پیامدهای مقایسه قناعت مردم ایران و چین و«خوردن یک وعده غذا در روز»

اظهارات جنجالی غلامرضا مصباحی مقدم، روحانی طرفدار دولت ابراهیم رئیسی و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، درباره علت تورم در ایران واکنش‌برانگیز شد.

آقای مصباحی‌مقدم در یک مصاحبه با مقایسه مردم ایران و چین گفته بود که «البته موقعیت جمعیتی که چین دارد را ما نداریم. آن جمعیت قانع است، جمعیتی که به دو وعده یا یک وعده غذا در شبانه‌روز اکتفا می‌کند.»

این اظهارات با واکنش‌های زیادی روبه‌رو شده است. از جمله عبدالناصر همتی، رئیس پیشین بانک مرکزی ایران و استاد اقتصاد دانشگاه تهران.

آقای همتی در توییتی نوشته: «تبدیل چین فقیر دهه ۶۰ به دومین اقتصاد جهان، به دلیل دو وعده غذای مردمش نبود! شیائوپینگ که در ۱۹۷۸ به قدرت رسید، لازمه پیشرفت چین را در تحقق رشد اقتصادی دید.»

آقای همتی، که از معدود نامزدهای تاییدصلاحیت‌شده در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ بود، به سیاست درهای باز در چین اشاره کرده و نوشته است که در چین «اصلاحات اقتصادی+ سیاست درهای باز و اولویت دادن به روابط وسیع خارجی، موجب ورود سرمایه و تکنولوژی و رشد شتابان و پایدار شد.»

مجیدرضا حریری، رئیس اتاق بازرگانی ایران و چین، هم در توییتی خطاب به این عضو «مجمع تشخیص مصلحت نظام» ایران نوشت: «احتراما به اطلاع می‌رساند وعده غذایی رایج در چین ۴ وعده است.»

در یادداشتی در سایت «عصرایران» هم آمده است: «به‌راستی از نظر آقای مصباحی‌مقدم و همفکران ایشان، واقعاً مردم ایران چقدر باید نخورند که کشورشان توسعه پیدا کند؟ و به‌راستی، وضعیت خورد‌و‌خوراک خودشان چگونه است؟!»

وقتی جمهوری اسلامی تشکیل شد، تولید سرانه ایران ۱۳ برابر چین بود

چین که پس از جنگ جهانی دوم جزو فقیرترین کشورهای جهان بود، در چند دهه اخیر رشد برق‌آسایی داشته؛ در حالی که ایران با دوره‌های طولانی رکود اقتصادی مواجه بوده است.

بهرنگ تاج‌دین، خبرنگار اقتصادی بی‌بی‌سی فارسی، با استناد به داده‌های بانک جهانی درباره اقتصاد دو کشور از زمان انقلاب اسلامی در ایران می‌گوید: «طبق آمار بانک جهانی سال ۱۹۷۹، تولید سرانه ایران دو هزار و ۴۲۹ دلار بود؛ تقریباً ۱۳ برابر چین (۱۸۴ دلار).»

خبرنگار بی‌بی‌سی فارسی می‌گوید «ظرف ۴۲ سال، تولید سرانه چین ۶۸ برابر شد و به ۱۲ هزار و ۵۵۶ دلار رسید؛ تولید سرانه ایران کمتر از دو برابر شد، یعنی به چهار هزار و ۹۱ دلار رسید.

تولید سرانه، متوسط تولید ناخالص داخلی هر کشور به ازای هر نفر از ساکنانش است و معیار خوبی برای سنجش سطح رفاه مردم است.

به دلیل اختلاف سطح قیمت‌ها در کشورهای مختلف، گاهی نهادها به جای تولید سرانه اسمی از تولید سرانه با «قدرت خرید یکسان» استفاده می‌کنند.

به گفته بهرنگ تاج‌دین، طبق این معیار هم از سال ۱۹۹۰ تا کنون، تولید یا «درآمد سرانه هر چینی ۴۰ برابر شده و درآمد سرانه هر ایرانی کمی بیشتر از دو برابر».

«نمک روی زخم مردم نپاشید»

عباس عبدی، فعال سیاسی، هم از اظهارات آقای مصباحی‌مقدم و همچنین اظهارات احمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد، در خطبه‌های نماز جمعه گذشته دراین شهر، انتقاد کرد.

آقای عبدی در یادداشتی در روزنامه اعتماد با اشاره به تورم و مشکلات معیشتی مردم و ناکافی بودن افزایش دستمزدها این حرف‌ها را «نمک پاشیدن به زخم مردم» توصیف کرد.

عباس عبدی نوشت: «به نظر می‌رسد که مهم‌تر از سخنان مزبور، سکوت ساختار سیاسی در برابر این اظهارات و ناتوانی در انجام تغییرات است. شاید همه می‌دانند که کفگیر به ته دیگ خورده است. در هر حال نمک به زخم مردم نپاشید. اگر نمی‌توانید یا نمی‌خواهید باری را از دوش مردم‌ بردارید، حداقل بار بیشتری بر بارگران آنان اضافه نکنید.»

احمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد ، عضو مجلس خبرگان رهبری در ایران و پدر همسر ابراهیم رئیسی در خطبه‌های نماز جمعه گذشته در مشهد گفته بود که «در برخی از خانواده‌ها این رویه نادرست وجود دارد که به‌محض اینکه بر حقوق افزوده می‌شود یا درآمد بالاتر می‌رود، سطح هزینه نیز بلافاصله به همان نسبت افزایش پیدا می‌کند.»

این نخستین بار نیست که در واکنش به مشکلات اقتصادی و تورم، مردم به قناعت دعوت می‌شوند.

پنج سال پیش، احمد جنتی، دبیر شورای نگهبانو در نماز جمعه تهران بر «ایستادن مقابل آمریکا» تاکید کرد و گفته بود که مردم سختی‌ها را تحمل می‌کنند: «ممکنه یه روزی بیاد که ما فقط دو وعده غذا بخوریم. روزی یک وعده غذا بخوریم. گرسنگی بدتر از داغ جوان نیست. برای انقلاب و نظام باید سختی کشید.»

آقای علم‌الهدی هم در واکنش به نایابی مرغ در سال ۱۳۹۱ گفته بود: «اگر مرغ در دسترس نیست، آن را با یک ماده پروتئینی دیگر جایگزین کنید.» او به مشهدی‌ها پیشنهاد کرده بود که «اشکنه پیاز داغ» را از یاد نبرند.