توفان چگونه در شهر سیاحتی آکاپولکو در مکزیک ویرانی به بار آورد

در روز ۲۶ اکتبر توفند «اوتیس» با بادهایی به سرعت ۲۷۰ کیلومتر در ساعت به آکاپولکو که یک شهر مهم سیاحتی در جنوب غربی مکزیک است رسید و خسارات زیادی به بار آورد.

اما این حادثه تحت تاثیر فاجعه‌های دیگری که در جهان جریان دارد، به صدر خبرها راه پیدا نکرد.

به علاوه با توجه به قطع برق و ارتباطات، مدتی طول کشید تا ابعاد واقعی فاجعه در این ناحیه نمایان شود.

آکاپولکو با ۹۰۰ هزار نفر جمعیت، در تصاویر و ویدئوهایی که به تدریج در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد، شبیه یک منطقه جنگی به نظر می‌رسد. ساختمان‌های بلندی را می‌بینیم که نه فقط شیشه‌های آنها از بالا تا پایین خرد شده بلکه گاه از درون هم تهی شده‌اند.

براساس آخرین آمارهای رسمی حدود ۱۰۰ نفر در این توفان کشته یا مفقود شده‌اند و حادثه ضربه اقتصادی شدیدی وارد کرده است.

مقام‌های مکزیک می‌گویند اوتیس قوی‌ترین توفندی بود که ساحل غربی مکزیک در اقیانوس آرام را در‌ می‌نوردید.

یک مشکل بزرگ این بود که توفند با سرعتی غافلگیرکننده شدت گرفت که باعث شد پیش‌بینی‌های اولیه در مورد آن غلط از آب درآید.

«مرکز ملی توفند» آمریکا گفت: «از زمان ثبت رکوردها هیچ توفندی در این بخش مکزیک از نظر شدت حتی به اوتیس نزدیک هم نشده است.»

کارشناسان آب‌وهوا گفتند که اوتیس ظرف ۲۴ ساعت «رشدی انفجاری» داشت و از یک توفان استوایی به یک توفند درجه پنج بدل شد.

توفان‌های استوایی وقتی از شدت معینی بگذرند به توفند (هاریکین) تبدیل می‌شود. این توفان‌ها از یک تا پنج یعنی ضعیف‌ترین تا قوی‌ترین درجه‌بندی می‌شود.

دانشمندان می‌گویند تغییر اقلیم باعث شدت بیشتر توفندها شده، بنابراین با ادامه گرمایش باید منتظر توفان‌های بیشتری با این شدت باشیم.

براساس مطالعه‌ای که در سال ۲۰۲۲ توسط دانشگاه ردینگ بریتانیا منتشر شد، بالا رفتن دمای اقیانوس باعث می‌شود که توفان‌ها به سرعت، ظرف یک روز، به توفندهای قوی بدل شوند.

پروفسور کری امانوئل اقلیم‌شناس و کارشناس توفند در موسسه فنی ماساچوست، ام‌آی‌تی، در مصاحبه‌ای با برنامه «ساینس این اکشن» بی‌بی‌سی گفت این یکی از بدترین پیش‌بینی‌ها در مورد وقوع توفند در دوران معاصر بود: «شب درحالی که فکر می کنید با یک توفان معمولی استوایی روبرو هستید و مدل‌ها می‌گویند که اتفاق خاصی نخواهد افتاد به رختخواب می‌روید، و وقتی بیدار می‌شوید با یک توفند درجه پنج روبرو هستید که ظرف چند ساعت قرار است به یک شهر بزرگ برسد. از این بدتر نمی‌شود.»

در سال ۲۰۰۵ توفند کاترینا که پرهزینه‌ترین توفان از این نوع در آمریکا بود هم با سرعت زیادی شدت گرفت و ساکنان را غافلگیر کرد.

دانشمندان می‌گویند که سیستم‌های پیش‌بینی و هشدار در دهه‌های اخیر به تدریج درحال بهبود بوده‌اند که کاهش قابل توجه مرگ و جراحت در جریان چرخندهای استوایی را در پی داشته است.

اما روند کلی که به توفندهای شدید دامن می‌زند به تغییر اقلیم مرتبط است.

آقای امانوئل می‌گوید که در زمان وقوع اوتیس در مکزیک، دمای آب‌های این بخش اقیانوس آرام به ۳۰ تا ۳۱ درجه سانتیگراد می‌رسید که برای این وقت سال خیلی داغ است. به علاوه آب تا عمق زیادی گرم بود. همین دمای آب است که توفند را تغذیه می‌کند.

از طرف دیگر او می‌گوید که وقتی باد به سرعت با ارتفاع تغییر جهت می‌دهد، مثل ترمزی بر توفان عمل می‌کند، پدیده‌ای که به «برش باد» موسوم است، اما در این مورد اتفاق نیافتاد.

او می‌گوید: «هرچه دریا گرمتر باشد، توفندها سریعتر شکل می‌گیرند و توفان اوتیس در برق‌آساترین حالتی که علم ترمودینامیک اجازه می دهد پدیدار شد. باید اضافه کنم که اگر ۴۰ یا ۵۰ سال عقب برویم احتمالا نمی‌توانست با چنین سرعتی شکل بگیرد بنابراین در این مورد عنصر تغییر اقلیم شرایطی را پدید آورده که وقوع آن در گذشته ممکن نبود.»

مطالعه‌ای توسط پروفسور امانوئل و همکارانش در سال ۲۰۱۷ پیش‌بینی می‌کرد که با گرمتر شدن آب‌ها، شمار توفندهایی که ناگهان شدت می‌گیرند بیشتر خواهد شد که معضلی برای کارشناس پیش‌بینی آب‌وهواست.

با این حال دانشمندان امیدوارند با فناوری‌های جدید این توفان‌ها را بهتر زیر نظر بگیرند.

سازمان علوم جوی و اقیانوسی آمریکا، نوآآ، در همکاری با «سِیل دِرون» که یک شرکت سازنده شناورهای بدون سرنشین است قصد استقرار آنها در نقاطی که توفند شکل می‌گیرد را دارد.

این شناورهای مجهز به حسگرهای مختلف داده‌های جمع‌آوری شده از اقیانوس و اتمسفر را مخابره می‌کنند تا توسط محققان تحلیل شود.

طول اینها از ۷ متر تا ۲۰ متر متفاوت است و با کمک نیروی باد حرکت می‌کنند. حسگرهای هواشناسی و اقیانوس‌شناسی تعبیه شده در آنها هم با نور خورشید کار می‌کند.

پژوهشگران امیدوارند با داده‌های شناورها، مدل‌های کامپیوتری بهتری برای پیش‌بینی محل و شدت رسیدن توفند به خشکی را بسازند.

پروفسور امانوئل می‌گوید: «من هیجان زیادی در مورد این برنامه دارم. اغلب تصور می‌شود که ماهواره‌ها و رادارها همه داده‌های لازم را در اختیار ما می‌گذارند... اما این فاصله زیادی با واقعیت دارد.»

او می‌گوید که هرچند تصاویر ماهواره‌ای محل تشکیل توفند را نشان می‌دهند، «لزوما به ما نمی‌گویند که چقدر قوی هستند.»

«شناورهای کنترل از راه دور که در مقایسه با ماهواره‌ها خیلی ارزان تمام می‌شود، این اطلاعات را به ما می‌دهند، بدون آنکه جان کسی به خطر بیافتد و این به نظر من عالی است.»

سال رویدادهای شدیدی که هنوز ادامه دارد

امسال سالی چشمگیر از نظر رویدادهای شدید آب و هوایی بوده است که سیل لیبی در صدر آنها قرار ‌گیرد.

در ماه سپتامبر سیل در شهر درنه این کشور دو سد را شکست و موجب مرگ هزاران نفر شد. در این سیل‌ محله‌های زیادی یک جا کنده شد و به دریا رفت.

از طرف دیگر کانادا شاهد بدترین فصل آتش‌سوزی در تاریخ خود بود و آتش‌سوزی در هاوایی حدود ۱۰۰ کشته به جا گذاشت.

در روزهای اخیر هم رویدادهای شدید متعددی در اطراف جهان جریان داشته است.

جزایر موسوم به «چنل آیلندز» بریتانیا و بخش‌هایی از اروپا در معرض توفان شدید «سیاران» قرار گرفته‌اند که با وزش بادهایی به سرعت ۱۶۱ کیلومتر در ساعت در جزیره جرسی همراه بوده است.

در بریتانیا هیچ مرگی در ارتباط با توفان گزارش نشد، اما حداقل ۱۳ نفر در اروپا کشته شده‌اند.

از جمله بخش‌های وسیعی از توسکانی در ایتالیا در معرض سیل قرار گرفته که حداقل شش کشته و شماری مفقود به جا گذاشته است.

از طرف دیگر شرق والنسیا در اسپانیا شاهد آتش‌سوزی طبیعی است که آن هم به توفان سیاران مربوط می‌شود.

پیشتر در طول تابستان خشکی و گرمای بالاتر از حالت عادی همچنین باعث آتش‌سوزی‌هایی در اسپانیا و سایر کشورهای مدیترانه شد.

در روزهای اخیرا همچنین تصاویر متعددی از سیل شدید در کنیا، برزیل و عربستان در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است.