روز جهانی کارگر و مطالبات کارگران؛ دستمزد بیشتر، شرایط کار بهتر

امروز اول ماه مه مردم تحت فشار تورم و خواهان عدالت اقتصادی، به خیابان‌های شهرهای سراسر آسیا و اروپا آمدند تا روز کارگر را گرامی بدارند. بسیاری از کشورها شاهد یک موج جهانی نارضایتی کارگران بوده‌اند که از قبل از همه‌گیری کرونا دیده نشده است.

دستمزد بیشتر، کاهش ساعات کار و شرایط بهتر کاری از محورهای عمده مطرح شده در گردهمایی‌های روز کارگر بوده است.

در ایران علاوه بر کارگران بازنشستگان هم در چند شهر از جمله رشت، اهواز، کرمانشاه و کرمان و شوش تجمع اعتراضی برپا کردند.

بازنشستگان خواسته‌های خود را مستمری بالاتر از خط فقر، مهار تورم، تامین درمان رایگان و آزادی مطالبه‌گری می‌دانند و می‌گویند که «انتظار داریم دولت و دست‌اندرکاران صدای ما را بشنوند؛ در شرایطی که هزینه‌های زندگی بیش از بیست میلیون تومان است چطور با مستمری زیر نُه میلیون تومان زندگی کنیم؟»

‌در شوش هم شماری از بازنشستگان تامین اجتماعی تجمع اعتراضی برگزار کردند و خواستار رسیدگی به وضعیت دشوار معیشتی‌شان شدند.

آنها شعارهایی از جمله «گرانی، تورم، بلای جان مردم»، « تورم اسفناک، حاکم شده تو بازار»، « فقط کف خیابون بدست میاد حقمون» سر دادند.

این چندمین تجمع این بازنشستگان در هفته‌های اخیر است. این معترضان خواستار رسیدگی به نحوه اجرا و اصلاح همسان‌سازی، وضعیت نامساعد معیشتی، بیمه درمانی، عدم افزایش حقوق و عدم رسیدگی به مطالبات هستند.

موج جدید اعتراضات بازنشستگان، کارگران و معلمان از ابتدای سال جدید آغاز شده است.

شبکه فعالان فمینیست و ضد تبعیض هم که با عنوان «فمینیست‌ها برای ژینا» فعالیت می‌کنند به مناسبت اول ماه مه، روز جهانی کارگر بیانیه‌ای صادر کردند.

آنها در این بیانیه با اشاره به اعتصابات کارگری در ایران، بر تحقق خواسته‌های کارگران ،دستمزد عادلانه، پرداخت حقوق‌های عقب افتاده، تأمین ایمنی کار و امنیت شغلی تاکید کرده و از اخراج بیش از ۴ هزار کارگر پارس جنوبی و بازداشت ۱۵ فعال کارگری انتقاد کرده‌اند.

اخراج بیش از ۴ هزار کارگر پارس جنوبی در نهم اردیبهشت و در آستانه روز جهانی کارگر صورت گرفت.

سخاوت اسدی، مدیرعامل منطقه ویژه اقتصادی پارس با استفاده از لفظ جایگزینی به جای اخراج به ایرنا گفته بود: « در هشت طرح پتروشيمی اين منطقه تعدادی از كارگران فصلی به دليل مشكلات معيشتی اعتصاب كردند كه با پايان مهلت قانونی، ۴ هزار نفر از آنها با كارگران جديد جايگزين می‌شوند.»

او گفته بود که «این کارگران تقاضاهایی داشتند که برخی به حق بود» اما امکان قانونی تحقق برخی از خواسته‌ها وجود نداشت. او اعتصاب کارگران را «ترک کار» توصیف کرده و گفته این اقدام «با تحریک و تهدید برخی افراد معاند اتفاق افتاد».

مراسم خانه کارگر

در خانه کارگر هم مراسمی با حضور کارگران، فعالان تشکل‌های کارگری و جمعی از بازنشستگان جامعه کارگری در محل خانه کارگر جمهوری اسلامی در تهران برگزار شده است. در این مراسم، دست‌اندرکاران خانه کارگر در سخنرانی‌هایی با اعتراض به سیاست‌های دولت در قبال کارگران خواستار رسیدگی فوری به وضعیت معیشتی کارگران شده‌اند.

در قطعنامه پایانی خانه کارگر در این روز از جمله آمده که دولت در صورت اصلاح نکردن سیاست‌های پولی و باید انتظار «اعتراضات گسترده اجتماعی» را داشته باشند. بنابر این دولت برای جلوگیری از آن باید در مزد کارگران بر اساس سبد معیشت و تورم رسمی اعلام شده توسط مرکز آمار ایران، بازنگری کند تا آرامش نسبی به جامعه بازگردد..

در این قطعنامه همچنین از دولت ابراهیم رئیسی خواسته شده که از هرگونه تصمیم برای اعمال شوک‌های منفی به اقتصاد پرهیز کند و مشخصاً از افزایش قیمت کالا و خدمات انحصاری در اختیار خود به طور جدی جلوگیری کند.

مطالبات کارگری در ایران

دستمزدهای پایین کارگران در ایران و متناسب نبودن آن با نرخ تورم و گرانی در ایران از جمله مهم‌ترین علل نارضایتی کارگران است .

اخیرا فعالان کارگری در ایران از تعیین حداقل دستمزد هفت میلیون تومانی انتقاد کرده و گفته‌اند که این عملا به معنی کاهش حقوق نیروی کار نسبت به سال گذشته است.

سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه با اعتراض به حداقل دستمزد تعیین شده گفته: «حداقل دستمزد بالای خط فقر باشد و نه زیر خط مرگ!»

انتقادها از پایین بودن دستمزد در سال خورشیدی جدید محدود به فعالان کارگری مستقل نیست و حتی وابستگان حکومت، مانند تشکیلات خانه کارگر و گروه موسوم به جنبش عدالتخواه دانشجویی نیز این میزان افزایش دستمزد را ناکافی می‌دانند.

حسن صادقی، از مقام‌های خانه کارگر هم از دولت انتقاد کرده است که با وعده کاهش تورم، دستمزدها را کمتر از حد انتظار بالا برده است.

آقای صادقی گفته: «در چهارچوب قانون کار و طبق ماده ۴۱ این قانون که در آن چهارچوب تعیین میزان افزایش حداقل دستمزد مشخص شده، شما شاخص نرخ تورم را به صورت صریح دارید. ملاک تورم در آن قانون، نرخ تورم اعلامی بانک مرکزی ایران دقیقا در همان نقطه زمانی تصویب (یعنی اسفندماه) است. در ماده ۴۱ قانون کار صحبتی از نرخ تورم (آینده) گفته نشده است. دولت چگونه می‌تواند با وعده نرخ تورمی که هنوز محقق نکرده است، این نرخ را پایین بیاورد؟»

در حالی که نرخ رسمی تورم در یک سال گذشته بالای ۴۰ درصد ارزیابی می‌شود، افزایش دستمزد برای آنان که کف حقوق را می‌گرفتند تنها ۲۷ درصد بوده است. دستمزد دیگر گروه‌های مزدی هم کمتر از این و با نرخی حتی پایین‌تر از نصف نرخ تورم و تنها ۲۰ درصد افزایش داشته است.

سندیکای شرکت واحد هم گفته در ایران هزینه‌ها بر اساس دلار بالا می‌رود، اما حقوق کارگران و مزدبگیران بر اساس پول ملی بالا می‌رود که ارزش آن بشدت کم شده است.

روز کارگر در دیگر کشورها

در روز کارگر امسال فرانسه شاهد بیشترین اعتراض‌ها بوده است.

در این کشوراتحادیه‌های کارگری تظاهرات گسترده‌ای را برای اعتراض به تصمیم امانوئل مکرون، رئیس جمهوری این کشور برای افزایش سن بازنشستگی از 62 به 64 سال برنامه‌ریزی کردند.

اتحادیه‌ها امیدوارند که بیش از یک میلیون نفر امروز در شهرهای مختلف این کشور راهپیمایی کنند.

در ترکیه در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور که قرار است در اواخر این ماه انجام شود، معترضان به افزایش شدید هزینه‌های زندگی، با پلیس ضدشورش دراستانبول درگیر شدند.

در کره جنوبی، ده‌ها هزار نفر در تظاهرات سراسری شرکت کردند.

معترضان در کره جنوبی شعار می‌دادند:« قیمت همه چیز بالا رفته به جز دستمزد ما.»

در لبنان هم، صدها تن از اعضای حزب کمونیست و سندیکاهای کارگری و همچنین گروهی از کارگران مهاجر در خیابان‌های بیروت راهپیمایی کردند.

اول مه، چگونه روز جهانی کارگر شد؟

در اوایل دهه ۱۸۸۰، تلاش تشکل های کارگری ایالات متحده آمریکا برای تصویب قوانینی به منظور کاهش ساعات کار بدون کاهش دستمزد با مخالفت کارفرمایان و دولت مواجه شد و به نتیجه نرسید.

در واکنش به تعلل قانونگذاران در تصویب قانون هشت ساعت کار در روز، فدراسیون اتحادیه های صنفی و کارگری آمریکا در جلسه ای در سال ۱۸۸۴ دو سال به دولت و کارفرمایان مهلت داد تا قانون هشت ساعت کار را به تصویب برسانند و به اجرا بگذارند.

با خودداری مقامات از پذیرش این درخواست، در روز اول ماه سال ۱۸۸۶، تظاهرات گسترده ای در شماری از شهرهای آمریکا برگزار شد و به خصوص در شهر شیکاگو، دهها هزار نفر در حمایت از این خواست اعتصاب و راهپیمایی کردند که چند روز ادامه داشت.

ادامه تظاهرات سرانجام در شامگاه ۴ مه به خشونت گرایید و در جریان برخورد تظاهرکنندگان و پلیس در ناحیه هی مارکت شیکاگو، وقوع انفجار در میان نیروهای پلیس، باعث تیراندازی ماموران به سوی تظاهرکنندگان شد که بر اثر آن، تعدادی از کارگران کشته شدند.

در مورد جزئیات این واقعه، که محاکمه و اعدام چند نفر به اتهام شورش و قتل ماموران پلیس را در پی داشت، ادعاها و نظرات متفاوتی ابراز شده، اما آنچه که مسلم است مبارزه برای تصویب قانون هشت ساعت کار در روز برای چند سال با وقفه مواجه شد.

با این همه، به دعوت تشکل های کارگری آمریکا در روز اول ماه مه سال ۱۸۹۰، تظاهرات گسترده دیگری صورت گرفت و در سال بعد هم، در همین روز مراسمی به عنوان بزرگداشت روز کارگر برگزار شد.

در سال های بعد و با قدرت گرفتن جنبش های سوسیالیستی در شماری از کشورهای جهان از اوایل قرن بیستم، روز اول ماه مه به عنوان روز جهانی کارگر مورد توجه خاص قرارگرفت.