اندراب؛ دره آرام افغانستان در برابر طالبان ایستاده است

سکندر کرمانی، خبرنگار بی‌بی‌سی

در جریان سفر به دره زیبای اندراب، در نگاه اول هیچ نشانی از درگیری بنظر نمی‌رسد.

اما در حالی که طالبان قوی‌تر و مسلح‌تر از هر زمان دیگری هستند، در اینجا و در استان همسایه پنجشیر با یک مقاومت مسلحانه نوظهور در برابر حکومت خود در افغانستان روبرو هستند.

گروه‌های کوچکی از چریک‌ها که از سوی سربازان ارتش سابق افغانستان رهبری می‌شوند، بر فراز کوه‌ها پنهان شده‌اند، و با راه‌اندازی کمین‌هایی با طالبان درگیر شده‌اند.

در این سفر به دره اندراب و در عبور از مزارع حاصلخیر و سرسبز، ما از سوی طالبان همواره همراهی می‌شویم. مردم با علم بر اینکه طالبان در کنار ما هستند، از بهبود امنیت زیر حاکمیت طالبان می‌گویند و تلاش‌های جبهه مقاومت را نادیده می‌گیرند.

برخی از ستایش‌ها از امنیت تحت حاکمیت طالبان واقعی به نظر می‌رسند، اما در خیابان فرعی یکی از بازارها، مردی با تلخی به ما می‌گوید: "نمی‌توانم حقیقت را به شما بگویم - اگر بگویم، ممکن است کشته شوم."

درک مقیاس واقعی جنگ دشوار است - نیروهای جبهه مقاومت اغلب در قدرت خود اغراق می‌کنند، و طالبان در مقابل مطلق حضور آنها را تکذیب می‌کنند. اما در پنجشیر، جنگجویان ضد طالبان موفق شدند یک هلیکوپتر نظامی را ساقط کرده و سرنشینان آن را دستگیر کنند.

در جای دیگری در ولایت بغلان، نیروهای وابسته به جبهه مقاومت، در حالیکه پرچم سفید رنگ طالبان را پایین میاوردند، از خود فیلم گرفتند. با این حال، هنگامی که بی‌بی‌سی در ماه جون به دره اندراب سفر کرد، طالبان ظاهراً کنترل این منطقه را در دست داشتند.

ما به دیدن روستای «کاسه تراش» رفتیم و فرمانده نظامی محلی به ما اطمینان داد که «هیچ مشکلی وجود ندار».

قاری جمعه‌الدین بدری، که رهبری یک واحد نظامی به اسم عمری را بر عهده دارد، از بالای تپه‌ای مشرف به دره به من می‌گوید: «خودت می‌بینی، ما اینجا فقط حضور نظامی بسیار کمی داریم.»

اما منابعی موثقی برای ما از کمین دو ماه پیش نیروهای جبهه مقاومت در نزدیکی اینجا گفته‌اند که در نتیجه آن دو عضو طالبان کشته شده.

آقای بدری می‌گوید: «این خیلی وقت پیش بود. ما چند عملیات را در کوهستان انجام دادیم و اکنون چیزی نیست.»

در پنجشیر فیلم‌هایی از کاروان‌های طولانی نیروهای کمکی طالبان منتشر شده است، اما در آنجا نیز مقامات طالبان گزارش‌های مداوم در مورد درگیری را رد کرده‌اند.

اندراب، سنگر دیگری از مردمان ضد طالبان،در ظاهر کمتر شکل نظامی دارد، اما در گفت‌وگوی سری با مردم محل، آنها مرتب از نقض جدی حقوق بشر توسط طالبان به منظور از میان بردن جبهه مقاومت گفتند.

یکی از بستگان یکی از اهالی روستا به نام عبدالهاشم به ما گفت که او و سه مرد دیگر، به ظن دست داشتن در کمین نیروهای جبهه مقاومت در «کاسه تراش» بلافاصله پس از کمین، توسط طالبان بازداشت و کشته شدند.

او همچنین گفت: «دستانش{عبدالهاشم} را بسته بودند و به سر و سینه‌اش شلیک کردند.»

او عکس‌های جسد عبدالهاشم را با ما شریک ساخت و گفت که برادر همسرش نورالله نیز در این رویداد کشته شده است.

این فرد همچنین گفت: «آنها به مردان اجازه شرکت در مراسم تشییع جنازه عبدالهاشم را ندادند. فقط زنان اجازه داشتند او را دفن کنند».

طالبان بعد از کمین نیروهای مقاومت در «کاسه ‌تراش» عملیات جستجوی نیروهای مقاومت را راه‌اندازی کردند.

یکی از ۲۰ تنی که از سوی طالبان بازداشت شده بود در صحبت با بی‌بی‌سی گفت:« حدود ۲۰ مرد توسط طالبان به محلی که کمین رخ‌داده بود برده شدند و با کابل و رادهای فلزی مورد لت و کوب قرار گرفتند.»

او گفت: «آنها من را پشت یک وانت بار گذاشتند، فر دی سرهای ما را به پایین هل داد... نورالله و عبدالهاشم در یک کامیون دیگر بودند - طالبان آنها را پایین و پشت یک هاموی بردند و به آنها شلیک کردند.»

دو مرد دیگر هم از روستای کاسه تراش، در همان روز کشته شدند.

ادعاهای نگران کننده دیگری نیز وجود دارد. یک گروه چهار نفره از مردان که به سمت روستای تغارک، یکی از کانون‌های مقاومت در حال حرکت بودند، در ماه جون توسط طالبان متوقف و مورد بازجویی قرار گرفتند، سپس ظاهراً کشته شدند.

سال گذشته، اندکی پس از تصرف کابل توسط طالبان در ماه آگوست، نیروهای جبهه مقاومت در اندراب گفتند که برای مدت کوتاهی تعدادی از ولسوالی‌ها را "آزاد" کرده‌اند.

پس از دستگیری مجدد آنها توسط طالبان، یک پزشک به نام زین الدین همراه با پنج تن از بستگانش از جمله کودکان خردسال در خانه اش به قتل رسید. یکی از بستگان او ادعا کرد که او به دلیل ارائه خدمات درمانی به نیروهای مقاومت کشته شده است.

این فرد با عصبیت می‌گوید: «به عنوان یک پزشک وظیفه او این بود که همه را درمان کند.»

در زمستان سال جاری یک پزشک دیگر به نام دکتر خرمی از ولسوالی ده صلاح نیز کشته شد. یکی از بستگان او ادعا می‌کند که قبلاً تهدیدهایی از سوی طالبان مبنی بر اینکه مداوای نیروهای مقاومت را متوقف کند، دریافت کرده بود.

مردم محل می‌گویند که پزشک سوم همچنان در بازداشت طالبان است. این در حالی است که شماری از خانواده‌ها می‌گویند که به اتهام رابطه داشتن با جبهه مقاومت، طالبان از آنها خواسته است تا روستاهای‌شان را ترک کنند.

اسدالله هاشمی، رئیس استخبارات طالبان در ولایت بغلان، جایی که اندراب در آن قرار دارد، این اتهامات را رد کرد. او پذیرفت که یک پزشک در منطقه کشته شده است، اما او این حادثه را به "دشمنی شخصی" نسبت داد.

در مورد اتهامات مربوط به قتل‌های فراقانونی، آقای هاشمی قاطعانه کشته شدن افراد در بازداشت را تکذیب کرد ولی افزود که اگر کسی در جریان عملیاتی "به شدت در برابر نیروهای دولتی مقاومت کند" ممکن است کشته یا دستگیر شود. او می‌گوید« این در همه جای دنیا پیش میاید».

آقای هاشمی از اعتراف بر حضور نیروهای جبهه مقاومت خودداری کرد و در عوض به تعداد کمی از "تروریست ها" اشاره کرد، اما این منطقه سابقه طولانی در مخالفت با طالبان دارد.

پنجشیر و اندراب هر دو تاجیک‌نشین اند در حالیکه گروه طالبان عمدتا پشتون هستند.

طالبان بر خلاف رژیم قبلی خود در دهه ۱۹۹۰ توانسته‌اند با موفقیت برخی از افراد محلی را در صفوف خود استخدام کنند. شماری از روسای استخبارات و پلیس محلی طالبان و برخی از سربازان مستقر در اندراب تاجیک یا فارسی زبان هستند.

با این حال، بیشتر آنها پشتون هستند. در حالیکه بسیاری در اندراب در نیروهای امنیتی و دفاعی دولت قبلی افغانستان کار می‌کردند و اکنون به شدت با طالبان مخالف هستند و طالبان را خارجی می‌دانند.

برخی از نزدیکان قربانیان قتل‌های غیرقانونی از نیروهای مقاومت نیز انتقاد کردند و گفتند که تاکتیک‌های چریکی آنها باعث آسیب‌پذیری مردم غیرنظامی در برابر انتقام‌جویی‌های طالبان شده است.

بی‌بی‌سی موفق شد با یکی از فرماندهان ارشد نیروهای مقاومت در اندراب به نام فرمانده شجاع ارتباط برقرار کند.

او در پیامی که از قبل ضبط شده بود، در پاسخ به سوالاتی که برای او ارسال شد، به بی‌بی‌سی گفت: «مبارزه ما برای عدالت، برادری، برابری و برای اسلام واقعی است، نه اسلام طالبان - که دین را بدنام می‌کند. او گفت«مبارزه ما برای حقوق خواهرانمان است. حضرت محمد (ص) فرمودند که تحصیل برای مردان و زنان واجب است.»

خشونت در اندراب و پنجشیر محلی است و هنوز تهدیدی جدی برای کنترل کلی طالبان بر کشور نیست، اما به نظر می‌رسد که طالبان در خطر تکرار برخی از اشتباهات مشابه مخالفان قدیمی خود هستند.

‌در طول دو دهه گذشته، حملات شبانه و ادعاها در مورد کشتار غیرنظامیان بی‌گناه توسط نیروهای افغان و بین المللی به تقویت محبوبیت طالبان دربخش‌هایی از کشور کمک کرد که قبلاً حضور داشتند و تا حدی از آنها حمایت می‌شد.

اکنون، طالبان متهم به استفاده از همان تاکتیک‌های ضد شورش هستند و بنظر می‌آید که کمترین حس مسئولیت‌پذیری در آنها نیست.

یکی از بستگان عبدالهاشم که گفته می‌شود توسط طالبان بازداشت و کشته شد با عصبانیت به بی‌بی‌سی گفت: «طالبان ادعا می‌کنند که یک دولت هستند، بنابراین باید از کسی تحقیق کنند نه اینکه فوراً آنها را بکشند».