جمهوری اسلامی ایران و پوشش اختیاری ورزشکاران زن خارجی؛ اخراج رئیسی که گفت: « هیچ موجود نری در محوطه پر نمی‌زد»

مسابقات خانگی تیم‌های ورزشی زنان ایران با تیم‌ها یا ورزشکاران غیرمسلمان و گاهی کشورهای مسلمان که ورزشکارانشان از پوششی مغایر با شکل مطلوب جمهوری اسلامی ایران استفاده می‌کنند، همیشه بلاتکلیفی بزرگی برای مدیران ورزشی این حکومت بوده است.

مدیرانی که می‌خواهند میزبان رقابت‌های جهانی و آسیایی باشند و ادعای مشارکت در برگزاری مسابقات بین‌المللی زنان را مطرح کنند اما هیچ قاعده و قانون مشخصی برای برگزاری این مسابقات ندارند. هم می‌خواهند بگویند حجاب برای ورزشکاران زن محدودیتی نمی‌آورند و آن‌ها آزادانه حجاب را برگزیده‌اند و هم تاب تحمل این آزادی را برای ورزشکاران سایر کشورها ندارند.

به خاطر همین است که هر از گاهی مسابقه‌ای با حضور زنان دیگر کشورها در ایران با حواشی متعددی همراه می‌شود که اغلب به برکناری چند نفر می‌انجامد و چند روزی توجه رسانه‌ها را به این رشته‌های ورزشی معطوف می‌کند.

رشته‌هایی که سال‌ها دست و پنجه نرم کردن آن‌ها با بی‌پولی و مشکلات متعدد نتوانسته توجه مسوولان را به خود جلب کنند، ناگهان با تصمیم تیم‌های حریف برای استفاده از لباس استاندارد یا اصرار سرمربی مرد تیم حریف برای حضور در کنار تیمش در سالن مسابقه، مورد توجه مدیران ورزشی ایران قرار می‌گیرند.

تبعات استفاده از لباس ورزشی استاندارد برای زنان

تا به حال چند بار از دغدغه‌مندی مدیران ورزشی ایران درباره «زنان ناشنوا در رشته دو و میدانی» و یا مشکلاتشان شنیده‌اید؟

و این درحالیست که این روزها بیشتر رسانه‌ها و فضای مجازی درباره برکناری رییس فدراسیون ناشنوایان به دلیل انتشار تصاویری خاص می‌گویند: عکس‌هایی از پوشش معمول در مسابقات که دوندگان زن ژاپنی و قزاقستانی در مسابقات دوومیدانی قهرمانی ناشنوایان آسیا - اقیانوسیه که در تاریخ ۵ و ۶ آذرماه (۲۶ و ۲۷ نوامبر) در مجموعه آفتاب انقلاب تهران برگزار شد.

روایت خبرگزاری فارس درباره این ماجرا از این قراراست: «حضور زنان خارجی با پوشش آزاد در مسابقات دومیدانی ناشنوایان آسیایی در ورزشگاه آفتاب انقلاب تهران! با حضور داوران مرد‌، عنوانی بود که در فضای مجازی دست به دست شد.» همین خبرگزاری البته در ادامه تأکید می‌کند که در «تصاویر، مردی دیده نمی‌شود.»

مهران تیشه‌گران هم که به عنوان رییس فدراسیون ناشنوایان به دلیل پوشش استاندارد ورزشکاران ژاپنی و قزاق از سمت خود برکنار شده، با ادبیات عجیبی به فارس می‌گوید: «زمانی که بانوان مسابقه داشتند هیچ موجود "نری" در محوطه پر نمی‌زد و دور تا دور مجموعه هم پوشیده شده بود. اگر در جریان برگزاری مسابقات بانوان یک مرد در محوطه حضور داشت همه حق دارند که تیشه‌گران را اعدام کنند.»

با همه این تفاسیر اما وزارت ورزش مهران تیشه‌گران را هم برکنار می‌کند تا یک فدراسیون دیگر به ۱۴ فدراسیونی اضافه شود که بدون رییس مانده‌اند. انگار که از پارسال و بعد از جنبش‌های اعتراضی، وزارت ورزش ترجیح می‌دهد به جای تعیین تکلیف درباره ریاست فدراسیون‌های ورزشی، با تعیین سرپرست‌های موقت، فرصت دخل و تصرف بیشتری در امور ورزش‌ها داشته باشد.

تنها در این صورت است که در موقعیت‌هایی مشابه آنچه برای دو میدانی ناشنوایان اتفاق افتاده، شخص برکنار شده مثل آقای تیشه‌گران نمی‌تواند درخواست برگزاری مجمع فوق‌العاده کند و طبیعی است که در مراحل بعدی هم خطر برخورد نهادهای بین‌المللی و تعلیق هم پیش نمی‌آید.

حالا اما مهران تیشه‌گران بعد از مصاحبه‌ای که با فارس داشته، مدعی شده: «برکناری من از سوی وزارت ورزش و جوانان قانونی نیست و وزیر ورزش در این زمینه عجله کرد. در خصوص برکناری من باید مجمع فوق‌العاده تشکیل شود و آن‌ها تصمیم بگیرند که من باشم یا خیر.»

غافلگیری‌ از تفاوت لباس استاندارد شمشیربازی و دومیدانی

جنجال پیش آمده درباره مسابقات دوومیدانی قهرمانی ناشنوایان آسیا در شرایطی پیش آمده که اسفند ۱۴۰۱ (مارس ۲۰۲۳) جام بین‌المللی نوروز ویژه زنان در شرایطی برگزار شد که ۳۷۸ ورزشکار خارجی حاضر در مسابقات، اجازه داشتند در طول مسابقه حجاب اختیاری داشته باشند و در مقابل ۲۲۵ ورزشکار ایرانی با حجاب اجباری مسابقه می‌دادند.

خبرگزاری‌های حکومتی برنا و فارس اما با انتشار تصاویر زنان ورزشکار خارجی با حجاب اختیاری در رشته‌های شمشیربازی و سوارکاری، سعی داشتند چهره متقاوتی از میزبانی ایران در مسابقات ورزشی زنان به تصویر بکشند که البته همان عکس‌ها را کمی بعد پایان مسابقات از آرشیو سایت حذف کردند اما تلاش‌شان برای به تصویر کشیدن این ماجرا قابل توجه بود.

برخی رسانه‌ها در این رابطه نوشتند: «این نخستین بار پس از انقلاب ۵۷ است که زنان خارجی بدون حجاب اجباری جواز حضور در مسابقاتی که در ایران برگزار می‌شود را دریافت می‌کنند.» و چنین توصیفی به ویژه بعد از جنبش اعتراضی زن، زندگی، آزادی، همان چیزی بود که جمهوری اسلامی برایش برنامه‌ریزی کرده بود.

به خصوص که این مسابقات اینقدر برای حکومت اهمیت پیدا کرده بود که در مراسم اختتامیه‌اش جمیله علم‌الهدی، همسر ابراهیم رییسی رییس جمهوری ایران، در کنار انسیه خزعلی، معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، محمدمهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، غفور کارگری، رئیس کمیته ملی پارالمپیک و پولادگر، کاظمی‌پور و کلهر - معاونان وزیر ورزش و جوانان، حاضر شد تا پروژه‌ای حکومتی برای تلطیف چهره جمهوری اسلامی رقم بخورد.

وقتی کار به میزبانی از مسابقات دو و میدانی زنان می‌رسد اما انگار مسوولان ورزشی جمهوری اسلامی ناگهان متوجه تفاوت لباس این رشته ورزشی با رشته‌هایی چون سوارکاری و شمشیربازی می‌شوند، دستپاچه می‌شوند و رییس فدراسیون را برکنار می‌کنند.

به یاد مردی که به زور روسری سرش کردند

بزرگ‌ترین و احتمالا ماندگارترین «افتضاحی» که سیاست یک بام و دو هوای مدیران ورزشی جمهوری اسلامی ایران در برگزاری مسابقات بین‌المللی در ورزش زنان به بار آورد اما آن تصویر معروف سامپراچ فونچو، سرمربی مرد تیم زنان کبدی تایلند، است.

مردی که به زور روسری به او پوشاندند تا قانون ممنوعیت حضور مربیان مرد به محل برگزاری مسابقات زنان را دور بزنند و تصویر او با روسری عجیبی که بر سر داشت، همچنان گویای وضعیتی است که در مسابقات بین‌المللی زنان به میزبانی جمهوری اسلامی برقرار است.

در آن ماجرا هم یک نفر برکنار شد اما احتمالاَ چون زور رییس فدراسیون وقت یعنی محمدرضا مقصودلو زیاد بود، آن یک نفر زهرا رحیم‌نژاد، سرپرست فنی مسابقات کبدی، بود. او بعد از برکناری در مصاحبه‌ای با ایسنا گفت: «اول این که نمی‌فهمم که این ماجرا چه ربطی به من داشته و دوم این که خود دختر رییس فدراسیون این مربی را جلوی چشم ما حجاب سرش کرد و به داخل زمین برد. به او گفتم نکن، پاسخ داد "ول کن خانم رحیمی نژاد.»

این مرد به رغم اینکه بعدها در مصاحبه‌ای گفت که چه احساس بدی داشته اما به خاطر اینکه بتواند به عنوان مربی در کنار تیمش باشد، در چهار مسابقه با چهار روسری متفاوت حاضر شد و در نهایت هم مسوولان فدراسیون کبدی او را متهم کردند که به حجاب زنان ایرانی توهین کرده است.

دلیل این فاجعه هم چیزی نبود جز اینکه مسوولان ورزشی ایران درباره حضور مردان در مسابقات ورزشی زنان هیچ موضع مشخصی ندارند. اگر صحبت از حضور نمایندگان نهادهای بین‌المللی باشد، هیأتی از مسوولان ورزشی مرد با او همراه می‌شوند تا تماشاگران ویژه مسابقات شوند و مدعی شوند که محدودیتی برای برگزاری مسابقات زنان ندارند اما در عوض زورشان به مربی مرد تیمی مثل تیم کبدی زنان تایلند می‌رسد و برای حضور در کنار تیمش، حجاب بر سرش می‌کنند.

وگرنه چندی قبل از اینکه مربی مرد تایلندی با آن روسری به تیتر یک رسانه‌ها تبدیل شود، تیم ملی فوتسال زنان ایران و ایتالیا به میزبانی ایران مسابقه‌ای تدارکاتی برگزار کرده بودند و روبرتو منیکلی، مربی مرد تیم ملی فوتسال زنان ایتالیا، هم بدون روسری یا پوشش مبدل دیگری روی نیمکت تیمش نشسته و تیم خود را هدایت کرده بود.

مسوولان ورزشی ایران اما سال‌هاست در این زمینه بلاتکلیف و مستأصل مانده‌اند و هر روز این کلاف سردرگم را پیچیده‌تر می‌کنند. تا جایی که بتوانند با آزادی‌هایی که برای زنان تیم‌های خارجی در نظر می‌گیرند، مدعی آزادی‌خواهی می‌شوند و سرپوشی می‌گذارند بر ظلمی که بر زنان ورزشکار ایرانی تحمیل شده است.

جنبه نمایشی ماجرا که کم می‌شود، این مدیران ورزشی همان‌ها می‌شوند که برای ورزشکاران حریف و پوشش آن‌ها در مسابقات بین‌المللی هم تعیین تکلیف می‌کنند. این وضعیت اما بالاخره چه زمانی قرار است برای ورزش زنان به سرانجام برسد تا هم مسوولان تیم‌ها در این زمینه تکلیف خود را بدانند و هم مسئولان فدراسیون‌ها.