پای مرغ درسفره مصری‌ها، نشانه چیست؟

گدایی در کنار مغازه مرغ فروش‌ها در بازار جیزه می‌گوید: «خدایا، نگذار ما به جایی برسیم که مجبورشویم پای مرغ بخوریم».

مصر با یک بحران عمیق اقتصادی روبروست به طوریکه مردم برای تامین غذای خانواده خود دست و پنجه نرم می‌کنند.

دولت در آخرین توصیه غذایی، پخت وپز پای مرغ را پیشنهاد کرده بود که پروتئین سرشاری در این بخش از مرغ دارد و معمولا به‌عنوان ضایعات برای سگ و گربه کنار گذاشته می‌شود.

این توصیه موجب خشم شد و انتقادات شدیدی از دولت را برانگیخت.

بسیاری از کشورهای جهان با تورم فزاینده دست و پنجه نرم می‌کنند، اما تورمی بیش از ۳۰ درصد در ماه مارس، مصر را جزو کشورهایی قرار داده که بیشترین آسیب را دیده.

برای بسیاری از مردم، اقلامی که قبلاً مواد اولیه مصرفی بودند مانند روغن پخت و پز و پنیر به کالاهای تجملی غیرقابل خرید تبدیل شده‌اند. قیمت برخی از محصولات ظرف چند ماه دو یا سه برابر شده است.

وداد، مادر سه فرزند در حالی که در بازارمی‌چرخد، می‌گوید: «من ماهی یک بار گوشت می‌خرم یا اصلا نمی‌خرم. هفته‌ای یک بار هم مرغ می‌خرم.»

همزمان با افزایش ناگهانی قیمت مرغ در مصر،‌ رسانه‌های حکومتی و یکی از نهادهای تغذیه در این کشور پیشنهاد دادند که مردم از سایر منابع غذایی ارزان‌تر حاوی پروتئین موجود در بازار، مثل پای مرغ استفاده کنند.

موسسه ملی تغذیه این یادداشت را همراه عکسی جعلی از کریستیانو رونالدو، منتشر کرده بود که پشت میز نشسته و در حالی که به دوربین لبخند می‌زند، یک ظرف پای مرغ جلوی او گذاشته‌ شده است.

این پیشنهاد وعکس با خشم عمومی مردم روبرو شد.

یکی از دلایل بحران اقتصادی مصر، وابستگی این کشور به واردات مواد غذایی برای تغذیه جمعیتی با بیش از ۱۰۰ میلیون نفر است.

حتی غلات برای تغذیه طیور هم از خارج وارد می‌شود.

در یک سال گذشته، واحد پول مصر نیمی از ارزش خود را در برابر دلار آمریکا از دست داده است. وقتی در ژانویه، دولت دوباره ارزش پول رایج را کاهش داد، هزینه وارداتی مانند غلات به شدت افزایش یافت.

یک سال پیش، وداد با حقوق بازنشستگی زندگی نسبتا راحتی داشت. او خود را متعلق به طبقه متوسط شهری می‌دانست. اما اکنون، او هم مانند بسیاری از مصری‌ها، صورتش را با سیلی سرخ می‌کند.

امروز، او به اندازه کافی پول پس انداز کرده تا بتواند مرغ بخرد.

وداد در حالی که در بازار خرید می‌کند، می‌گوید: « قیمت‌هایی که فروشندگان می‌دهند متفاوت است.»

او با خنده طعنه آمیز ادامه می‌دهد: «اکنون استخوان‌های مرغ هم فروخته می‌شود.»

عبد الفتاح سیسی، رئیس جمهور مصر، ناآرامی‌های پس از انقلاب مصر در سال ۲۰۱۱ و رشد سریع جمعیت را عامل مشکلات اقتصادی کشوربعلاوه همه‌گیری کرونا و به دنبال آن جنگ اوکراین عنوان می‌کند.

حمله روسیه به اوکراین در مارس سال گذشته، ضربه شدیدی به اقتصاد جهان وارد کرد. مصر دومین واردکننده بزرگ گندم در جهان است و این دو کشور تامین کنندگان اصلی آن بودند. زمانی که جنگ صادرات را مختل کرد، قیمت گندم - و در نتیجه نان - افزایش یافت.

روس‌ها و اوکراینی‌ها هم از گردشگران مهم مصر بودند که پس از جنگ تعداد آن‌ها بسیار کم شد و بخش گردشگری نیز آسیب دید.

گردشگری که قبلاً حدود ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی را تولید می‌کرد، پیش از آن هم تحت تأثیر محدودیت‌های دوران همه گیری کرونا قرار گرفته بود.

قدرت بیشتر رئیس جمهور و اقدامات اشتباه حکومت

تحلیلگران اما معتقدند اقدامات نادرست دولت هم وضعیت اقتصاد کشور را بدتر کرده است.

به گفته تیموتی کالداس، کارشناس اقتصادی، از زمانی که سیسی رئیس جمهور شده، قدرت و نفوذ ریاست‌جمهوری، سازمان‌های نظامی، امنیتی و اطلاعاتی افزایش یافته است.

آقای کالداس می‌گوید که شرکت‌های دولتی برای مثال با ارتش، برای پروژه‌های زیربنایی قرارداد می‌بندند.

در نتیجه مشارکت بخش خصوصی به طور چشمگیری کاهش یافته و شرکت‌هایی که وابسته به رژیم نباشند قادر به رقابت نیستند. بسیاری از سرمایه گذاران خارجی هم مصر را ترک کرده‌اند.

مصردر شش سال گذشته چهار بار ازصندوق بین‌المللی درخواست کمک مالی کرده و تقریباً نیمی از درآمد دولت، صرف بازپرداخت این بدهی‌ها می‌شود که ۹۰ درصد تولید ناخالص داخلی است.

کشورهای حوزه خلیج فارس مانند امارات متحده عربی و عربستان سعودی از مصر حمایت می‌کنند، اما آن‌ها هم به مرور شرایط خود را برای سرمایه‌گذاری بیشتر، سخت‌تر کرده‌اند.

هم کشورهای غربی و هم کشورهای عربی نگرانند که اگر پرجمعیت‌ترین کشور خاورمیانه دچار بحران شود، برای کل منطقه عواقب جدی داشته باشد.

پیش از این هم مشکلات اقتصادی گذشته به انقلاب‌ها و شورش‌هایی منجر شد که باعث سقوط حسنی مبارک و محمد مرسی، روسای جمهور سابق شد. در حال حاضر هم نشانه‌هایی وجود دارد که خشم فزاینده عمومی از وضعیت بد اقتصادی باعث به وجود آمدن ناآرامی‌های جدیدی شود.

یک زن خانه‌دار مصری در ویدئویی در شبکه‌های اجتماعی به رئیس جمهور سیسی می‌گوید: «نمی‌توانم به شما چطور بگویم که ما زنان چگونه از رأی دادن به شما پشیمانیم». «تو زندگی ما را جهنم کردی.»

او مقداری پول خرد را از کیفش برمی‌دارد، حساب می‌کند و می‌پرسد که چگونه با آن به فرزندانش غذا بدهد؟

وداد در آپارتمانش در حال تمیز کردن لوبیا سبز و خرد کردن گوجه فرنگی است تا غذای سنتی مصری برای نوه‌هایش، آماده کند.

او به یاد ماه رمضان می‌افتد که گرچه شامل روزه گرفتن و غدا نخوردن از سحر تا غروب است، اما برای افطار و سحر و اعیادش به غذاهای زیاد و متفاوتی احتیاج است.

وداد می‌پرسد «امسال چه خواهم کرد؟» و سرش را تکان می‌دهد. او فکر می‌کند که مرغ به زودی از فهرست غذایی آن‌ها حذف خواهد شد و می‌گوید «اکنون حتی به سختی می‌توانم سوپ عدس برای خانواده‌ام درست کنم.»