«کسری بودجه» در ایران با وجود افزایش درآمدهای نفتی ماه‌های اخیر

بر اساس اظهارات بعضی مقام‌های دولتی در ایران، با وجود افزایش درآمدهای نفتی ایران طی ماه‌های اخیر، این کشور در چهار ماه اول سال جاری(۱۴۰۱) شاهد کسری بودجه بوده است.

مهدی رعنایی، مدیر دفتر مطالعات عمومی وزارت اقتصاد ایران در گفتگویی با خبرگزاری کار ایران(ایلنا) به جزئیات گزارشی درباره میزان تحقق درآمدهای دولت در چهار ماه اول امسال اشاره کرده و گفته: «علی رغم افزایش خوبی که درآمدهای دولت نسبت به سال گذشته داشته اما نسبت به رقم مصوب متناسب با چهار ماهه نخست سال از عدم تحققی به میزان بیش از ۱۵۰ هزار میلیارد تومان مواجه شده است.»

او گفته درآمدهای نفتی ایران در این مدت در مقایسه با مدت مشابه سال پیش نزدیک به ۵ برابر شده و «به رقم ۶۵ هزار میلیارد تومان رسیده.»

میزان «عدم تحقق» درآمدهای نفتی نسبت به درآمد پیش بینی شده در قانون بودجه سال جاری ۶۱ درصد عنوان شده است.

در این گزارش که آقای رعنایی به آن اشاره کرده، به افزایش قابل توجه درآمدهای مالیاتی دولت ایران در مقایسه به سال گذشته هم اشاره شده اما گفته شده «۱۹ درصد آن محقق نشده است.» جبران کسری بودجه عمدتا از طریق کاهش هزینه‌ها یا با استفاده از منابع پایه پولی صورت می‌گیرد که گزینه دوم به بالا رفتن تورم دامن می‌زند. بالا رفتن درآمدهای نفتی ایران طی یک سال اخیر به افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی به دلیل افزایش تقاضا در پی ازسرگرفته شدن فعالیت‌های صنعتی پس از کووید و همچنین جنگ اوکراین برمی‌گردد.

در سپتامبر سال گذشته قیمت هر بشکه نفت برنت حدود ۶۶ دلار بود که امروز به ۹۲ دلار رسیده است.

حدود یک ماه پیش جواد اوجی، وزیر نفت ایران گفته بود در چهار ماهه اول امسال هم وصول مطالبات و هم فروش نفت، گاز و فراورده های نفتی «بیش از ۵۴۰ تا ۵۵۰ درصد» بیشتر شده است.

اما بعضی از منتقدان این افزایش درآمد را محصول ابتکار دولت مستقر در ایران نمی‌دانند؛ از جمله عبدالناصر همتی، رئیس سابق بانک مرکزی ایران که چنین نظری دارد.

آقای همتی پیشتر با اشاره به گزارش آماری بانک مرکزی گفته بود در سال ۱۴۰۰ دولت سیزدهم با ۱۴۲ هزار میلیارد تومان چاپ پول شایسته عنوان «فوق سلطان چاپ پول» شد.

دولت ابراهیم رئیسی مدعی است آهنگ رشد پایه پولی را طی ماههای اخیر کند کرده است.

آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد پایه پولی در ۱۲ماهه منتهی به پایان خردادماه ۱۴۰۱ معادل ۲۷/۸ درصد رشد کرده است.

بر اساس اعلام مرکز آمار ایران نرخ تورم سالانه در تیر ماه امسال به ۴۰/۵ درصد رسیده که نسبت به ماه قبلی (خرداد) بیش از یک درصد افزایش داشت؛ این افزایش تورم متاثر از حذف یارانه‌ها بود که پیشتر بسیاری درباره بار تورمی آن هشدار داده بودند.

با وجود افزایش درآمدهای نفتی ایران طی ماههای اخیر، بسیاری از شهروندان ایرانی از وضعیت معیشتی گلایه‌مندند؛ بخصوص اقلام اساسی که بسیاری از آنها در این مدت شاهد جهش شدید قیمت بوده‌اند.