بزرگترین تبادل زندانی میان روسیه و غرب از زمان جنگ سرد؛ استقبال بایدن و هریس از آمریکایی‌های آزاد شده

سه آمریکایی از جمله ایوان گرشکویچ، خبرنگار وال استریت ژورنال، که در تبادل زندانیان میان غرب و روسیه آزاد شده بودند، به خاک ایالات متحده رسیدند و جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا و کامالا هریس معاون او از آنها در یک پایگاه نظامی در واشنگتن استقبال کردند.

صبح پنجشنبه دولت ترکیه ابتدا خبر داد که ۲۶ نفر در جریان تبادل بزرگ زندانیان بین روسیه و بلاروس از یک طرف و ایالات متحده، آلمان و سه کشور اروپایی دیگر از سوی دیگر مبادله شده‌اند.

این رویداد که ترکیه میانجی آن شد، بزرگترین تبادل زندانی تاریخ آمریکا و غرب با روسیه از زمان جنگ سرد است.

آن طور که گزارش شده هفت هواپیما در فرودگاه آنکارا، پایتخت ترکیه، این تبادل زندانیان را با میانجی‌گری سازمان اطلاعاتی ترکیه انجام دادند.

علاوه بر آقای گرشکوویچ، گزارش شده پل ویلان، کهنه‌سرباز نیروی دریایی آمریکا، و آلسو کورماشوا، روزنامه‌نگار رادیویی روس-آمریکایی هم در میان زندانیان مبادله شده‌اند.

پس از فرود آمدن هواپیما حامل زندانیان آمریکایی در پایگاه اندروز در مریلند، آقای گرشکویچ، خانم کورماشوا و آقای ویلان از هواپیما خارج شدند و مورد تشویق کسانی که به استقبال آنها رفته بودند، قرار گرفتند.

در روسیه هم ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه شخصا با دسته‌های گل در فرودگاه ونوکوو مسکو از روس‌های آزاد شده استقبال کرد.

همچنین از یک مخالف روسی به نام ایلیا یاشین و یک آلمانی به نام ریکو کریگر نام برده شده است که به ترتیب در روسیه و بلاروس زندانی بودند.

اعضای خانواده زندانیان آمریکایی پیش از این در کاخ‌سفید در کنار جو بایدن حضور یافتند و سپس به فرودگاه نظامی رفتند.

آقای بایدن قبل از بازگشت آنها از آزادی آنها استقبال کرد و گفت: «مصائب وحشیانه آنها به پایان رسیده است.»

او نقش متحدان آمریکا، به ویژه آلمان و اسلوونی را ستود و آزادی آقایان ویلان، گرشکویچ، خانم کورماشوا و همچنین ولادیمیر کارا مورزا منتقد برجسته کرملین را «شاهکار دیپلماسی» خواند.

سه آمریکایی آزاد شده برای معاینه‌های پزشکی به یک مرکز پزشکی ارتش آمریکا در تگزاس منتقل خواهند شد.

ولادیمیر کارا-مورزا، منتقد سرشناس کرملین، بخشی از این تبادل زندانیان است.

جو بایدن، رئیس‌جمهوری آمریکا، ظهر پنجشنبه در حالی که اعضای خانواده زندانیان آمریکایی کنار او بودند در کاخ‌سفید به خبرنگاران گفت که این تبادل زندانی بزرگ که حاصل همکاری چند کشور بوده شاهدی است بر «اهمیت همکاری و حفظ شرکای بین‌المللی ایالات متحده».

او در پاسخ به خبرنگاران که پرسیدند آیا این تبادل زندانی روزنه دیپلماتیک جدیدی میان مسکو و واشنگتن است و این که آیا آقای بایدن تمایلی برای گفتگو مستقیم با ولادیمیر پوتین دارد، گفت: «من نیازی به صحبت کردن با پوتین نمی‌بینم».

جو بایدن همچنین در پاسخ به پرسشی که به ادعای دونالد ترامپ برای «آزادی زندانیان و گروگان‌های آمریکایی بدون نیاز به دادن هیچ امتیازی» اشاره می‌کرد، گفت: «اگر می‌توانست چرا (در دوران ریاست جمهوری خود) نکرد؟».

ترکیه گفت که وادیم کراسیکوف، یک مامور اطلاعاتی روسیه که در آلمان زندانی بود، یکی از ده روس آزاد شده است.

او به جرم قتل یک فرمانده سابق چچنی و از مخالفان کرملین در پارک برلین در سال ۲۰۱۹ به حبس ابد محکوم شده بود.

مقام‌های آلمانی وادیم کراسیکوف را به عنوان سرهنگ اف‌اس‌بی، سرویس امنیت فدرال روسیه، شناسایی کردند.

این مبادله پس از بیش از ۱۸ ماه مذاکره به نتیجه رسید و به نظر می‌رسد به خواست مسکو برای بازگرداندن وادیم کراسیکوف بستگی داشت.

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، پیشتر گفته بود که با تلاش نهادهای اطلاعاتی و امنیتی کشورش، این زندانیان از کشورهای آمریکا، آلمان، لهستان، اسلوونی، نروژ و بلاروس با یکدیگر مبادله می‌شوند.

انتظار می‌رود طی این توافق هشت تبعه روس از جمله چند نفر که به ارتباط با نهادهای اطلاعاتی روسیه مظنون هستند به این کشور بازگردانده شوند.

ولادیمیر کارا-مورزا، یکی از مخالفان کرملین با تابعیت دوگانه روسی-بریتانیایی، یکی از بازداشت‌شدگانی است که محل نگهداری او مشخص نیست و این امر انتظارات برای آزادی احتمالی او را نیز افزایش داده بود.

ایلیا یاشین، سیاستمدار مخالف روسیه و اولگ اورلوف، یکی از معروف‌ترین فعالان حقوق بشر روسیه نیز احتمالا در این فهرست قرار دارند.

اگرچه انتقال‌ مخفیانه زندانیان در روسیه رایج است، اما «ناپدید شدن» همزمان زندانیان سرشناس غیرمعمول بوده است.

اوایل این هفته، الکساندر لوکاشنکو، رهبر بلاروس، ریکو کریگر، شهروند آلمانی را که به اتهام تروریسم و سایر جرایم به اعدام محکوم شده بود عفو کرد.

ماه گذشته دادگاهی در روسیه، ایوان گرشکوویچ، خبرنگار آمریکایی روزنامه وال‌استریت ژورنال را به اتهام جاسوسی مجرم شناخته و او را به ۱۶ سال حبس در زندانی با امنیت بالا محکوم کرده بود.

این خبرنگار وال‌استریت ژورنال سال گذشته در جریان سفر به روسیه برای تهیه گزارش دستگیر شد.

میراث جو بایدن یا تبلیغ برای کامالا هریس؟

امیر پیام - بی‌بی‌سی

جو بایدن امروز به قدری سرحال و مسلط نشان داد که ممکن است خیلی‌ها بگویند کنار کشیدن از تقویم سنگین و پر از سفر و اضطراب انتخاباتی موجب «تجدید قوا» برای رئیس‌جمهور ۸۱ ساله آمریکا شده است.

شاید هم دلیل جدی‌تری پشت «سر زنده» بودن امروز آقای بایدن وجود دارد؛ احساس موفقیت در ثبت میراث ماندگار.

رئیس‌جمهور آمریکا اگر چه سعی کرد کنفرانس خبری کوتاه امروز را متمرکز بر جنبه انسانی تبادل زندانیان بگذارد اما در این میان چند سرفصل سیاسی و انتخاباتی دیگر را هم فراموش نکرد:

اگر چه جو بایدن سعی کرد بگوید روند آزادی زندانیان آمریکایی را حتی پیش از ورود به کاخ‌سفید و از زمان پیروزی در انتخابات و دوره انتقالی در دستور کار قرار داده بوده و به این ترتیب از نظر او باید این بزرگترین تبادل زندانیان در تاریخ غرب و شرق را به میراثش الصاق کرد، اما همزمان بدیهی است که کامالا هریس معاون و اکنون جانشین نامزدی آقای بایدن هم سهمی از این کارنامه و میراث دارد.

به ویژه این که اکنون رسانه‌های‌ آمریکا گزارش می‌کنند ایده اولیه مذاکرات برای این تبادل زندانیان هنگامی که کامالا هریس در کنفرانس امنیتی اخیر در مونیخ آلمان حضور داشت میان او و اولاف شولتز، صدراعظم آلمان، و چند رهبر دیگر اروپایی کلید خورده بوده است.

قرار است خانم هریس که روز پنجشنبه به تگزاس سفر کرده بود برای حضور در مراسم استقبال از زندانیان آزاد شده به کاخ‌سفید و احتمالا فرودگاه نظامی نزدیک واشنگتن دی‌سی برود.