دست به چنین اقدامی زده و دست رد بر سینه فرستاده جمهوری اسلامی ایران بزند هم دور از ذهن به نظر می‌رسید.

همین به تنهایی نشان می‌دهد که شرایط برای تهران در لبنان، کشوری که دهه‌ها به نوعی حیاط خلوتش محسوب می‌شد، در حال تغییر است.

دست‌کم در این مقطع صداهای مخالف جمهوری اسلامی ایران در لبنان بلندتر از قبل شنیده می‌شود و مقامات ارشد دولتی از رئیس جمهوری گرفته تا نخست‌وزیر و وزیر خارجه با لحنی بی‌سابقه از تهران انتقاد می‌کنند و مقامات ایرانی را متهم به دخالت در امور لبنان می‌کنند.