زایمان زیر بمباران؛ نوزادان غزه آسیب‌پذیرترین قربانیان جنگ هستند

در میانه جنگ مرگبار غزه، زندگی‌های تازه‌ای آغاز می‌شود، اما نوزادان و جنین‌ها از آسیب‌پذیرترین قربانیان این شرایط سخت‌اند.

سازمان ملل می‌گوید به دلیل کمبود شدید غذا، یک نوزاد از هر ۱۰ نوزادی که به دنیا می‌آید، کم‌وزن یا زودرس است. علاوه بر این موارد سقط جنین، مرده‌زایی و ناهنجاری‌های مادرزادی نیز افزایش یافته است.

در بیمارستان ناصر در شهر خان یونس در جنوب نوار غزه، ملک بریس که هفت ماهه باردار است، از بمباران‌های اسرائیل، دستورهای تخلیه و از دست دادن نوزادش در هراس است.

او به بی‌بی‌سی می‌گوید: «می‌ترسم هر لحظه زایمان زودرس داشته باشم و مایع آمنیوتیک بدنم برای رشد جنین کافی نباشد.»

ملک انتظار نداشت که برای بار دوم باردار شود. شش هفته پیش، مقدار زیادی از مایع آمنیوتیک رحم خود را از دست داد و این جان نوزادش را به خطر انداخت.

او می‌گوید: «پزشکان به من گفتند که دلیلش سوء تغذیه و خستگی شدید است... گفتند دیگر همه‌چیز دست خداست، ممکن است جنین زنده بماند یا از بین برود.»

در حالی که سوء تغذیه خطرات تازه‌ای در دوران بارداری ایجاد کرده، زایمان نیز به مراتب پرخطرتر شده است.

محاصره کامل غزه از سوی اسرائیل که از دوم مارس آغاز شد و به گفته اسرائیل با هدف فشار بر حماس صورت گرفته، دو هفته پیش اندکی کاهش یافت. در حال حاضر کمبود شدید تجهیزات اولیه پزشکی، از جمله داروهای مسکن و اقلام بهداشتی اولیه وجود دارد.

حملات نظامی اسرائیل و آوارگی موجب شده که زنان در مناطقی ناگزیر در چادرها یا پناهگاه‌های خود و بدون هیچ‌گونه کمک پزشکی زایمان کنند.

ساندرا کیلن، پرستار اورژانس و کودکان از آمریکا که اخیرا در بیمارستانی در غزه کار کرده، می‌گوید: «اگر مادران آن‌قدر خوش‌شانس باشند که بتوانند برای زایمان به بیمارستان برسند، زنانی که زایمان طبیعی دارند، معمولا سه تا چهار ساعت بعد مرخص می‌شوند.»

او می‌گوید: «زنانی که سزارین می‌شوند، پس از ۲۴ ساعت ترخیص می‌شوند.»

او می‌افزاید: «آن‌ها به خانه‌های خود برمی‌گردند، در حالی که در بسیاری از موارد نوزادانی همراه دارند که دچار مشکل هستند و در شرایط عادی باید در بیمارستان می‌ماندند تا از مراقبت بیشتری برخوردار شوند.»

«خارج از غزه، اغلب نوزادانی که پیش از ۳۲ هفته یا با وزن کمتر از ۱۴۰۰ گرم به دنیا می‌آیند، در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان بستری می‌شوند. اما در غزه این نوزادان را به خانه می‌فرستند، چون اصلا جایی برای نگهداری آن‌ها وجود ندارد.»

بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان در بیمارستان ناصر هنوز فعال است، اما ظرفیت آن کاملا پر شده است. پزشکان می‌گویند از زمان بمباران مرگبار اسرائیل در روز ۱۳ مه که بیمارستان اروپایی را از کار انداخت، با سیل بیماران روبه‌رو شده‌اند.

ارتش اسرائیل در طول نزدیک به ۲۰ ماه جنگ، بارها به بیمارستان‌ها حمله کرده و می‌گوید در حمله به بیمارستان اروپایی هدفش محمد سنوار، رهبر حماس در غزه، در پایگاهی زیرزمینی در محوطه بیمارستان بوده است.

اسرائیل حماس را متهم می‌کند که به طور معمول نیروها و تجهیزاتش را پشت بیماران و مجروحان پنهان می‌کند، اتهامی که این گروه مسلح آن را رد می‌کند.

در شرایطی که دسترسی به مراقبت‌های اولیه پزشکی بسیار دشوار شده، سازمان ملل تخمین می‌زند که اکثر ۵۵ هزار زن باردار در غزه امکان انجام آزمایش‌های پیش از زایمان را ندارند.

دکتر احمد فرا، مسئول بخش کودکان و زنان در بیمارستان ناصر، می‌گوید: «وضعیت روانی زنان هنگام زایمان دل‌خراش است، خدا به آنها رحم کند.»

او می‌افزاید: «آن‌ها کاملا آگاهند نوزادی که قرار است به دنیا بیاورند به درستی تحت نظر و مراقبت نیست و خودشان هم تغذیه کافی نداشته‌اند، بنابراین انتظار دارند نوزادشان دچار کم‌وزنی یا مشکلات دیگر باشد. این اولین نگرانی آنهاست.»

«نگرانی دوم این است که بعد از زایمان، عمیقا نگران‌ این موضوع هستند که چگونه باید نوزادشان را شیر بدهند یا حتی، با توجه به کمبود شدید مواد غذایی، شیر خشک تهیه کنند. هر دو گزینه به یک اندازه دشوار است.»

آیه اسکافی در حالی که اشک‌هایش را پاک می‌کند، در پناهگاهی در شهر غزه به عکس‌های دخترش جنان نگاه می‌کند.

نوزادش در جریان آتش‌بس اوایل امسال به دنیا آمد و در ابتدا از سلامت خوبی برخوردار بود. اما با کاهش شدید مواد غذایی، مادرش برای شیر دادن به او با مشکل روبه‌رو شد.

آیه می‌گوید: «بعد از بسته شدن گذرگاه‌ها، همه‌چیز بر روی ما بسته شد. نه آرد بود، نه آب تمیز، نه خوراکی‌هایی مثل میوه و سبزیجات که برای سلامتی ضروری است. وقتی حال خودم بد شد، حال جنان خیلی بدتر شد.»

جنان به سوء تغذیه و کم‌آبی بدن مبتلا شد و مشکل گوارشی هم پیدا کرد. پزشکان نتوانستند شیر خشک خاصی را که او نیاز داشت پیدا کنند.

آیه با صدایی لرزان به یاد می‌آورد: «هزار تکه شدم. دلم می‌خواست رو به تمام دنیا فریاد بزنم که: 'دخترم را از مرگ نجات دهید، نجاتش بدهید!'»

«التماس کردم، اما فقط خدا پاسخ داد. فقط خدا او را از ظلم این دنیا نجات داد.»

جنان ماه گذشته درگذشت. او تنها چهار ماه داشت.

بسیاری از مادران به دلیل وضعیت وخیم جسمانی خود قادر به شیردهی نیستند، اما «ائتلاف تغذیه نوزادان در غزه»، یک سازمان مستقر در اسکاتلند، در حال آموزش کارکنان پزشکی محلی برای ارائه کمک بیشتر به مادران است.

ساندرا کیلن، پرستاری که متخصص شیردهی است، با این گروه همکاری می‌کند.

او می‌گوید: «ما توصیه می‌کنیم که حتی در شرایط سوء تغذیه، مادران به نوزادان خود شیر بدهند، مگر اینکه دچار سوء تغذیه حاد باشند.»

«اغلب مادرانی که به آن‌ها شیر خشک داده شده، به آن وابسته می‌شوند، تولید شیرشان کم می‌شود، اما بعد از آن ممکن است دسترسی آنها به شیر خشک یا آب تمیز قطع شود.»

ساندرا که اکنون به آمریکا بازگشته، برخی از موارد دلخراشی را که در خان یونس و بیمارستان «شهدای الاقصی» در شهر مرکزی دیرالبلح دیده، روایت می‌کند.

مادری که برای نخستین بار باردار شده بود، پیش از زایمان به بیمارستان آمده بود، اما به دلیل حملات هوایی اسرائیل، ناگزیر شد فرزندش را بدون دسترسی به خدمات پزشکی با همسرش در اردوگاه محل اقامتشان به دنیا بیاورد.

او به مدت پنج روز برای شیر دادن به نوزادش دچار مشکل بود. وقتی بالاخره شرایط برای رفتن به بیمارستان امن شد، دیگر برای نجات نوزاد دیر شده بود.

زن دیگری با نوزادش از شلیک گلوله تانک در نزدیکی خانه‌شان جان سالم به در برد، اما ترکش‌ها به سینه‌اش برخورد کرده بود و بخشی از مجرای شیر او را پاره کرده بود. او نیاز به مشاوره تخصصی داشت تا بتواند به شیر دادن ادامه دهد.

مادری که چهار فرزند داشت، با کمک‌های ارائه‌شده توانسته بود به نوزاد نارس خود شیر بدهد، اما چادرشان بمباران شد. همسرش در این حمله کشته شد و چند ساعت بعد نیز ارتش اسرائیل دستور تخلیه آن منطقه را صادر کرد.

این زن در حین فرار همراه با فرزندانش از حال رفت و به مدت سه روز نتوانست نوزادش را شیر دهد. او در نهایت خوش‌شانس بود که توانست شیر خشک پیدا کند.

ساندرا می‌گوید: «ما با ماجرایی پس از ماجرای دیگر روبه‌رو هستیم. ناامیدی، بی‌پناهی و تمایل به خودکشی، به شکل بسیار بسیار شدیدی افزایش یافته است.»

در غزه، پرجمعیت بودن خانواده‌ها امری رایج است، اما در اردوگاه‌های آوارگان، بسیاری از زنان در دوران بارداری و پس از آن، هنگام رسیدگی به نوزادان خود، از حمایت معمول اقوام و دوستان محروم‌اند.

ساندرا، علاوه بر دو بار حضور در غزه طی سال گذشته، از راه دور نیز به زنان مشاوره می‌دهد. او در دوران بارداری پرخطر جمانه عرفه، که خود یک داروساز است، با او ارتباط نزدیکی پیدا کرده بود.

جمانه در یک پیام صوتی به زبان انگلیسی که در ماه اوت همراه با عکس‌هایی برای ساندرا فرستاد، گفت: «ساندرا، دیروز با عمل سزارین زایمان کردم، و خدا را شکر من و نوزادانم خوب و سالم هستیم.» او نام دخترش را آیسل و نام پسرش را آسر گذاشته بود.

اما شادی جمانه و خانواده‌اش بسیار کوتاه بود.

سه روز بعد، همسرش، محمد ابوالقمصان، در حال گرفتن شناسنامه برای نوزادان بود که خبر رسید همسرش، نوزادان و مادرزنش در حمله موشکی اسرائیل به پناهگاه‌شان در دیرالبلح کشته شده‌اند.

خبرنگاران در بیمارستان شهدای الاقصی لحظه فرو ریختن محمد در حیاط بیمارستان را فیلم‌برداری کردند.

در آن زمان ارتش اسرائیل اعلام کرد از این حادثه اطلاعی ندارد و افزود تنها «اهداف نظامی» را هدف قرار داده و اقداماتی برای کاهش آسیب به غیرنظامیان انجام داده است.

برای ساندرا، مرگ جمانه، مادرش و نوزادانش «ویران‌کننده‌تر از هر ویرانی و دلخراش‌تر از هر اتفاق دل‌خراشی» بود. او می‌گوید: «هنوز به آن فکر می‌کنم و زار می‌زنم.»

در غزه، برای بیشتر زنان، بارداری و زایمان زمانی برای انتظاری پرشور و هیجان بود، اما اکنون به دوره‌ای آکنده از ترس و اضطراب بدل شده است.

نوزادان، دیگر نماد امید به زندگی تازه نیستند، بلکه به نماد مبارزه برای بقا تبدیل شده‌اند.