عمان مذاکرات درباره تنگه هرمز را مثبت خواند؛ ایران: توافق به معنای باز شدن تنگه نیست

عمان می‌گوید که مذاکرات مثبتی با ایران درباره توافقی برای تامین یک مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز در جریان است، اما تهران هشدار داده است که حتی دستیابی به توافق نیز به معنای باز شدن فوری این آبراه نخواهد بود.

اظهارات مقام‌های دو کشور در روز شنبه ۱۷ مرداد/۸ اوت، نشان می‌دهد که مذاکرات پیشرفت کرده است، هرچند هنوز زمان مشخصی برای نهایی شدن توافق اعلام نشده است.

وزارت خارجه عمان در عین حال نسبت به حملات به کشتی‌های در حال تردد در منطقه هشدار داده و گفته است که چنین حملاتی می‌تواند روند مذاکرات را با مشکل روبه‌رو کند.

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، می‌گوید که مذاکرات با عمان در مراحل نهایی قرار دارد، اما باز شدن تنگه هرمز همچنان «تابع شرایط دیگری» است.

ایران از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه، عملا محدودیت شدیدی بر تردد در تنگه هرمز اعمال کرده است. این آبراه یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان است و در شرایط عادی حدود یک‌پنجم نفت و گاز طبیعی جهان از آن عبور می‌کند.

مذاکرات روزهای اخیر بر امکان دستیابی به توافقی میان ایران و عمان درباره ایجاد مسیر تازه‌ای برای عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز متمرکز بوده است؛ مسیری که مسئولیت اداره آن میان دو کشور ساحلی تقسیم شود و بتواند زمینه از سر گرفته شدن تدریجی تردد کشتی‌ها را فراهم کند.

با این حال آقای عراقچی گفت که باز شدن کامل تنگه به تحقق شرایط دیگری نیز بستگی دارد.

او از جمله به پرداخت غرامت از سوی آمریکا بابت آنچه تهران «نقض تفاهم‌نامه ماه ژوئن» می‌داند اشاره کرده است.

ایران و آمریکا در ماه ژوئن تفاهم‌نامه‌ای برای توقف درگیری‌ها و پیشبرد مذاکرات با هدف پایان دادن به جنگ امضا کردند، اما این توافق ظرف چند روز از هم پاشید و حملات متقابل از سر گرفته شد.

محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، نیز در گفت‌وگو با خبرگزاری تسنیم گفت که تنگه هرمز تا زمانی که آمریکا رفتار خود را «اصلاح» نکند باز نخواهد شد.

او گفت که آمریکا باید شش خواسته ایران را برآورده کند که توقف تهدیدها علیه ایران، پایان دادن به محاصره دریایی بنادر ایران و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران از جمله آنهاست.

در همین حال، ادامه حملات به کشتی‌ها در تنگه هرمز بر فضای مذاکرات سایه انداخته است. عمان همزمان با اعلام پیشرفت مذاکرات، نسبت به تکرار چنین حملاتی هشدار داده است.

یک محاصره دیگر نیز از ۲۰ ژوئیه در دریای سرخ برقرار است؛ جایی که حوثی‌های یمن، متحد ایران، بنادر عربستان سعودی را هدف محدودیت و حمله قرار داده‌اند.

اختلاف بر سر نحوه عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اوایل این هفته گفته بود که توافق با ایران «ممکن است به‌زودی» حاصل شود، اما جی‌دی ونس، معاون او، روز شنبه محتاط‌تر سخن گفت و تاکید کرد که با وجود پیشرفت مذاکرات، هنوز کار زیادی باقی مانده است.

آقای ونس در گفت‌وگو با شبکه فاکس نیوز گفت: «ما واقعا در میانه کار هستیم. این ماجرا تمام نشده است.»

او گفت که آمریکا همزمان از مجموعه‌ای از ابزارهای «دیپلماتیک، اقتصادی و نظامی» برای رسیدن به نتیجه مطلوب خود استفاده می‌کند.

معاون رئیس‌جمهور آمریکا همچنین گفت که واشنگتن در حال بررسی سازوکاری برای تردد ایمن کشتی‌ها از تنگه هرمز است و مدعی شد میزان نفتی که از خلیج فارس به بازار خواهد رسید، با سطح پیش از آغاز عملیات نظامی آمریکا در ۲۸ فوریه برابر خواهد بود. او جزئیات بیشتری در این باره ارائه نکرد.

یکی از موارد اختلاف میان تهران و واشنگتن، گزارش‌ها درباره قصد ایران برای دریافت هزینه از کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز بوده است.

رویترز پیش‌تر به نقل از یک مقام ایرانی گزارش داده بود که تهران در پی دریافت مبلغی معادل پنج تا هفت درصد ارزش محموله کشتی‌های عبوری است.

با این حال جی‌دی ونس این گزارش‌ها را کم‌اهمیت دانست و گفت که مقام‌های ایرانی به آمریکا گفته‌اند که قصدی برای دریافت عوارض از کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز ندارند.

هشدار عمان درباره حمله به کشتی‌ها در حالی مطرح شد که امارات متحده عربی روز شنبه ایران را متهم کرد یک نفتکش وابسته به شرکت دولتی نفت ابوظبی، ادناک، را هنگام عبور از تنگه هرمز با موشک هدف قرار داده است.

وزارت خارجه امارات این حمله را «خصمانه» توصیف کرد و گفت کسی در آن کشته یا مجروح نشده است.

ساعاتی بعد، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز اعلام کرد کشتی دیگری در نزدیکی سواحل عمان هدف «یک پرتابه ناشناس» قرار گرفته و دچار آتش‌سوزی شده است. به گفته این سازمان، آتش مهار شده و خدمه کشتی در وضعیت ایمن هستند.

هنوز روشن نیست گزارش سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا به همان نفتکشی مربوط است که امارات از حمله به آن خبر داده یا به حادثه‌ای جداگانه اشاره دارد.