ایران می‌گوید با سه کشور اروپایی در استانبول و پیش از آن با چین و روسیه در تهران مذاکره خواهد کرد

منتشر شده در
زمان مطالعه: ۵ دقیقه

ایران تایید کرده است که مذاکره با سه کشور اروپایی بریتانیا، فرانسه و آلمان این هفته انجام خواهد شد.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران امروز گفته است که مذاکرات در روز جمعه ۲۵ ژوئیه / ۳ مرداد در شهر استانبول و در سطح معاونان وزارت خارجه خواهد بود.

موافقت برای انجام مذاکرات یک هفته پس از آن صورت گرفته است که سه کشور اروپایی اعلام کردند اگر ایران وارد یک توافق هسته‌ای نشود، آنها سازوکار احیای قطعنامه‌های پیشین شورای امنیت و بازگشت تحریم‌های سازمان ملل متحد را حداکثر تا آخر ماه اوت (پنج هفته دیگر) فعال خواهند کرد.

آقای بقایی گفت که «ما هیچ مبنای اخلاقی و حقوقی برای متوسل شدن به سازوکار ماشه قائل نیستیم» و «حتما مواضع خودمان را به صورت روشن به سه کشور اروپایی بیان خواهیم کرد.»

به گفته وزارت خارجه ایران در حال حاضر قرار نیست مذاکره‌ای با آمریکا انجام شود اما پیش از گفت‌وگو با سه کشور اروپایی، ایران با چین و روسیه این هفته در سطح مدیران کل وزارت خارجه، نشست سه جانبه‌ای در تهران برگزار خواهد کرد.

یک روز پیش از این عباس عراقچی، وزیرخارجه ایران گفته بود که با توجه به جنگ ۱۲ روزه، ایران این بار با موضعی «قوی‌تر و مستحکم‌تر» با سه کشور اروپایی آلمان و فرانسه و بریتانیا مذاکره خواهد کرد.

سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت: «کشورهای اروپایی مسئولیت قانونی و حقوقی برای محکوم کردن تجاوزات اخیر به ایران داشتند اما متاسفانه این اتفاق نیفتاد. این جلسه، جلسه مطالبه‌گرایانه از سوی ایران خواهد بود.»

«ایران از آلمان گله‌مند است واظهارات صدراعظم این کشور در حمایت از حملات اسرائیل به ایران به معنی داشتن مسئولیت در این حملات است.»

فردریش مرتس، صدراعظم آلمان درباره حمله اسرائیل به ایران گفته بود که اسرائیل «آن کار کثیف» را به ‌جای همه انجام می‌دهد.

وزارت خارجه ایران گفته است که تهران انتظار دارد آلمان مواضع خود را «تصحیح» کند و «اجازه ندهد به عنوان نقطه سیاه در تاریخ روابط دو ملت باقی بماند.»

عراقچی در نامه به سازمان ملل متحد: تلاش اروپا برای احیای قطعنامه‌های لغوشده باطل است

عباس عراقچی روز یکشنبه ۲۰ ژوئیه / ۲۹ تیر همچنین در نامه‌ای که به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، و شورای امنیت ارسال کرد مدعی شده است که هرگونه تلاش سه کشور اروپایی برای فعال کردن مکانیسم ماشه «باطل و غیرقانونی» است.

در این نامه وزیرخارجه ایران به مواردی چون خروج آمریکا از برجام و تعهداتی که به گفته او سه کشور اروپایی عضو برجام «نقض کرده‌اند»، تلاش فرانسه و بریتانیا و آلمان برای فعال کردن مکانیسم ماشه را «مجاز و قانونی ندانسته» و با اشاره به موضع کشورهای اروپایی در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل با ایران گفته است این سه کشور «نمی توانند و نباید اجازه داشته باشند که با سوء استفاده از قطعنامه‌ای که خود به آن پایبند نبوده‌اند، اعتبار شورای امنیت سازمان ملل را تضعیف کنند».

فرانسه و بریتانیا و آلمان همراه با مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا پس از هشدار درباره احتمال فعال کردن مکانیسم ماشه، هفته گذشته برای اولین بار پس از جنگ اخیر، با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، صحبت کردند و از تهران خواستند که فوری مذاکرات هسته‌ای خود را از سر بگیرد.

آقای عراقچی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که در این ویدیوکنفرانس تاکید کرده است که «هرگونه دور جدیدی از مذاکرات تنها زمانی ممکن است که طرف مقابل آمادگی دستیابی به یک توافق هسته‌ای منصفانه و متعادل و مبتنی بر منافع متقابل را داشته باشد.»

آقای عراقچی همچنین نوشت که اگر اتحادیه اروپا و سه کشور اروپایی می‌خواهند نقشی ایفا کنند «باید سیاست‌های فرسوده تهدید و فشار، از جمله مکانیسم بازگشت خودکار تحریم‌ها، را کنار بگذارند.»

کوتاه در باره مکانیسم ماشه

تصمیم ایران برای تعلیق همکاری‌های داوطلبانه با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در واکنش به حملات نظامی اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هسته‌ای، تهران را با بازگشت تحریم‌های بین‌المللی در قالب فرآیندی روبرو کرده است که با عنوان «مکانیسم ماشه» شناخته می‌شود. ایران می‌گوید مکانیسم ماشه مبنای حقوقی و قانونی ندارد.

این سازوکار در توافق جامع هسته‌ای ایران (برجام) پیش‌بینی شده است و در حالی که این توافق ناکام به دهمین سالگرد خود نزدیک می‌شود، امکان فعال کردن آن را بار دیگر کشورهای اروپایی امضاکننده مطرح کرده‌اند.

پس از توافق برجام در تیرماه ۱۳۹۴، شورای امنیت سازمان ملل متحد در قطعنامه‌ای این توافق را تایید و همه قطعنامه‌های پیشین از جمله تحریم‌های ایران را متوقف کرد.

در شیوه حل اختلاف که در برجام پیش‌بینی شده است، این امکان برای اعضای دائم شورای امنیت وجود دارد که در صورت نارضایتی از انجام تعهدات ایران، تحریم‌های متوقف‌شده را مجددا احیا کنند.

بر اساس برجام، با فعال شدن مکانیسم ماشه هیچ‌کدام از اعضای دائم شورای امنیت نمی‌توانند با وتو کردن پیشنویس قطعنامه جلوی بازگشت تحریم‌های ایران را بگیرند. اگر کشوری از حق وتو استفاده کند، در واقع تداوم توقف تحریم‌ها را وتو کرده است که به معنی بازگشت فوری همه قطعنامه‌های شورای امنیت علیه ایران است.

بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد که در سال ۲۰۱۵ برای اجرای برجام به تصویب رسید، برخی مفاد محوری این توافق از جمله امکان فعال کردن مکانیسم ماشه در اکتبر ۲۰۲۵ (مهر ۱۴۰۴) منقضی خواهد شد.

پیش از جنگ اسرائیل و ایران، تهران و واشنگتن پنج دور مذاکرات هسته‌ای با میانجیگری عمان برگزار کردند اما بر سر غنی‌سازی و میزان آن به توافق نرسیدند.

ضرب‌الاجل برای ایران در حال نزدیک شدن است. وزرای اروپایی هشدار می‌دهند که اگر تا پایان ماه اوت پیشرفتی در توافق هسته‌ای حاصل نشود، چاره‌ای ندارند که تحریم‌های تنبیهی متوقف‌شده بخشی از توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ را بار دیگر اعمال کنند.

منابع دیپلماتیک اروپایی می‌گویند که ممکن است این مهلت را تمدید کنند تا زمان بیشتری برای مذاکرات فراهم شود، اما در عین حال آنها می‌گویند که هنوز سرگرم بحث در مورد زمان و مکان این دیدار هستند.

ایران همچنین تحت فشار است تا به مذاکرات دوجانبه با ایالات متحده بازگردد. هم واشنگتن و هم تهران می‌گویند که می‌خواهند به توافق برسند، اما هنوز هیچ توافقی در این زمینه حاصل نشده است.

مجید تخت روانچی، معاون وزیر امور خارجه ایران، چند هفته پیش در تهران به من گفت که آنها به تضمینی نیاز دارند که در حین انجام مذاکرات، حملات نظامی تکرار نشود. منابع می‌گویند که به نظر می‌رسد این شرط برآورده شده است، اما سایر جزئیات کلیدی هنوز در حال بحث است.