چرا پاسخ اولیه اسرائیل به حمله حماس طول کشید؟

بعضی‌ها می‌پرسند در آن ساعات طولانی که شبه‌نظامیان حماس بدون مانع و آزادانه در اطراف محل زندگی مردم در نزدیکی مرز غزه می‌گشتند، نیروهای اسرائیل کجا بودند.

یک اسرائیلی شرح می‌دهد که چگونه بعضی از ساکنان مجبور شدند به نیروهای حفاظت غیرنظامی تکیه کنند، در حالی که منتظر رسیدن ارتش بودند. می‌گوید: «ارتش بعنوان یک نیروی واکنش سریع، [در انجام وظیفه‌اش] کاملا ناکام بود.»

مدتی طول خواهد کشید تا پاسخ کامل و درست به دلایل واکنش کند ارتش اسرائیل مشخص شود. به نظر می‌رسد که سه عامل غافلگیری، وسعت و سرعت حمله و سامانه دفاعی پراکنده و ناهمگون، اسرائیل را در مقابل چیزی قرار داد که آمادگی لازم را برایش نداشت.

غافلگیری عامل بسیار مهم در حمله حماس بود.

نهادهای اطلاعاتی اسرائیل نتوانستند از برنامه‌ریزی حماس برای حمله باخبر شوند. به نظر می‌رسد این گروه برنامه‌ای درازمدت برای فریب اسرائیل داشت تا این تصور را ایجاد کند که نمی‌تواند یا نمی‌خواهد یک حمله بلندپروازانه انجام بدهد.

حماس امنیت عملیاتش را هم خوب مدیریت کرد. آن‌ها احتمالا ارتباطات الکترونیک خود را خاموش کرده بودند.

حماس سپس به‌وسعت و سرعت بی‌سابقه تکیه کرد که بخش نهایی برنامه‌ریزی آن‌ها بود.

عملیات حماس به این شکل بود که نخست هزاران موشک برای پوشش عملیات پرتاب شد بعلاوه حملات پهپادی به تجهیزات نظارتی اسرائیل در حصار مرزی. سپس مواد منفجره قوی و خودروهای سنگین ۸۰ رخنه در حصار امنیتی ایجاد کردند.

هلی‌گلایدرهای موتوری و موتورسیکلت‌ هم در این عملیات بکار گرفته شدند و بین ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ مرد مسلح به این روش، همزمان از غزه به بیرون سرازیر شدند.

به نظر می‌رسد این تاکتیک‌های گروهی و همزمان در غلبه بر سامانه دفاعی اسرائیل، حداقل تا مدتی، موفق بود.

گستردگی و تعدد فعالیت‌های حماس منجر به آشفتگی در مراکز فرماندهی و کنترل اسرائیل شد، آن هم در صبح آرام شنبه که روز تعطیل است.

گروهی از شبه‌نظامیان حماس مکان‌های غیرنظامی را هدف گرفتند و گروهی دیگر به پایگاه‌های نظامی حمله کردند. توان دفاعی اندک این پایگاه‌ها که به‌سرعت و به‌راحتی هدف قرار گرفتند، باعث شگفتی شد. تصاویری هم از تانک‌های اسرائیل منتشر شد که به دست حماس افتاده بودند.

در نهایت اینکه رخنه‌های مرزی مدتی طولانی باز ماندند که به شبه‌نظامیان امکان داد گروگان‌ها را پیش از رسیدن تانک‌های اسرائیل و مسدود شدن مرز، به غزه منتقل کنند.

به نظر می‌رسد که شبکه دفاع اسرائیل پراکنده و ناهمگون بوده است؛ نیروهای امنیتی و دفاعی اسرائیل در ماه‌های اخیر به جای غزه بیشتر بر کرانه باختری متمرکز شدند و در عمل بخشی از مرز غزه به حال خود رها شد. حماس احتمالا روی اختلافات اخیر در جامعه اسرائیل بر سر سیاست‌های بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، و ایجاد اختلال و انحراف بیشتر در تمرکز نهادهای امنیتی حساب کرده بود.

توان نظامی و اطلاعاتی اسرائیل مدت‌هاست که به عنوان بهترین در خاورمیانه و یکی از بهترین‌ها در جهان ارزیابی شده است. اسرائیل اما احتمالا توانایی‌های حریف خود را دست کم گرفته بوده است.

این حملات با حملات ۱۱ سپتامبر در ایالات متحده آمریکا مقایسه شده که هیچکس پیش‌بینی نمی‌کرد از هواپیمای مسافربری مانند سلاح استفاده شود. از این غفلت اغلب به عنوان «کاستی در تدبیر و اندیشه» نام می‌برند.

احتمالا کاستی مشابهی در اسرائیل هم بود که برای چنین عملیات جاه‌طلبانه دشمن‌اش ناآماده بود.

این نگرانی‌ها قطعا بخشی از تحقیقات بلندمدتی خواهد بود که احتمالا اسرائیل انجام خواهد داد. با این حال، در کوتاه‌مدت به جای نگاه به گذشته، نگاه و تمرکز آن‌ها بر آینده و قدم‌های بعدی خواهد بود.