ناتو: حرف‌های دلگرم‌کننده اما واقعیت دیپلماتیک برای اوکراین

شاید ولودیمیر زلنسکی از طرفداران گروه راک انگلیسی «رولینگ استونز» باشد، شاید هم نه. اما پس از شرکت در نشست ناتو، او احتمالا با آهنگ «همیشه نمی‌توانید آنچه می‌خواهید را به دست بیاورید» این گروه آشنا شده است.

رئیس‌جمهور اوکراین با انتظارات زیادی برای شرکت در اجلاس رهبران کشورهای عضو سازمان پیمان آتلانتیک شمالی به ویلنیوس لیتوانی سفر کرد.

آقای زلنسکی به دنبال تضمینی برای عضویت کشورش در ناتو بود. او می‌خواست عضویت اوکراین در ناتو، قدرتمندترین ائتلاف نظامی جهان، چراغ امیدی برای مردم کشورش شده و تضمین کند که پس از این نیروهای روسیه به اوکراین حمله نخواهند کرد.

اما در عوض، آقای زلنسکی جواب دیگری گرفت، به او گفته شد که اوکراین تنها «در صورت توافق متحدان و برآورده شدن شرایط» عضویت این سازمان را به دست خواهد آورد.

جای تعجب نیست که رئیس‌جمهور اوکراین خشمگین شده و خودداری ناتو از مشخص کردن جدول زمانی برای عضویت اوکراین را «مضحک و مبهم» خواند.

رئیس‌جمهور اوکراین از اینکه عضویت کشورش در ناتو به نوعی ابزار چانه‌زنی در مذاکرات مبدل و به پس از پایان درگیری این کشور با روسیه موکول شده، خشمگین است.

اما پس از دیدار رو در روی آقای زلنسکی با رهبران ناتو غبار دیپلماتیک فروکش کرد. در این نشست رهبران ناتو سعی کردند به زلنسکی اطمینان دهند که اوضاع تغییر کرده و اوکراین به ناتو خواهد پیوست.

ریشی سوناک، نخست‌وزیر بریتانیا گفته است که آن کشور متعلق به ناتو است. ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو گفته که آنان در این نشست به عنوان همتا دیدار کردند و دیدار آنان به عنوان متحد در آینده انجام خواهد شد. جو بایدن، رئیس‌جمهور آمریکا که کارهای زیادی برای محدود کردن گفتگوهای رسمی ناتو در خصوص عضویت احتمالی این کشور انجام داده بود، به همتای اوکراینی خود اطمینان داد که این اتفاق خواهد افتاد و اوکراین در مسیر درستی حرکت می‌کند.

به گفته بن والاس، وزیر دفاع بریتانیا، نشست سران ناتو نشان داد که اکنون یک «پذیرش فرهنگی» در خصوص عضویت اوکراین در ناتو وجود دارد. او گفت که دیگر هیچ کشوری نیست که بپرسد «آیا» اوکراین باید به ناتو بپیوندند، و تنها سوال این است که «چه زمانی» این کشور عضویت ناتو را به دست خواهد آورد.

این حرف‌های دلگرم‌کننده چیزی است که آقای زلنسکی با خود به کی‌یف خواهد برد.

علاوه بر این، چندین دستاورد ملموس دیگر نیز وجود دارد، از جمله: وعده کاهش روند درخواست برای پیوستن به ناتو، ایجاد شورای جدید ناتو-اوکراین که کی‌یف می‌تواند از آن برای فراخوانی جلسات ائتلاف استفاده کند، و شاید مهمتر از همه، وعده تضمین‌های امنیتی جدید و بلند مدت به اوکراین توسط برخی از بزرگترین قدرت‌های جهان.

در حاشیه این نشست رهبران گروه۷ تاکید کردند که به منظور حمایت نظامی و اقتصادی از اوکراین بسته‌ای از تضمین‌های دوجانبه را تصویب خواهند کرد تا از تجاوز روسیه به اوکراین قبل از پیوستن این کشور به ناتو جلوگیری کند.

این بسته امنیتی شامل دفاع هوایی، موشک‌های دوربرد، هواپیماهای جنگی، آموزش به نیروها، شریک کردن اطلاعات و کمک به فناوری سایبری خواهد بود. آقای زلنسکی این بسته امنیتی را «یک پیروزی امنیتی مهم» خوانده است.

از سویی دیگر اظهارات ناسازگار بن والاس، وزیر دفاع بریتانیا در حاشیه یک کنفرانس مطبوعاتی بحث برانگیز شد. آقای والاس در این جلسه تاکید کرد که اوکراین می‌بایست بیشتر قدردان حمایت‌هایی که تاکنون دریافت کرده، باشد.

این اظهارات، غیردیپلماتیک نه بلکه توصیه صادقانه یک متحد حامی بود. او تاکید کرد که اوکراین باید فشارهای سیاسی را که کشورهای حامی‌اش به ویژه آمریکا متحمل می‌شوند بیشتر درک کند. به گفته او، حضور در واشنگتن با فهرست خرید تسلیحات نظامی برای اوکراین، مثل این می‌ماند که آمریکا شعبه‌ای از آمازون باشد و این خواه ناخواه گلایه‌هایی را ایجاد می‌کند.

جای تعجب نیست که این موضوع سر و صداهایی را در ویلنیوس بلند کرد.

مطرح کردن چنین اظهارات در نشستی که برای نشان دادن اتحاد ناتو برگزار شده قطعا غیردیپلماتیک بود. ریشی سوناک، نخست‌وزیر بریتانیا مجبور شد علنا این اظهارات را رد کرده و تاکید کند که اوکراین همواره قدردان بوده است. در جریان این کنفرانس مطبوعاتی وقتی از آقای زلنسکی در مورد این اظهارات پرسیده شد، آقای سوناک با حیرت از منشی خود خواست با آقای والاس تماس بگیرد تا منظور او از این اظهارات مشخص شود.

بیش از یک سال است که خواسته‌های اوکراین از سوی غرب شنیده شده و تا حد زیادی به آن رسیدگی نیز شده است. اوکراین مدام ناراضی بوده و خواستار کمک‌های بیشتری بوده است. کمک‌های نظامی از جمله موشک‌های شانه سوار، خودروهای زرهی، تانک نظامی و اکنون تسلیحات خوشه‌ای که از سوی غرب به این کشور کمک شده است.

با این حال در این نشست، ناتو به رهبری ایالات متحده، تسلیم خواسته‌های اوکراین نشده و احتیاط راهبردی را بر سرعت خودکار برای عضویت اوکراین در این سازمان برگزید.

بنابراین شاید یکی از واقعیت‌هایی که آقای زلنسکی اکنون به آن پی برده باشد این است که فشارهای سیاسی داخلی در غرب شروع به نفوذ کرده، چیزی که محیط سیاسی جهانی را که او اکنون باید در آن فعالیت کند، شکل خواهد داد. درسی که به او می‌آموزد «همیشه نمی‌توانید آنچه می‌خواهید را به دست بیاورید».