از شیشه شیر تا نوشیدنی‌ بدنسازان؛ چرا بعضی بزرگسالان شیر مادر مصرف می‌کنند؟

به آن لقب «طلای مایع» داده‌اند. بعضی کارشناسان حتی می‌گویند منبع «نیرو‌ی جادویی» است.

دانشمندان می‌گویند شیر مادر دارای مواد مغذی و پادتن‌هایی است که به رشد نوزادان کمک می‌کند، اما برخی بزرگسالان نیز روی قابلیت‌های «ابرغذایی» آن حساب باز کرده‌اند.

جیمسون رایتنر، ۳۹ ساله و پدر سه فرزند اولین بار طعم شیر مادر را در دوران شیردهی شریک زندگی خود چشید که بیش از نیاز نوزاد خود شیر داشت.

او به بی‌بی‌سی گفت: «هرچند به نظر همسرم کار عجیبی بود، اما من آن را به میلک‌شیک اضافه کردم».

جیمسون پس از تماشای ویدیو یک بدنساز در یوتیوب که درباره اثرات نوشیدن شیر مادر صحبت می‌کرد، درباره فواید آن کنجکاو شد.

جیمسون می‌گوید: «هیکل خیلی بزرگی داشت.»

نوشیدن شیر شریک زندگی‌اش در دوران شیردهی فرزندشان تبدیل به برنامه روزانه جیمسون شد. او روزانه حدود ۲۵۰ میلی‌لیتر شیر مادر می‌نوشید.

او به بی‌بی‌سی گفت:«فکر کنم آن زمان در بهترین وضعیت بدنی تمام عمرم بودم.»

«نوشیدن شیر مادر بی‌تردید کمک کرد تا بدن من عضلات بیشتری بسازد. وزن کم کردم اما در مدت هشت هفته حدود ۵ درصد به حجم عضلاتم افزوده شد.»

جیمسون می‌گوید زمانی که شیر مادر بخشی از رژیم غذایی او بود به یاد ندارد که بیمار یا دچار سرماخوردگی شده باشد.

او می‌گوید: «می‌خواستم مثل نوزادان رشد کنم و مثل بچه‌ها آسوده بخوابم، به همین دلیل تصمیم گرفتم مثل نوزادان هم تغذیه کنم. احساس خوبی داشتم و ظاهر خوبی هم پیدا کردم.»

خرید آنلاین شیر مادر خطرناک است

دانشمندان می‌گویند هیچ شواهد علمی وجود ندارد که نشان دهد نوشیدن شیر مادر برای بدن بزرگسالان مفید است.

اما کارشناسان برجسته معتقدند که این ماده ممکن است مفید باشد و به تجربیات شخصی افراد اشاره می‌کنند.

دکتر لارس بود، مدیر و بنیان‌گذار موسسه شیر انسان در دانشگاه سن‌دیگو کالیفرنیا، می‌گوید: «شیر انسان دارای پروتئین فراوانی است که باعث می‌شود عضلات نوزادان به سرعت رشد کند و این دقیقا همان چیزی است که بدنسازان هم به دنبال آن هستند.»

او افزود: «بدنسازها بدن‌شان را به‌ خوبی می‌شناسند، بنابراین شاید واقعا دلیل موجهی پشت این کار باشد، اما هنوز از نظر علمی ثابت نشده است.»

اما دکتر لارس بود فعلا توصیه به احتیاط می‌کند، چرا که شیر انسان اغلب از طریق منابع نامعتبر روی سایت‌هایی مانند فیسبوک، کریگزلیست و ردیت خریداری می‌شود.

او هشدار می‌دهد: «این شیر آزمایش‌نشده است و می‌تواند خطرات جدی برای سلامت داشته باشد. ممکن است ناقل بیماری‌هایی مانند اچ‌آی‌وی یا هپاتیت باشد.»

شیر مادر همچنین به رژیم غذایی و وضعیت کلی سلامت فرد تولیدکننده بستگی دارد و می‌تواند ناقل انواعی از عفونت‌ها باشد.

زنان اغلب در محیط‌هایی شیر اضافی خود را می‌دوشند که نه کنترل‌شده‌اند و نه استریل، بنابراین شیر می‌تواند به‌راحتی آلوده شود.

در یک مطالعه در سال ۲۰۱۵ که در بیمارستان کودکان نیشن‌واید در آمریکا انجام شد، مشخص شد از میان ۱۰۱ نمونه شیر مادری که به‌ صورت آنلاین خریداری شده بود، ۷۵ درصد حاوی عوامل بیماری‌زای مضر بودند و ۱۰درصد از نمونه‌ها با شیر گاو یا شیر خشک مخلوط شده بودند.

پس از آنکه جیمسون از ملیسا، شریک زندگی‌اش، جدا شد و دیگر به شیر مادر ذخیره‌شده‌ در فریزر دسترسی نداشت، تصمیم گرفت شیر مادر را از اینترنت تهیه کند.

او می‌گوید از خطرات احتمالی آلودگی شیر بی‌اطلاع بوده است.

جیمسون گفت: «شیر را از یک نفر ناشناس در اینترنت خریدم. کمی در فیسبوک درباره‌اش جست‌وجو کردم و به‌نظر آدم معمولی‌ای می‌رسید، پس تصمیم گرفتم ریسک کنم.»

نبود داده‌های علمی برای او اهمیتی ندارد، چون به گفته‌ خودش، تجربه‌ شخصی‌ او بسیار مثبت بوده است.

آنچه چندان خوشایند نبوده، انگ و نگاه دیگران است.

او می‌گوید: «خیلی‌ها با دیده‌ شک به من نگاه می‌کردند، چون ذهن آدم‌ها شیر را مخصوص نوزاد می‌داند. اما این کار آن‌قدرها هم که فکر می‌کنند عجیب نیست.»

تاثیر بر نوزادان آسیب‌پذیر

دکتر مگان اَزاد، که درباره نقش شیر مادر در سلامت نوزاد تحقیق می‌کند، می‌گوید: «من هرگز به بزرگسالان توصیه نمی‌کنم شیر مادر بنوشند. فکر نمی‌کنم برایشان ضرر داشته باشد، اما ممکن است به نوزادانی که واقعا به شیر مادر نیاز دارند -مثل نوزادان زودرس- آسیب وارد شود؛ نوزادانی که ممکن است برای دسترسی به شیر با مشکل روبرو باشند.»

دکتر لارس بود هم معتقد است شیر اضافه انسان باید به نوزادان نیازمند اهدا شود، نه این‌که برای کسب سود فروخته شود.

«ما به اندازه کافی شیر نداریم که به آسیب‌پذیرترین نوزادان برسانیم. شیر مادر خاصیتی دارد که می‌تواند بیماری‌های نوزادان زودرس را درمان کند. حتی می‌تواند نجات‌بخش باشد.»

دکتر اَزاد هشدار می‌دهد اگر مادرانی که دچار تنگنای مالی هستند احساس کنند با فروش شیر به بدنسازها می‌توانند درآمد کسب کنند، ممکن است روند پرخطرِ خرید شیر برای مصرف بزرگسالان شدت بگیرد.

اما جیمسون می‌گوید که احساس گناه نمی‌کند: «بعضی‌ها من را متهم می‌کنند که باعث گرسنگی نوزادان شده‌ام، اما این‌طور نیست که جلوی بیمارستان بایستم و از مادرها بخواهم همه شیرشان را به من بدهند!»

او حتی می‌گوید تاکنون بیش از ۱۰۰ زن با او تماس گرفته‌اند تا شیر اضافه‌شان را به او بفروشند.

فواید احتمالی برای تندرستی

شیر انسان هنوز حوزه‌ای نسبتا ناشناخته در پژوهش‌های علمی است.

دکتر اَزاد می‌گوید: «برای مدت طولانی، نهادهای تامین مالی پژوهش‌ها، اهمیتی به شیر مادر نمی‌دادند چون آن را مسئله‌ای کم‌اهمیت و زنانه تلقی می‌کردند. این نگاه، حاصل یک دیدگاه مردسالارانه است.»

اما این نگاه در حال تغییر است.

برخلاف خطرات نوشیدن شیر مادر توسط بزرگسالان، برخی از ترکیبات آن اکنون به عنوان درمان احتمالی برای چند بیماری بزرگسالی - از جمله التهاب مفصل، بیماری‌های قلبی، سرطان و سندرم روده تحریک‌پذیر - تحت بررسی قرار گرفته‌اند.

دکتر اَزاد به‌ویژه درباره‌ی فواید بالقوه‌ الیگوساکاریدهای موجود در شیر انسان (آچ‌ام‌او) صحبت می‌کند. این ترکیبات، نوعی فیبر پری‌بیوتیک هستند که در شیر مادر یافت می‌شوند.

این فیبرها در بدن انسان هضم نمی‌شوند، اما باکتری‌های مفید روده از آن‌ها تغذیه می‌کنند تا به رشد یک میکروبیوم سالم در نوزاد کمک کنند.

دکتر اَزاد می‌گوید: «پژوهشگران در حال بررسی این هستند که آیا اچ‌ام‌اوها می‌توانند برای کمک به درمان بیماری‌هایی مانند التهاب روده در بزرگسالان هم به کار بروند.»

«ما می‌دانیم که میکروبیوم روده در بسیاری از جنبه‌های سلامت نقش دارد. اگر بتوانیم راه‌های تازه‌ای برای تقویت آن پیدا کنیم، فواید گسترده‌ای خواهد داشت. ترکیبات موجود در شیر مادر در این زمینه بسیار امیدوارکننده‌اند.»

در یک مطالعه روی موش‌ها که در سال ۲۰۲۱ منتشر شد، دکتر لارس بود دریافت که یکی از اچ‌ام‌اوها باعث کاهش پیشرفت تصلب شرایین -انسداد رگ‌هایی که منجر به سکته قلبی و مغزی می‌شود- شده است.

او می‌گوید: «ترکیبات موجود در شیر انسان به طرز شگفت‌انگیزی منحصربه‌فردند. این تنها ماده‌ای‌ است که انسان برای انسان تولید می‌کند.»

به گفته او برخلاف بیشتر داروهای شیمیایی که از ترکیبات مصنوعی ساخته می‌شوند، ترکیبات شیر انسان ممکن است ایمن‌تر و موثرتر باشند.

اما هرچند این ترکیبات بسیار امیدوارکننده‌اند، هنوز داده‌های بالینی گسترده‌ای درباره آنها در دست نیست.

اگر آزمایش‌های بالینی در حال انجام موفق باشند، این ترکیبات می‌توانند نقشی مهم در پیشگیری از سکته قلبی و مغزی ایفا کنند؛ بیماری‌هایی که سالانه جان میلیون‌ها نفر را می‌گیرد.