درخواست بازرسان مستقل حقوق بشر از ایران برای توقف اعدام‌های مرتبط با اعتراضات

بازرسان مستقل حقوق بشر سازمان ملل روز پنجشنبه از ایران خواستند تا فوراً حکم اعدام ۱۰ مردی را که اوایل سال جاری در جریان اعتراضات در اصفهان بازداشت شده بودند، متوقف کند.

این بازرسان گفته‌اند که برخی از بستگان این افراد برای انجام آخرین ملاقات دعوت شده‌اند.

درخواست «هیئت مستقل بین‌المللی حقیقت‌یاب در مورد ایران» در پی اعدام دو مرد دیگر در همین پرونده در روزهای اخیر مطرح شده است. آنها به اعدام عرفان اسفندیاری که گفته می‌شود ۱۸ سال داشته و گل‌محمد محمدی تبعه ۲۳ ساله افغانستان بوده، اشاره کرده‌اند.

قوه قضائیه ایران، چند روز پیش اعلام کرد که این دو نفر «۱۸ دی ۱۴۰۴ در میدان شهید علیخانی استان اصفهان» آشوب‌ «خشن و مسلحانه» ایجاد کردند و «چهار نفر از ماموران انتظامی» را کشته شدند.

میزان، خبرگزاری قوه قضائیه هنگام گزارش اعدام این دو نفر گفت که این افراد «انواع سلاح گرم، چاقو، قمه، قداره و کوکتل موتولوف همراه داشتند. آنها اقدام به آتش‌زدن ساختمان‌ها، تخریب تابلوهای شهری، دوربین‌ها و چراغ‌های راهنمایی و رانندگی، آتش زدن ساختمان خیریه، تخریب پاسگاه و کلانتری، آتش زدن اموال عمومی و لاستیک، مسدود کردن خیابان، حمله به مردم در حال تردد در خیابان و تخریب مسجد و آتش زدن پیکر شهدای مظلوم فراجا کردند.»

هیئت مستقل بین‌المللی حقیقت‌یاب در مورد ایران در بیانیه خود در مورد اعدام‌های اخیر در ایران آورده است که این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که سازمان ملل متحد مدت‌ها است نسبت به افزایش شدید استفاده از مجازات اعدام در ایران و همچنین نسبت به درگیری‌های جاری در منطقه که از اواخر ماه فوریه با حمله آمریکا و اسرائیل به ایران شروع شد، ابراز نگرانی کرده است.

این هیئت گفته است که دو نفر اعدام شده و ده نفر دیگری که به اعدام محکوم شده‌اند در ارتباط با اعتراضات روز هجدهم دی ماه در میدان «علیخانی» اصفهان بازداشت شده بودند که به کشته شدن چهار نفر از نیروهای امنیتی انجامید.

این کارشناسان حقوق بشر اعلام کردند: «بر اساس اطلاعات موثق، خانواده‌های دست‌کم دو نفر از ۱۰ مردی که هنوز در معرض اعدام هستند، برای انجام آخرین ملاقات احضار شده‌اند. این امر نشان می‌دهد اعدام‌های قریب‌الوقوع بیشتری در راه است.»

از زمان شروع جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در ۹ اسفند (۲۸ فوریه)، روند اجرای احکام اعدام در ایران شتاب بیشتری گرفته و قوه قضائیه ده‌ها نفر را به اتهام‌های مختلف از جمله «جاسوسی» و «همکاری با آمریکا و اسرائیل» اعدام کرده است.

در میان آنها، بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری دی ماه هم بوده‌اند.

مجلس ایران نخستین بار در دوم تیرماه سال گذشته شمسی، یعنی درست پیش از پایان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، طرح «تشدید مجازات جاسوسی و همکاری با رژیم صهیونیستی و کشورهای متخاصم علیه امنیت و منافع ملی» را تصویب کرد که پس از اصلاحاتی، با تایید شورای نگهبان تبدیل به قانون شد. بر اساس این قانون مجازات هرگونه «فعالیت اطلاعاتی و جاسوسی و اقدام عملیاتی» برای «دولت‌ها و گروه‌های متخاصم» اعدام و مصادره اموال است.

هیئت مستقل بین‌المللی حقیقت‌یاب در مورد ایران گفته است که گزارش‌های موثق حاکی از آن است که از ماه دسامبر تاکنون، بیش از ۶۰ نفر از جمله دست‌کم سه زن و دو پسر نوجوان به اعدام محکوم شده‌اند.

این هیئت نگرانی خود را از تسریع در روند رسیدگی به پرونده‌های مجازات اعدام مربوط به اعتراضات و مسائل امنیت ملی ابراز داشته‌ است.

هیئت مستقل بین‌المللی حقیقت‌یاب در مورد ایران، ابتدا توسط شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در نوامبر ۲۰۲۲ تأسیس شد.

این هیئت متشکل از سه عضو، سارا حسین (رئیس)، ویویانا کریستیچویچ و مکس دو پلسیس است که کارمند سازمان ملل نیستند و می‌گویند که برای کار خود پولی دریافت نمی‌کنند.