ترکیه و عراق قرارداد صدور نفت را تمدید کردند

مقام‌های عراق و ترکیه اعلام کردند به توافق رسیدند تا قرارداد مربوط به خط لوله صادرات نفت میان دو کشور را به مدت یک سال تمدید کنند. این توافق در حالی به دست آمده که قرارداد ۲۵ ساله صادرات گاز ایران به ترکیه به پایان خود نزدیک شده اما مقام‌های دو کشور درباره احتمال تمدید یا کنار گذاشتن آن اظهارنظر تازه‌ای نکرده‌اند.

خط لوله بین دو کشور همسایه ترکیه و عراق، نفت را از کرکوک عراق به بندر جیهان ترکیه منتقل می‌کند.

این توافق چند روز پس از سفر علی زیدی، نخست‌وزیر عراق، به ترکیه به دست آمده است.

آلپ‌ارسلان بایراکتار، وزیر انرژی ترکیه، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که این توافق پس از «نشستی سازنده» با باسم محمد خضیر، وزیر نفت عراق، در آنکارا امضا شده است.

آقای زیدی هم در پیامی در ایکس این توافق را «یک نقطه عطف راهبردی مهم» توصیف کرد و گفت بر اساس آن، ظرفیت حداقل صادرات نفت به ۷۵۰ هزار بشکه در روز خواهد رسید.

قرارداد چند دهه‌ای مربوط به این خط لوله که نفت خام عراق را به یکی از مسیرهای اصلی صادرات نفت منطقه منتقل می‌کند، هفته پیش به پایان رسیده است.

عراق اعلام کرده که شرکت‌های عراقی و ترکیه‌ای اجرای این توافق را آغاز خواهند کرد و همزمان دو دولت تلاش خواهند کرد «توافقی جامع در زمینه بخش‌های نفت، برق و منابع آب» را نهایی کنند.

خط لوله کرکوک به جیهان حداکثر ظرفیت انتقال حدود ۱/۵ میلیون بشکه نفت در روز را دارد، هرچند میزان واقعی انتقال نفت از این خط در سال‌های اخیر به‌مراتب کمتر از این رقم بوده است.

وزیر انرژی ترکیه اوایل ماه ژوئیه برای گفت‌وگو درباره همکاری‌های نفت و گاز به بغداد سفر کرده بود. همچنین هفته گذشته نخست‌وزیر عراق به همراه چند نفر از وزیران اصلی کابینه خود برای دیدار با رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، و همتایان خود به آنکارا رفته بودند.

بایراکتار در جریان این سفر تأکید کرد که دو کشور متعهد هستند «از تمامی ظرفیت‌های زیرساختی موجود در همکاری‌های انرژی میان ترکیه و عراق به‌طور کامل بهره‌برداری کنند.»

وضعیت نامشخص قرارداد صادرات گاز ایران به ترکیه

در حالی که کشورهای منطقه خصوصا ایران در تب و تاب حملات نظامی و جنگ در ماه های گذشته بودند و چشم انداز روشنی برای آتش بس و پایان جنگ هم دیده نمی‌شود، گزارش‌ها حاکی از آن است که با نزدیک شدن به تاریخ انقضای قرارداد ۲۵ ساله صادرات گاز ایران به ترکیه وضعیت آن هنوز مشخص نیست.

مقام های رسمی به تازگی در این باره اظهار نظری نکرده‌اند اما پیش از این گفته شده بود که دو کشور متمایل به تمدید این قرارداد هستند.

این قرارداد مرداد ۱۳۷۵ (اوت ۱۹۹۶) در تهران و در زمان ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی و در جریان سفر نجم‌الدین اربکان، نخست‌وزیر وقت ترکیه به امضای نهایی رسیده بود. ارزش تقریبی این قرارداد در زمان امضا ۲۰ میلیارد دلار تخمین زده شده بود.

قرارداد پس از پنج سال از زمان امضا، آذر ۱۳۸۰ (دسامبر ۲۰۰۱ میلادی) به طور رسمی اجرایی و صادرات ایران به ترکیه شروع شد.

صادرات گاز ایران در ربع قرن که این قرارداد اجرا شده، در برخی از فصول سرما قطع شده اما به طور کلی فروش گاز ایران به ترکیه حتی با وجود تحریم‌های آمریکا ادامه پیدا کرده است.

در برخی از مقاطع به دلیل تحریم‌های بانکی، پرداخت پول گاز صادراتی ایران با موانعی هم برخورد کرده بود.

این خط لوله در ۲۵ سال اخیر به یکی از نمادهای همکاری ایران و ترکیه و روابط نزدیک اقتصادی دو همسایه تبدیل شد.