درباره صالح العاروری، فرمانده کشته‌شده حماس در بیروت چه می‌دانیم؟

صالح العاروری، معاون شاخه سیاسی حماس و رهبر این گروه در کرانه باختری در پی حمله پهپادی به دفاتر حماس در حومه‌ جنوبی شهر بیروت در لبنان کشته شد.

صالح العاروری ۱۹ اوت ۱۹۶۶ در روستای عاروره در شمال غربی رام‌الله به دنیا آمد. او فارغ‌التحصیل رشته حقوق اسلامی از دانشگاه الخلیل است، و به خاطر نام روستای محل تولدش به او عاروری می‌گفتند.

«صالح محمد سلیمان خصیب» زمانی که سن و سال چندانی نداشت به عضویت اخوان المسلمین درآمد، و سپس در سال ۱۹۸۷، تنها چند ماه پس از تاسیس حماس، در سن ۲۱ سالگی به این گروه پیوست. او بین سال‌های ۱۹۹۱ و ۱۹۹۲ در تاسیس گردان‌های عزالدین قسام، شاخه نظامی حماس در کرانه باختری نقش داشت.

عصمت منصور که بیست سال را در زندان‌های اسرائیل گذرانده است در این زمینه به بی‌بی‌سی گفت که از سال ۱۹۹۴ چند سالی با صالح العاروری در زندان همراه بوده است. او العاروری را «فردی باهوش و ساکت» توصیف می‌کند که «چندان حرف نمی‌زد، دارای تفکری استراتژیک بود و شامه امنیتی قوی داشت.»

به گفته منصور، صالح العاروری بیشتر دوران اسارتش را بدون محاکمه در بازداشت اداری به سر می‌برد، زیرا «اتهامات وارد شده به او به اثبات نرسیده بود.»

بر اساس گزارش‌ها، العاروری در سال ۲۰۰۷ با گذشت بیش از یک دهه از بازداشت آزاد شد، اما اسرائیل یک بار دیگر او را دستگیر کرد و این بار در سال ۲۰۱۰ از زندان آزاد شد.

منصور در این باره می‌گوید العاروری از درون زندان مذاکرات مربوط به گیلعاد شلیط در زمینه تبادل زندانیان را هدایت می‌کرد. بر اساس این توافق ۱۰۲۷ زندانی فلسطینی از جمله یحیی سنوار، رهبر فعلی حماس در غزه در قبال آزادی گیلعاد شلیط، سرباز اسرائیلی از زندان آزاد شدند.

منصور می‌گوید: «العاروری و سنوار در زندان نگب با رهبران حماس ملاقات کردند و درباره جزییات توافقنامه نهایی تصمیم‌گیری کردند زیرا در این زمینه رهبران حماس در خارج از کشور با موانعی روبرو بودند. سپس او چند ماه پیش از تکمیل توافق آزاد شد. شاید به این خاطر که برای فراهم‌سازی زمینه‌ لازم برای اجرای توافق، آزادی عمل داشته باشد.»

نکته قابل توجه این است که عصمت منصور در سال ۱۹۹۳، در شانزده‌سالگی، به معاونت در قتل یک شهرک‌نشین یهودی در کرانه باختری مجرم شناخته و زندانی شد.

پس از آن بود که بر اساس حکم دادگاه عالی اسرائیل العاروری مجبور شد سرزمین‌های فلسطینی را ترک کند و به سوریه برود. در پی تحولات در جنگ سوریه بود که او این کشور را به مقصد ترکیه و قطر ترک کرد، و پس از چندی در نهایت به مقر حزب‌الله لبنان در حومه جنوبی بیروت نقل مکان کرد.

صالح العاروری در سال ۲۰۱۰ به عنوان یکی از اعضای دفتر سیاسی حماس برگزیده شد، و سپس در سال ۲۰۱۷ به مقام معاونت سیاسی حماس رسید. در آن زمان انتخاب العاروری برای دومین جایگاه مهم در حماس، به عنوان فردی که رهبری عملیات نظامی در کرانه باختری را برعهده داشت و به ایران هم نزدیک بود، به عنوان مهر تاییدی بر موضع‌گیری نظامی حماس علیه اسرائیل تعبیر شد.

رسانه‌های فلسطینی در آن زمان گزارش دادند که العاروری چند روز پس از رسیدن به این منصب برای دیداری به تهران رفت، و اندکی پس از آن در انظار عمومی با حسن‌ نصرالله، رهبر حزب‌الله ملاقات داشت.

العاروری در سال ۲۰۲۱ به عنوان رهبر حماس در کرانه باختری انتخاب شد.

در اکتبر گذشته، پس از حمله حماس به اسرائیل که به کشته شدن ۱۲۰۰ نفر در این کشور منجر شد، العاروری در جلسه‌ای با حسن نصرالله و زیاد نخاله، دبیرکل جنبش جهاد اسلامی فلسطین ظاهر شد.

به گزارش شبکه تلویزیونی المنار وابسته به حزب‌الله، این سه نفر درباره «دستیابی به پیروزی همه‌جانبه و توقف تعرض اسرائیل به مردم فلسطین در غزه و کرانه باختری» گفتگو کردند.

صالح العاروری همواره یکی از افراد تحت تعقیب اسرائیل بوده است، زیرا از او به عنوان «معمار» حملات به سربازان و شهرک‌نشینان اسرائیلی و همچنین حملات موشکی از غزه و لبنان به خاک اسرائیل یاد می‌شود. رسانه‌های اسرائیلی همچنین او را کابوس اسرائیل و پدرخوانده روابط با ایران و حزب‌الله می‌دانند. نام العاروری در فهرست تروریست‌های بین‌المللی آمریکا نیز به چشم می‌خورد.

نیروهای اسرائیلی حدود دو ماه پیش خانه العاروری را در عاروره در کرانه باختری تخریب کردند، و همزمان ۲۰ نفر از جمله برادر و برادرزاده‌های او را دستگیر کردند.

مراد بطل الشیشانی، مدیر اندیشکده گروه تحلیل خشونت سیاسی درباره زمینه کشتن معاون رئیس حماس می‌گوید با وجود اینکه اسرائیل مسئولیت این حمله را برعهده نگرفته است، انگشت اتهام به سوی این کشور نشانه رفته است. سوءقصد به العاروری بیانگر تغییر کیفی در عملیات نظامی و اطلاعاتی اسرائیل است که به نظر می‌رسد اکنون در آستانه دور تازه‌ای از عملیات در غزه قرار دارد.

الشیشانی به بی‌بی‌سی گفت که کشتن صالح العاروری به عنوان فردی که حلقه اتصال حزب‌الله و حماس به حساب می‌آمد، یادآور بسیاری از سوءقصدهایی است که اسرائیل علیه افرادی با نقش‌های مهم عملیاتی انجام داده است. از جمله قتل محمود مبحوح در سال ۲۰۱۰ در دوبی، و مهندس زواری در تونس در سال ۲۰۱۶.

مدیر اندیشکده گروه تحلیل خشونت سیاسی معتقد است آنچه رخ داده در چارچوب دو عامل اساسی قابل بررسی است: اول، هدف قرار دادن رهبران حماس که نزدیک به ایران هستند، و دوم، هدف قرار دادن رهبرانی که همچنان نقش عملیاتی برجسته‌ای دارند.

الشیشانی می‌افزاید: «اسرائیل از زمان کشتن احمد یاسین و عبد‌العزیز الرنتیسی همواره معتقد بوده است با ضربه زدن به رهبران، می‌تواند ساختار گروه‌های مسلح را در هم بشکند. این عملیات همچنین حامل پیامی برای حزب‌الله در حومه جنوبی بیروت است. زیرا یادآور عملیات مشابهی نظیر هدف قرار دادن چند روز پیش رضی موسوی در دمشق، و پیشتر کشتن عماد مغنیه در این شهر است. این قتل را باید در چارچوب هدف قرار دادن رهبران حماس در قلمرو خارجی آنها تعبیر کرد که در عمل به معنای رویکرد اسرائیل به غزه به عنوان یک پرونده خارجی است که در آن موساد مسئولیت هدایت و جستجو را برعهده دارد.»

شایان ذکر است که دانیل هاگاری، سخنگوی ارتش اسرائیل از اظهارنظر درباره هدف قرار دادن دفتر گروه حماس در حومه جنوبی بیروت که به کشته‌ شدن صالح العاروری و دو نفر از فرماندهان گردان‌های عزالدین قسام منجر شد، خودداری کرده است.