جام جهانی قطر؛ از انگلیس، حریف اول ایران در جام جهانی چه می‌دانیم ؟

تیم ملی ایران که در ۵ دوره پیشین حضور خود در جام جهانی با تیم‌های بزرگ و مدعی قهرمانی مثل هلند، آلمان، پرتغال، آرژانتین و اسپانیا بازی کرده بود، این بار نخستین بازی خود در جام جهانی ۲۰۲۲ را مقابل انگلیس، یکی از مدعیان اصلی قهرمانی تورنمنت برگزار می‌کند.

انگلیس با سرمربیگری گرث ساوت‌گیت در جام جهانی ۲۰۱۸ تا نیمه‌نهایی پیش رفت و در وقت اضافه یک گل از کرواسی خورد و نتوانست به فینال برسد.

در یورو ۲۰۲۰ اما تیم ساوت‌گیت تا فینال پیش رفت و این بار در ضربات پنالتی مقابل ایتالیا شکست خورد. به این ترتیب ایران در همان نخستین بازی خود در جام جهانی، مهم‌ترین آزمایش فنی خود در سه مسابقه گروهی را خواهد داشت.

آزمون و خطای چندماهه پیش از جام جهانی

هسته مرکزی‌ تیم کنونی انگلیس از جام جهانی ۲۰۱۸ شکل گرفت؛ تیمی که با هدایت ساوت‌گیت با سیستم ۳-۴-۳ بازی می‌کرد، در قلب دفاع کم‌اشتباه بود، در کانال‌های کناری طراحی حملات خوبی انجام می‌داد، در خط حمله با محوریت هری کین برای هر تیمی خطرناک بود و البته مثل اغلب تیم‌های انگلیس در دوره‌های مختلف، روی ضربات ایستگاهی می‌توانست فرصت زدن گل پیدا کند.

در یورو ۲۰۲۰ انگلیس نسبت به جام جهانی روسیه، پیشرفت محسوسی داشت؛ تیمی که در مرحله گروهی با آرایش ۱-۳-۲-۴ بازی می‌کرد و هرچه در فاز دفاع مطمئن به نظر می‌رسید و به ندرت به حریفان خود فرصت گل می‌داد، در فاز حمله کم‌اثر و کم تحرک بود.

در نخستین بازی مرحله حذفی مقابل آلمان اما ساوت‌گیت نشان داد که برای بازی‌های بزرگ، برنامه‌ای متفاوت در سر دارد. در این بازی انگلیس با سیستم ۳-۴-۳ شروع کرد و حضور زوج لوک شاو-استرلینگ در چپ و کیران تریپیر-بوکایو ساکا در راست و البته حضور یک بازیکن بسیار سرعتی یعنی کایل واکر در ترکیب دفاع ۳ نفره انگلیس باعث شده بود تحرک انگلیس در حمله، نسبت به بازی‌های گروهی افزایش پیدا کند.

انگلیس با این استراتژی آلمان را در ۹۰ دقیقه شکست داد و در فینال مقابل ایتالیا هم در ۱۲۰ دقیقه به تساوی رسید. ساوت‌گیت پس از پایان یورو، در بازی‌های مختلف به آزمون و خطا روی آورد و چه در فرم و چه در انتخاب بازیکنان، تغییرات زیادی را آزمایش کرد تا برای تیمش ظرفیت تازه‌ای ایجاد کند.

اما چند بازیکن موردنظر ساوت‌گیت که در بازی‌های دوستانه یک سال گذشته به تیم انگلیس دعوت می‌شدند مثل جارود بوون، نتوانستند کادرفنی را به حضور در جام جهانی متقاعد کنند و در سوی دیگر بازیکنانی مثل مارکوس رشفورد که از تیم کنار گذاشته شده بودند، در فهرست نهایی تیم انگلیس قرار گرفتند.

بلینگام؛ ستاره‌ای در مسیر جرارد و لمپارد

اما این انگلیس با تیم یورو ۲۰۲۰ چه تفاوت‌هایی دارد؟ پیش از هر چیز تفاوت در جود بلینگام است؛ هافبک میانی ۱۹ ساله‌ای که بسیاری از کارشناسان معتقدند می‌تواند از استیون جرارد و فرانک لمپارد هم بهتر شود.

زوج مرکز خط میانی انگلیس در یورو ۲۰۲۰ را دکلن رایس و کوین فیلیپس تشکیل می‌دادند اما حالا بلینگام که در ترکیب دورتموند تبدیل به یکی از بهترین بازیکنان اروپا شده، قرار است در ترکیب اصلی کنار رایس قرار بگیرد.

بلینگام در فاز دفاع و در نبردهای نفر به نفر توان کافی دارد و در فاز حمله یک اسلحه ویژه برای انگلیس است؛ یک هافبک اصصلاحا «باکس تو باکس» کلاسیک، که می‌تواند در بازی‌های بزرگ جام جهانی هم سرنوشت‌ساز شود.

با توجه به ضعف خلاقیت در زوج رایس-فیلیپس در بازی‌های یورو، پیشرفت بلینگام و تثبیت او در ترکیب اصلی، عملا مهم‌ترین نقطه ضعف انگلیس را پوشش داده و حالا این تیم در قلب خط میانی با رایس و بلینگام، ترکیبی از قدرت بدنی، توان قطع توپ، توپ‌گیری و خلاقیت و بازیسازی را دارد.

انتخاب از میان دو سیستم متفاوت

تیم ساوت‌گیت حتی در آغاز مراحل حذفی یورو ۲۰۲۰ هم جزو بخت‌های اصلی قهرمانی نبود اما پس از رسیدن به فینال در این تورنمنت، حالا انگلیس یکی از مدعیان اصلی قهرمانی جام جهانی قطر محسوب می‌شود و انتظار از چنین تیمی این است که بیش از یورو و جام جهانی قبلی، متمرکز بر توانایی خودش بازی کند.

ساوت‌گیت همچنان دو نقشه اصلی متفاوت برای آرایش تیمش دارد: استفاده از سیستم ۱-۳-۲-۴ یا ۳-۳-۴. در این آرایش ساوت‌گیت می‌تواند یک هافبک هجومی دیگر یعنی میسون مونت را وارد ترکیب تیمش کند و یک دفاع میانی را کم کند؛ کاری که در سیستم ۳-۴-۳ نمی‌تواند انجام دهد.

اما مفهوم این امکان این نیست که انگلیس لزوما هجومی‌تر می‌شود. تجربه بازی‌های دو سال گذشته نشان داده که درمجموع انگلیس در سیستم ۳-۴-۳ چه در حمله و چه در دفاع موثرتر است.

اگر ساوت‌گیت مقابل ایران از سیستم ۳-۴-۳ استفاده کند، ساکا و استرلینگ گزینه‌های اصلی برای بازی پشت سر کین هستند.

در هر دو سیستم و ترکیب احتمالی مقابل ایران، رایس و بلینگام در قلب خط میانی حضور دارند. با توجه به گرایش هجومی بازیکنانی مثل تریپیر( یا الکساندر آرنولد) و شاو، این بازیکنان در سیستم ۳-۴-۳ بیش از سیستم چهار دفاعی، می‌توانند در حملات به استرلینگ و ساکا و کین کمک کنند.

حسرت نبود جیمز

در میانه تحلیل ترکیب و شکل بازی انگلیس، حتما باید به نبود ریس جیمز اشاره کرد؛ بازیکن چند پسته چلسی که هم به عنوان دفاع میانی و هم دفاع راست و هم مدافع-هافبک راست، از بهترین‌های حال حاضر جهان است.

تا چند ماه قبل آرنولد بهترین دفاع راست انگلیس به شمار می‌رفت اما جیمز در یک سال گذشته چنان پیشرفت کرد که برای حضور در ترکیب اصلی و پیشی گرفتن از رقبایی مثل تریپیر و آرنولد، هیچ تردیدی باقی نگذاشت.

جیمز اما ۴ هفته مانده به شروع جام جهانی مصدوم شد و نامش در فهرست انگلیس برای جام جهانی قرار نگرفت. حالا گزینه‌های ساوت‌گیت در سمت راست خط دفاع-هافبک، واکر، آرنولد و تریپیر هستند. البته واکر همچنان پس از مصدومیت، به طور کامل آماده نشده و به بازی با ایران نمی‌رسد.

رقابت سنگین، حتی در چارچوب دروازه

انگلیس در پست‌های مختلف، بازیکنان نسبتا هم‌سطح دارد، به جز در مرکز خط حمله و قلب خط میانی. یعنی غیر از کین، رایس و بلینگام، می‌توان تصور کرد که در پست‌های دیگر هر یک از دو گزینه اصلی در ترکیب قرار بگیرند.

حتی در چارچوب دروازه هرچند جردن پیکفورد نمایش خوبی در یورو ۲۰۲۰ داشت، اما حالا آرون رمزدل با فصل درخشانی که در آرسنال سپری می‌کند، شانس حضور در ترکیب اصلی را دارد و نیک پوپ دروازه‌بان نیوکاسل هم چنان مورد توجه ساوت‌گیت قرار گرفته که در آخرین بازی انگلیس در لیگ اروپا مقابل آلمان در چارچوب دروازه قرار گرفته بود.

در خط حمله هم تصور کنید که از میان استرلینگ، ساکا، فیل فودن، جک گریلیش و مونت ۲ یا حداکثر ۳ بازیکن در ترکیب اصلی انگلیس قرار خواهند گرفت.

برای کین هم دو آلترناتیو وجود دارد؛ مارکوس رشفورد مهاجم منچستریونایتد و کالوم ویلسن مهاجم ۳۰ ساله نیوکاسل.

کین گلزن، کین پاسور

هری کین نه تنها مهم‌ترین بازیکن انگلیس است، بلکه یکی از منعطف‌ترین مهاجمان حاضر در جام جهانی هم به شمار می‌رود؛ مهاجمی که از زمان حضور ژوزه مورینیو در راس کادر فنی تاتنهام، توان او در بازیسازی و دادن پاس گل هم بیش از پیش روشن شد.

به این ترتیب کین که در نظرسنجی‌های مختلف، شانس اول کسب عنوان آقای گلی جام جهانی محسوب می‌شود، نه تنها یک خطر بزرگ برای خط دفاع ایران در داخل محوطه جریمه است، بلکه با عقب آمدن در بسیاری از موقعیت‌های بازی، نقش مهاجم کاذب را بازی می‌کند و بال‌های کنار خود یعنی استرلینگ و ساکا را با پاس‌های طولی خود، در فضای پشت خط دفاع حریف به توپ می‌رساند.

این ویژگی از بازی کین، می‌تواند در تک تک بازی‌های انگلیس، حریف را به شدت دچار مشکل کند. این شکل بازی کین باعث می‌شود زمان عقب‌نشینی او، مدافعان میانی حریف چندان با او همراه نشوند. چون همراه شدن با کین، باعث می‌شود فضای بزرگی پشت آن مدافع میانی ایجاد شود؛ فضایی که برای ارسال پاس بلند کین به ساکا یا استرلینگ ایده‌آل است.

به این ترتیب ایران هم در جریان بازی با انگلیس، با این چالش مواجه است که زمان عقب‌نشینی کین، مدافعان میانی بهتر است چندان با او در زمین جابجا نشوند و کین را به یکی از هافبک‌های میانی بسپارند.

حفظ برتری عددی مقابل مهاجمان

یکی از مهمترین نبردها در جریان این بازی، نحوه کنترل ساکا و استرلینگ است؛ دو بازیکنی که اصرار به حرکت کنار خط طولی ندارند و در حرکت از بیرون به سمت داخل زمین هم مهارت دارند.

به همین دلیل مهار این دو بال هجومی انگلیس، فقط بر عهده مدافعان کناری ایران نخواهد بود، بلکه دو مدافع میانی ایران و هافبک‌های دفاعی هم باید با زمانبندی مناسب، پوشش خوبی برای مدافع کناری ایجاد کنند تا مقابل استرلینگ یا ساکا تنها نمانند.

درواقع موقعیت یک در مقابل یک میان هر یک از عناصر هجومی انگلیس با مدافعان ایران، می‌تواند خطری بزرگ برای تیم ایران باشد و آنچه در جریان بازی خواهیم دید، تمرکز ایران در فاز دفاع روی حفظ برتری عددی در بخش‌های مختلف نیمه خودی هنگام مالکیت توپ توسط انگلیس خواهد بود.

اهمیت ضربات ایستگاهی

یکی دیگر از موقعیت‌های سرنوشت‌ساز بازی، ضربات ایستگاهی است. انگلیس در تورنمنت‌های مختلف روی استفاده از این ضربات، نسبتا موفق بوده و این بار هم یک تیم با میانگین قدی مناسب است.

هری مگوایر، جان استونز، اریک دایر و هری کین بازیکنانی هستند که می‌توانند با پرش‌های خود در محوطه جریمه روی ضربات کرنر و ضربات ایستگاهی غیرمستقیم دیگر، تکلیف یک بازی را روشن کنند.

شجاع خلیل‌زاده، محمد کنعانی‌زادگان، سردار آزمون و مهدی طارمی سرزنان برجسته ایران هستند که باید در این موقعیت‌ها با زمانبندی مناسب و پرش‌های خوب خود مانع تهدید شدن دروازه ایران شوند.

طارمی؛ تهدید بزرگ برای خط دفاع انگلیس

و در سوی دیگر میدان هم یک نبرد جذاب در کار خواهد بود. طارمی و آزمون که حالا دیگر هیچ ترس و اضطرابی از رویارویی با مدافعان انگلیس و هیچ تیم بزرگ دیگری در جام جهانی ندارند، باید مقابل استونز و چند مدافع دیگر انگلیس، توانایی خود را نشان دهند.

خط دفاع انگلیس هرچه در کانال‌های کناری چابک و سریع است، در قلب دفاع نسبتا کند به شمار می‌رود و این چیزی است که می‌تواند به طارمی کمک کند؛ بازیکنی که کارلوس کی‌روش علاقه دارد او را بیشتر در سمت چپ قرار دهد و از استارت‌های انفجاری او رو به کانال‌های داخلی زمین استفاده کند.

طارمی در این بازی با همین استارت‌های سریع و حرکت در کانال میان دفاع میانی سمت راست و دفاع راست انگلیس، برای این تیم یک مهره دردسرساز خواهد بود.